İrtifak hakkı nedir?

Yapının komşu araziye taşmasına izin veren, bir üst hakkı ya da yapının taşmasına katlanma irtifakı (MK 779) gibi bir hakdır. Bu hakkın varlığı hâlinde taşan kısım, yapı malikinin taşınmazının bütünleyici parçası olur.

Bir taşınmazın belirli bir yönden başka bir taşınmazın yararına veya kişisel bir yararına sınırlandırılmasını sağlayan sınırlı ayni haktır. Mülkiyetin kapsamını daraltan bir haktır ve kendi başına bir taşınmaz üzerinde kurulabilir.

Bir taşınmazın sınırlı bir yararının başka bir taşınmaz veya kişi lehine ayni hak olarak bağlanmasıdır. Mülkiyetin sınırlanması niteliğindedir ve malikin taşınmazı üzerindeki tasarruf yetkisini kısmen kısıtlar.

Bir taşınmazın belirli bir yarar sağlamak amacıyla başka bir taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak olarak kurulmasıdır. Kapsamı, tescilde belirlenen yetki ve yükümlülüklerle sınırlıdır.

Bir eşya üzerinde hak sahibine o eşyadan yararlanma yetkisi veren aynı haktır. Medeni Kanun'daki irtifak türleri (taşınmaz lehine irtifak, intifa, oturma, üst, kaynak hakkı) bu kavram içinde sayılır. Madde, yalnızca bu hakkın kaldırılması ya da yüklenmesine ilişkin ilamları kapsar.

Bir taşınmazın belirli bir yararından, başka taşınmaz malikinin yararına veya kişisel bir kimsenin yararına yararlanmasını sağlayan sınırlı ayni haktır. Madde, borçlunun alacaklının rızası olmadan bu hakkı taşınmaz üzerinde tesis etmesini kapsar.

Bir taşınmazın başkasının yararına sınırlanmasını sağlayan ayni haktır. Maddede irtifak hakkının tesisi veya kaldırılması ilamla öngörülmüşse ilamın bu kısmına aykırılık da suç oluşturur.

Bir taşınmaz üzerinde başkasının yararına kurulan sınırlı aynî haktır. Madde, taşınmaz gibi irtifak haklarını da tahsis konusu yapar.

Bir taşınmazın belirli bir yönden başka bir taşınmazın yararına veya kişiye sınırlandırılmasını sağlayan sınırlı ayni haktır. Madde bu hakkın tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarında tesisini yasaklar.

Başkasının taşınmazı üzerinde belirli bir yararlanma hakkı tesis edilmesidir. Devlet ormanları üzerinde ancak kamu yararı gerektirdiğinde kurulabilir.

Başka bir taşınmazın yararlanılmasına veya kullanılmasına ilişkin sınırlı ayni haktır. Madde 12/2'ye göre irtifak hakkına ilişkin davalarda yetkili mahkeme, irtifakın kurulduğu taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Başkasına ait bir taşınmaz üzerinde belirli bir yararlanma sağlayan sınırlı aynî haktır. Madde, Medeni Kanun ve diğer kanunlara göre kurulacak irtifak haklarının, kat maliki gibi bağımsız kullanım sağlama amacıyla tesis edilmesini yasaklar.

Başkasının taşınmazı üzerinde belirli bir yararlanma sağlayan sınırlı aynî hak. Genel Müdürlük, sağladığı arazi ve arsalar üzerinde bu hakkı tesis edebilir.

Taşınmazın tamamının mülkiyetini almak yerine, amaç için yeterli olduğunda belirli bir kesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynağı üzerinde idare adına kurulan ayni haktır. Malikin mülkiyet hakkının kullanımının engellenmemesi şartına bağlıdır.