Mühür nedir?
Kısaca
Mühür, 3 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.203 · mühür bozma: Üzerinde işlem yapılan eşyanın başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir.
- 1512 s. K. m.75 · imza yerine işaret, mühür veya parmak izi kullanılması: Kişinin kendi çizimi olmayan, başkası tarafından hazırlanmış bir işarettir.
- 3100 s. K. m.4 · satış ve onarım: Cihazın yetkisiz müdahaleye karşı korunmasını sağlayan koruma unsurudur.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Ceza Kanunu
- TCK m.202 · Mühürde sahtecilik
Bir eşya ya da muhafazası üzerine, kamu kurum veya kuruluşunun iradesini onaylama ya da belgeleme amacıyla konulan maddi işarettir. Mührün maddi yapısı (kurşun, balmumu, damga biçimi vb.) önemli değildir; belirleyici olan, arkasında resmi bir irade bulunmasıdır.
- TCK m.203 · Mühür bozma
Üzerinde işlem yapılan eşyanın başkasının tesir ve tasarruf alanından çıkarılmasını sağlamak için eşya ya da muhafazası üzerine konulan maddi işaretlerdir. Maddi yapısının bir önemi yoktur; kurşun, balmumu, mukavva ya da üzerine işaret bulunan kağıt olabilir.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.75 · İmza yerine işaret, mühür veya parmak izi kullanılması
Kişinin kendi çizimi olmayan, başkası tarafından hazırlanmış bir işarettir. Mühür kişiye ait bir çizim taşımadığından, mühür kullanıldığında parmak izinin de bastırılması zorunludur.
Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun
- Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun m.4 · Satış ve onarım
Cihazın yetkisiz müdahaleye karşı korunmasını sağlayan koruma unsurudur. Yalnızca yetkili elemanlar tarafından açılıp yeniden kapatılabilir.
Karıştırılan kavramlar
Mühür kullanılan hâl ile parmak izi kullanılan hâl arasındaki fark nedir?
Mühür kullanıldığında ikinci fıkranın son cümlesi gereğince parmak izi bastırılması zorunludur.
Mühür kullanılmayıp parmak izi kullanıldığında ise ikinci fıkra uyarınca noterin takdiri ya da ilgili istemi belirleyicidir.
Mühür kullanımı, ek parmak izi bastırmasını zorunlu kılar; mühürde takdir yetkisi kalkar.
Mühür sahteciliği (m.202) ile mühür bozma (m.203) arasındaki fark nedir?
Mühürde sahtecilikte failin mührü sahte olarak üretmesi ya da kullanması gerekir.
Mühür bozmada kanun veya yetkili makamların koyduğu mühür kaldırılır ya da konuluş amacına aykırı hareket edilir.
Sahte mühür kullanılması m.202 kapsamında değerlendirilir; gerçek bir mühürün bozulması m.203 kapsamına girer.
Mühür ile damga arasındaki fark nedir?
Mühür, kamu iradesini onaylamak veya belgelemek için konulan işarettir.
Damga, belgeye basılan ve bir işlemin yapıldığını gösteren işarettir.
Damga sahteciliği bu madde kapsamında değildir; m.199 ve m.204 ilgili hükümlerine göre değerlendirilir.
Mühür ile damga ve resmi mühür arasındaki fark nedir?
203. maddedeki mühür, eşyayı kamusal tasarruf altında tutan ve işlem yapılmasını engelleyen işarettir.
Damga, belge üzerine vergi ödendiği gibi bir bilgiyi gösteren işarettir; resmi mühür ise kamu kurumlarını temsil eden onaylayıcı işarettir.
Damgaya ya da resmi mühüre yönelik fiiller 203. madde kapsamında değildir; bunlar ayrı suç tiplerinde (m.199, m.202) değerlendirilir.
Mühür / parmak izi / el işareti: fark nedir?
Parmak izi kişinin doğal işaretidir ve kişiye özgüdür.
Mühür kişinin kendi çizimi olmayıp başkasının yaptığı bir işarettir ve kişinin karakterini yansıtmaz.
Mühürün kullanılmasında, Noterlik Kanunu m.75 uyarınca parmak izinin de bastırılması zorunludur. Bu hüküm kıyasen uygulanan kurallardan biri olarak değerlendirilir.
İdare alameti ile mühür veya kontrol alameti arasındaki fark nedir?
İdare alameti, İnhisarlar İdaresince yapılan kaplarda bulunan işarettir.
Mühür veya kontrol alameti, üçüncü madde mamulleri için kabın üzerinde ayrıca bulunması zorunlu olan denetim işaretidir.
Madde iki alameti farklı hallere bağlar; birinin bulunması diğerinin yerine geçmez.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2011/721 E., 2012/178 K., 08.05.2012İlgili madde: TCK m.203
- Ceza Genel Kurulu, 2011/115 E., 2011/197 K., 04.10.2011İlgili madde: TCK m.202
- Ceza Genel Kurulu, 2010/66 E., 2010/114 K., 11.05.2010İlgili madde: TCK m.203
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.