Muamele nedir?
Kısaca
Muamele, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- İİK m.324 · umumiyetle: Borçlunun mühlet süresince yaptığı, malvarlığını ya da alacaklıların konumunu etkileyen hukuki işlemler ve fiillerdir.
- GVK m.102 · münferit beyannamenin muhteviyatı: Kazancı doğuran işlem veya olaydır.
- VUK m.219 · kayıt zamanı: Defterlere kaydı gerekli olan, işletmenin mali değerde etkisi bulunan her türlü ticari veya mesleki işlemdir.
Kanuni tanım
- 5977 s. K. m.2/1-şBiyogüvenlik Kanunu
Muamele: İnsan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğin korunması için alınacak tedbirler göz önünde bulundurularak ambalajlama, paketleme, etiketleme, nakil ve depolama gibi GDO üzerinde gerçekleştirilen herhangi bir işlemi
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeİcra ve İflas Kanunu
- İİK m.324 · Borçlunun tasarruf hakları — A – Umumiyetle
Borçlunun mühlet süresince yaptığı, malvarlığını ya da alacaklıların konumunu etkileyen hukuki işlemler ve fiillerdir. Maddede yasaklanan muameleler, alacaklıların kanuni menfaatlerine dokunan veya tercih oluşturan işlemlerdir.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.102 · Münferit beyannamenin muhteviyatı
Kazancı doğuran işlem veya olaydır. Madde, muamelenin yapıldığı tarih veya tarihlerin beyannamede yazılmasını ister.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.219 · Kayıt zamanı
Defterlere kaydı gerekli olan, işletmenin mali değerde etkisi bulunan her türlü ticari veya mesleki işlemdir. Madde, kaydın zamanını düzenler; muamelenin hangi nitelikte olacağını belirlemez.
İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun
- İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun m.1
Şirketin ticari faaliyeti çerçevesinde yaptığı, sözleşme niteliği taşımayan hukuki ve fiili işlemleri ifade eder.
Karıştırılan kavramlar
Mükellef kimliği ile muamele ve kazanç bilgisi arasındaki fark nedir?
Birinci bent mükellefin kimliğini ve vergi kaydını gösterir.
Üçüncü, dördüncü ve beşinci bentler muamelenin tarihini, kazancın türünü ve tutarını gösterir.
Beyanname hem kimin adına verildiğini hem de hangi muamele ve kazanca ilişkin olduğunu ortaya koymak zorundadır; birinin eksikliği ötekini telafi etmez.
Olağan işletme faaliyeti ile kanuni menfaate dokunan muamele arasındaki fark nedir?
Borçlunun işlerine devam kapsamında, işletmenin olağan gidişatına uygun yapılan işlemler.
Alacaklıların kanuni menfaatlerine dokunan, malvarlığını azaltan veya alacaklıların haklarını zedeleyen işlemler.
Birinci grup işlem geçerli kalır; ikinci grup işlem maddenin yasağına girer ve yapılması memnudur.
Muamele tespiti ile hesap sonucu tespiti arasındaki fark nedir?
Üçüncü bent, tek tek vergi ile ilgili işlemlerin belli edilmesini hedefler.
Dördüncü bent, bu kayıtların hesap yoluyla bütünlük içinde kontrol ve incelemesini hedefler.
Defterler yalnız tek tek işlemleri kaydetmekle yetinmez, bu kayıtların birbiriyle hesap bağlantısı içinde denetlenebilmesi de gerekir.
Ticari muamele evrakı ile özel yazışma arasındaki fark nedir?
Tüccarın ticari muamelesi dolayısıyla yazdığı veya aldığı mektup ve telgraflar.
Ticari muameleyle ilgisi bulunmayan kişisel yazışmalar.
Yalnız ilk grup madde kapsamındadır ve dosyada muhafaza zorunluluğuna tabidir.
Son muamele günü rayici ile 30 günlük ortalama rayiç arasındaki fark nedir?
Olağan piyasada, değerlemeden önceki son muamele gününün borsadaki muamele ortalaması esas alınır.
Fiyatlarda bariz kararsızlık varsa, değerlemeye takaddüm eden 30 gün içindeki ortalama rayiç Maliye Bakanlığınca esas alınabilir.
Esas alınacak rayiç değişir; ikinci yol yalnızca Bakanlık kararıyla ve bariz kararsızlık şartında uygulanır.
Gerçek muamele üzerinden yanıltıcı belge ile sahte belge arasındaki fark nedir?
Gerçek bir muamele veya durum bulunmakla birlikte mahiyet ya da miktarı gerçeğe aykırı yansıtan belge, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgedir.
Gerçek bir muamele veya durum bulunmadığı hâlde varmış gibi düzenlenen belge sahte belgedir.
Yanıltıcı belge a-2 kapsamında, sahte belge b bendi kapsamında değerlendirilir ve farklı cezai aralıklar uygulanır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 7. Daire, 2001/4013 E., 2004/963 K., 12.04.2004İlgili madde: VUK m.219
- Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2025/1460 E., 2025/1315 K., 27.06.2025İlgili madde: 805 s. K. m.1
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi, 2020/1086 E., 2022/1058 K., 05.10.2022İlgili madde: 805 s. K. m.1
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.