Ruhsat nedir?
Kısaca
Ruhsat, 8 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Kabahatler K. m.43 · silah taşıma: Yetkili makamların silah bulundurma ya da taşıma için verdiği izni ifade eder.
- 5846 s. K. m.56 · ruhsat: Mali hak sahibinin eser üzerindeki kullanım yetkisinin bir başkasına bırakılmasıdır.
- 3213 s. K. m.3 · tanımlar: Madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Genel Müdürlükçe verilen belgedir.
Kanuni tanım
- 5686 s. K. m.3/1Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
Ruhsat: Sınırları belirlenmiş bir alanda kaynak tespiti ve işletilmesi faaliyetlerinin yapılabilmesi için verilen izin belgesini
Kanunda nerede geçiyor
11 maddeFikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.48 · I – Asli iktisap
Mali hakkın devri olmayıp yalnızca kullanma yetkisinin başka bir kişiye bırakılmasıdır. Hak sahibi mülkiyetini ve hakkının kendisini korur.
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.55 · 1. Şümul
Eser sahibinin mali haklarını kullanma iznini bir başkasına vermesidir. Mali hak devrinden farklı olarak hakkın sahipliğini değiştirmez.
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.56 · 2. Ruhsat
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.59 · VIII – Hakkın eser sahibine avdeti
Mali hakkın sahibinin bir kişiye eseri kullanma yetkisi vermesidir. Madde, muayyen gaye veya süre için verilen ruhsatların da aynı hallerde sona ereceğini öngörür.
Kabahatler Kanunu
- Kabahatler K. m.43 · Silah taşıma
Yetkili makamların silah bulundurma ya da taşıma için verdiği izni ifade eder. Maddede aranan, fiilin ruhsatsız işlenmiş olmasıdır.
Maden Kanunu
- Maden Kanunu m.3 · Tanımlar
Madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Genel Müdürlükçe verilen belgedir. Yetki belgesi niteliğindedir ve yönetmelik çerçevesinde verilir.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
- Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu m.5 · Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmenin özel şartları
Serbest muhasebeci mali müşavirlik unvanı ile mesleğin icrasına izin veren idari işlemdir. Maddenin son bendi olarak ruhsat alınmış olması şartı öngörülmüştür; ruhsat olmadan meslek icra edilemez.
Optisyenlik Hakkında Kanun
- Optisyenlik Hakkında Kanun m.7 · Optisyenlik müessesesi
Optisyenlik müessesesinin açılıp işletilmesine izin veren idari işlemdir. Ruhsat, müessesenin açılacağı ilin en yüksek sağlık idaresi tarafından verilir ve açma-işletme faaliyetinin ön koşuludur.
İl Özel İdaresi Kanunu
- İl Özel İdaresi Kanunu m.7 · İl özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları
Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için kanunlarda öngörülen izin belgesidir. Belediye sınırları dışında ve kanunda belirtilen hâllerde verilir.
Sigortacılık Kanunu
- Sigortacılık Kanunu m.5 · Ruhsat
Sigorta veya reasürans şirketinin, faaliyet göstermek istediği her bir sigorta branşı için Müsteşarlıktan (Kurum) aldığı izindir. Ruhsat branş bazında alınır; bir branşta alınan ruhsat diğer branşları kapsamaz.
Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
- Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.4 · Mülkiyet ve ruhsat
Kaynağa ilişkin her türlü faaliyetin yapılabilmesi için kanunen alınması zorunlu idari izindir. Ruhsat olmaksızın yapılan faaliyet kanuna aykırıdır.
Karıştırılan kavramlar
Ruhsat alınmış branş ile ruhsatsız branş arasındaki fark nedir?
Müsteşarlıktan ilgili branş için ruhsat alan ve ilanları yapılan şirket, o branşta faaliyet gösterebilir.
Ruhsat almadığı branşta faaliyet göstermek isteyen şirket, bu branşta faaliyete geçemez.
Ruhsat branş bazında verildiğinden, yeni bir branşa girmek için ayrıca ruhsat başvurusu gerekir.
Ruhsat başvurusu yapmış şirket ile bir yıl içinde başvurmamış şirket arasındaki fark nedir?
Kuruluş işlemlerini tamamlayıp bir yıl içinde ruhsat başvurusunda bulunan şirket.
Kuruluş işlemlerinin tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde ruhsat başvurusunda bulunmayan şirket.
İkinci grup, unvanında sigorta veya reasürans şirketi ibaresini kullanamaz; birinci grup kullanabilir.
Ruhsat sahibi olabilecek kişiler ile kişi olmayanlar arasındaki fark nedir?
Medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, uygun statülü Türk şirketleri ve yetkili kamu kuruluşları ruhsat hakkı alabilir.
Yabancı kişiler ile bu niteliklere uymayan tüzel kişiler, kanun uyarınca doğrudan ruhsat hakkı kazanamaz.
Ruhsat yalnız (2) fıkradaki niteliklere sahip kişiye verilir.
Ruhsat hakkının kurulması ile miras yoluyla intikal arasındaki fark nedir?
Ruhsat sahibinin ölümünde hak, miras yoluyla mirasçılara geçer.
Hakkın mirasçılara intikali, ikinci fıkradaki niteliklere sahip kişiye devir ve vekâletname ile gerçekleşir.
Mirasçılar anlaşamazsa mahkeme hakkı en ehil mirasçıya tahsis eder ya da ruhsatı satar; dava söz konusu değilse altı ay içinde intikal tamamlanmazsa ruhsat feshedilir.
Devir ile ruhsat arasındaki fark nedir?
Devirde mali hakkın kendisi devredilir ve devralan hakkın sahibi olur.
Ruhsatta yalnız kullanma yetkisi bırakılır, hak sahibi kendi hakkını elinde tutar.
Devralan kişinin konumu ve kullanım sınırları farklılaşır; ruhsat için eser sahibi aynı hakkı başkalarına da verebilir (m.56 ile bağlantılı).
Ruhsat ile tercüme veya işlenme arasındaki fark nedir?
Ruhsat alan, verilen izin kapsamında eseri kullanır.
Tercüme veya işlenme, ruhsatın kapsamında yer almıyorsa ruhsat sahibi bunu yapamaz.
Ruhsat sözleşmesinde açıkça belirtilmeyen işlenme için ruhsat sahibinin ek izin alması gerekir.
Örnek kararlar
3 karar- 2015/46 E., 2017/130 K., 26.07.2017İlgili madde: 3213 s. K. m.3
- 2014/107 E., 2014/107 K., 11.06.2014İlgili madde: 5686 s. K. m.4
- 2005/32 E., 2007/3 K., 18.01.2007İlgili madde: 5302 s. K. m.7
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Hasılat Kirası
- Serbest muhasebeci mali müşavir
- Vergi inceleme yetkisi
- Devlet hakkı
- Doğal mineralli su
- Rehabilitasyon
- Arama ruhsatı
- Devletin hüküm ve tasarrufu
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.