Özel idare nedir?
Kısaca
Özel idare, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- 222 s. K. m.63: Şehir ve kasaba okulları için satın alma veya kamulaştırma yetkisinin ait olduğu tüzel kişidir.
- 1319 s. K. geç. m.2: Eski dönem işlemlerini yürüten kurumdur.
- 6237 s. K. m.4: Belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kanunla kurulmuş, tüzel kişiliği bulunan idari kuruluştur.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeİlköğretim ve Eğitim Kanunu
- İlköğretim ve Eğitim Kanunu m.63
Şehir ve kasaba okulları için satın alma veya kamulaştırma yetkisinin ait olduğu tüzel kişidir.
Emlak Vergisi Kanunu
- Emlak Vergisi Kanunu geç. m.2
Eski dönem işlemlerini yürüten kurumdur. Madde, bu dönemler için yetkili yürütücünün Özel İdareler olduğunu belirtir.
Limanlar İnşaatı Hakkında Kanun
- Limanlar İnşaatı Hakkında Kanun m.4
Belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kanunla kurulmuş, tüzel kişiliği bulunan idari kuruluştur. Maddede tesislerin devralınabileceği kuruluşlardan biridir.
Karıştırılan kavramlar
Devlet arazisi ile özel idare, belediye ve köy arazisi arasındaki fark nedir?
Arazinin Devlete ait olması hâlinde tutanak Maliye Bakanlığına gönderilir.
Özel idare, belediye veya köy tüzel kişiliğine ait arazide tutanak aidiyete göre ilgili idarenin yetkili merciine gönderilir.
Tasdik makamı mülkiyet sahibine göre değişir; tahsis yetkisi tek bir merkezde toplanmamıştır.
Köy tüzel kişiliği ile özel idare tüzel kişiliği arasındaki fark nedir?
Taşınmaz bulunduğu yere göre köy sınırları içinde kalıyorsa tescil köy adına yapılır ve giderler köy bütçesinden karşılanır.
Taşınmaz özel idare sınırları içinde kalıyorsa tescil özel idare adına yapılır ve giderler özel idare bütçesinden karşılanır.
Tescil ve bakım gideri aynı yerel idareye bağlanır; hangi idarenin sorumlu olduğu taşınmazın konumuna göre belirlenir.
Devlet bütçesi yardımı ile özel idare bütçesi ödeneği arasındaki fark nedir?
a bendinde Devlet bütçesinden yapılan yardım, Devlet gelirlerinin asgari yüzde üçü olarak belirlenir.
b bendinde özel idare bütçesinden ayrılan ödenek ise yıllık gelirin asgari yüzde yirmisi olarak belirlenir ve 1960 mali yılındaki tahsis miktarının altına düşemez.
İki kaynağın hesap tabanı ve oranı farklıdır; her biri ayrı hesaplanır.
Özel idare ödeneği ile köy bütçesi ödeneği arasındaki fark nedir?
Özel idare ödeneğinde taban olarak yıllık gelirlerin yüzde yirmisi alınır.
Köy bütçesi ödeneğinde taban olarak genel gelirin yüzde onu alınır.
Köy ödeneğinde hesaptan, köy okullarına tahsis edilen arazi ve okul uygulama bahçesi gelirleri çıkarılır; özel idare ödeneğinde ise bu kanun gereğince sağlanan gelirler çıkarılır.
Taşınmaz mal davaları ile köy, belediye ve özel idare davaları arasındaki fark nedir?
Birinci fıkra, dava konusunun taşınmazla ilgili mevzuat ve haklar olmasına göre yetki belirler.
İkinci fıkra, dava konusunun köy, belediye ya da özel idareyi ilgilendiren mevzuat veya sınır uyuşmazlığı olmasına göre yetki belirler.
Her iki fıkrada da yetkili mahkeme yer esasına göre belirlenir; ancak birinci fıkrada taşınmazın bulunduğu yer, ikinci fıkrada mülki idari birimin bulunduğu ya da yeni bağlandığı yer esas alınır.
Devlet İhale Kanunu idaresi ile özel İdare ve belediye arasındaki fark nedir?
Bu maddedeki süre ve izin hükümleri 2886 sayılı Kanun'a tabi idarelerde uygulanır.
Özel idare ve belediyeler için kendi özel kanunları uygulanır.
Özel idare ve belediyelerin kiralama süresi ve izin usulü bu maddeye göre değil, kendi kanunlarına göre belirlenir.
Örnek kararlar
3 karar- 2023/100 E., 2024/32 K., 01.02.2024İlgili madde: 6237 s. K. m.4
- Hukuk Genel Kurulu, 2007/233 E., 2007/221 K., 18.04.2007İlgili madde: 222 s. K. m.63
- 5. Hukuk Dairesi, 2024/9846 E., 2025/8292 K., 26.05.2025İlgili madde: 222 s. K. m.63
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.