Kamulaştırma nedir?
Kısaca
Kamulaştırma, 16 kanunda 17 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.717 · taşınmaz mülkiyetinin kaybı: Kamu yararı için mülkiyetin devlete veya kamu kurumuna geçirilmesi işlemidir.
- TBK m.310: Kamu yararı amacıyla malikin mülkiyetinin bedel karşılığı idareye geçirilmesidir.
- Anayasa m.46 · kamulaştırma: Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki taşınmazın tamamını ya da bir kısmını, sahibinin rızası aranmadan kamu mülkiyetine geçirmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
17 maddeden 9'iKamulaştırma Kanunu
- Kamulaştırma Kanunu m.1 · Amaç ve kapsam
Kamu yararı gerektirdiğinde, idarenin özel mülkiyetteki taşınmaz malı malikin rızasına bakılmaksızın kanunla gösterilen usulle kamu malları arasına alması işlemidir. Mülkiyet hakkına müdahale niteliği taşıdığı için kanunla düzenlenir.
- Kamulaştırma Kanunu m.3 · Kamulaştırma şartları
İdarenin kamu hizmeti için özel mülkiyetteki taşınmaz mal, kaynak ya da irtifak hakkını bedel karşılığında kendi mülkiyetine ya da kullanımına almasıdır. Kamu hizmeti için gerekli olmayan malın kamulaştırılmasına bu madde dayanak olamaz.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.46 · D. Kamulaştırma
Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı gerektirdiğinde özel mülkiyetteki taşınmazın tamamını ya da bir kısmını, sahibinin rızası aranmadan kamu mülkiyetine geçirmesidir. Maddede bu yetki, kanunla gösterilen esas ve usuller çerçevesinde tanınmıştır.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.717 · C. Taşınmaz mülkiyetinin kaybı
Kamu yararı için mülkiyetin devlete veya kamu kurumuna geçirilmesi işlemidir. Mülkiyetin hangi andan itibaren sona ereceği bu maddeye göre özel kanunla belirlenir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.310
Kamu yararı amacıyla malikin mülkiyetinin bedel karşılığı idareye geçirilmesidir. Bu durumda kamulaştıran idare kira sözleşmesinin tarafı olmaz; kiralanan kiracının elinden alınır.
İlköğretim ve Eğitim Kanunu
- İlköğretim ve Eğitim Kanunu m.63
Malik rızası alınamadığında, taşınmazın umumi mevzuata göre zorla devralınmasıdır. Maddede yalnız bu yola gidileceği belirtilmiş, usul ve bedel kuralları kanun dışı mevzuata bırakılmıştır.
Kat Mülkiyeti Kanunu
- KMK m.49 · B) Kat irtifakının sona ermesi
Taşınmazın kamu yararı için mülkiyetinin devredilmesidir. Kamulaştırma gerçekleştiğinde kat irtifakı kendiliğinden sona erer; ayrı bir fesih kararı gerekmez.
Gecekondu Kanunu
- Gecekondu Kanunu m.5
Malikin rızası aranmaksızın, kamu yararı amacıyla taşınmazın idare adına edinilmesidir. Maddede kamulaştırma, satın alma ile alternatif bir yol olarak öngörülmüştür.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.42 · Zarar vermede tazminat yükümlülüğü
Kazı, sondaj ve araştırma yapılan yerin Bakanlık tarafından mülkiyetinin devralınmasıdır. Madde, bedelin takdirinde genel kamulaştırma hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
Terim 8 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Satın alma ile kamulaştırma arasındaki fark nedir?
Satın alma, malikin rızasına dayanır ve bedel üzerinde anlaşmayla gerçekleşir.
Kamulaştırma, malik rızası alınamadığında umumi mevzuata göre uygulanan zorunlu devir yoludur.
Madde sıralamayı bağlar; kamulaştırmaya ancak rızanın alınamaması hâlinde gidilebilir.
Tahsis ile satın alma ve kamulaştırma arasındaki fark nedir?
Tahsis, kamu arazisinden yer ayrılmasıdır ve özel mülkiyete müdahale içermez.
Satın alma ve kamulaştırma, özel mülk üzerinde işlem yapılmasıdır.
Özel arazi ancak tahsis yolu tükendiğinde sözkonusu olur.
Genel hal ile sosyal amaçlı kamulaştırma arasındaki fark nedir?
Kamu yararı gereği yapılan olağan kamulaştırmada bedel gerçek karşılık üzerinden peşin ve nakden ödenir.
Tarım reformu, büyük enerji ve sulama, iskân, yeni orman, kıyı koruma ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda ödeme kanunla belirlenen şekilde yapılabilir.
Yalnız ikinci grupta taksitle ödeme mümkündür; taksitlendirme süresi beş yılı geçemez ve taksitler eşit olmalıdır.
Kamulaştırma bedeli ile taksit ve ödenmemiş bedel faizi arasındaki fark nedir?
Peşin ödenen kamulaştırma bedelinde gecikme hâlinde ayrıca bir faiz kuralı maddede yer almaz.
Taksitli ödemede ve herhangi bir sebeple ödenmemiş bedelde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.
Taksitte ya da ödenmeyen bedelde bu yüksek faiz işletilir; bu faizin uygulanma alanı yalnızca maddede belirtilen iki hâldir.
Tazminat takdiri ile kamulaştırma bedeli takdiri arasındaki fark nedir?
Tazminat, Bakanlığın komisyonunca takdir edilir.
Kamulaştırılan yerin bedeli için genel kamulaştırma hükümleri uygulanır.
Her iki bedel için takdir usulü farklıdır; kamulaştırmada genel kamulaştırma hükümleri geçerlidir.
Havaalanı inşası ile kamulaştırma, etüd, proje, onarım işleri arasındaki fark nedir?
Ulaştırma Bakanlığı ihtiyaç ve standartları saptar.
Kamulaştırma, etüd, proje, aplikasyon, onarım ve inşaat işleri Bayındırlık Bakanlığınca yapılır.
Yetki iki bakanlık arasında bölünmüştür; faaliyetlerde koordinasyon ve işbirliği zorunludur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/441 E., 2025/727 K., 19.11.2025İlgili madde: 2942 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2019/241 E., 2019/560 K., 14.05.2019İlgili madde: Anayasa m.46
- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2373 E., 2019/63 K., 05.02.2019İlgili madde: Anayasa m.46
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.