Arama ruhsatı nedir?
Kısaca
Jeotermal kaynak veya doğal mineralli suyun aranmasına izin veren idari işlemdir. Ruhsat, belirli bir alan ve süre için verilir ve işletme ruhsatından ayrıdır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanuna göre anlamı
- 5686 s. K. m.3/1Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
Arama ruhsatı: Sınırları belirlenmiş bir alanda, kaynak arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi amacıyla projeye dayalı verilen izin belgesini
- 6491 s. K. m.2/1-çTürk Petrol Kanunu
Arama ruhsatı: Bu Kanuna göre belirlenen alanda arama faaliyeti yapılması için verilen izin belgesini
Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeJeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
- Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.5 · Arama ruhsatı
Jeotermal kaynak veya doğal mineralli suyun aranmasına izin veren idari işlemdir. Ruhsat, belirli bir alan ve süre için verilir ve işletme ruhsatından ayrıdır.
- Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.6 · İşletme ruhsatı
Jeotermal kaynak veya doğal mineralli suyun aranması için idarece verilen ve belirli bir süreyi kapsayan ruhsattır. İşletme ruhsatının doğup doğmayacağı, arama ruhsat süresinin son gününe kadar yapılan başvuruya bağlıdır.
- Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.12 · İrtifak ve kamulaştırma
Jeotermal kaynağın aranması için idarece verilen, süreli ve belirli bir alanı kapsayan hakkı ifade eder. Madde 12/1 bakımından irtifak talebinin ön koşuludur.
Maden Kanunu
- Maden Kanunu m.3 · Tanımlar
Belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için verilen yetki belgesidir. İşletme faaliyetlerini kapsamaz; yalnızca arama faaliyetine yetki verir.
- Maden Kanunu m.16 · İlk müracaat ve ruhsatlandırma
Maden aranmasına izin veren ruhsattır. Arama ruhsatı sahibi, belirli bir alanda maden aramasını yapar; işletme hakkı bu ruhsatla kendiliğinden doğmaz.
Karıştırılan kavramlar
Arama Ruhsatı ile işletme Ruhsatı arasındaki fark nedir?
Arama ruhsatı, belirli bir alanda yalnızca maden arama faaliyetlerinde bulunma yetkisi verir.
İşletme ruhsatı, işletme faaliyetlerinin yürütülmesi için verilen yetki belgesidir.
Ruhsat bedelinin dağılımı farklıdır: arama ruhsatının tamamı, işletme ruhsatının yüzde otuzu Genel Müdürlük bütçesine gelir kaydedilir.
Arama ruhsatı sınırı: III, IV ve V. Grup: fark nedir?
III. Grup madenlerde 500 hektar, IV. Grup madenlerde 2.000 hektar sınırı vardır.
Tamamı denizlerde verilen III. ve IV. Grup madenlerde 50.000 hektar, V. Grupta 1.000 hektar sınırı vardır.
Deniz ruhsatlarında alan sınırı karadakinden çok daha yüksektir.
Arama ruhsatı dönemi ile işletme dönemi yatırım çakışması arasındaki fark nedir?
Arama ruhsatı döneminde hiçbir yatırım yapılmamışsa diğer yatırımlara engel teşkil etmez.
Ruhsat sahibince yatırım yapılmışsa bu yatırımlar çakışma değerlendirmesine tabidir.
Yatırım yapılmamış arama dönemi sahalarında diğer yatırımlar serbestçe izin alabilir; yatırım yapılmış sahalarda Bakanlık karar verir.
Arama ruhsatı sahibinin prospeksiyonu ile kendi sahasında arama arasındaki fark nedir?
Prospeksiyon, ruhsat sahibinin kendi sahası dışında, çevre ruhsat sahalarında yapılır.
Kendi sahasında yapılan arama, ruhsat sahibinin doğrudan ruhsat kapsamındaki faaliyetidir ve bu madde kapsamında değildir.
Komşu ruhsat sahasında yapılan araştırma ancak bu maddedeki koşullarla yasal olur; kendi sahasındaki arama için ayrıca bu koşul aranmaz.
Arama ruhsatı ile işletme ruhsatı harcı arasındaki fark nedir?
Arama ruhsatında harç, jeotermal kaynakta 1000 Türk Lirası, doğal mineralli suda 500 Türk Lirasıdır.
İşletme ruhsatında aynı harç tutarları dört kat olarak uygulanır.
Aynı kaynak türü için işletme ruhsatının harcı arama ruhsatının dört katıdır.
Arama ruhsatı çalışması ile ruhsat şartı olmaksızın bilimsel çalışma arasındaki fark nedir?
MTA'nın kaynak aramak için aldığı arama ruhsatıyla yürüttüğü aramada süreler ruhsat süresine tabidir ve devir/ihale sürecinde durur.
Üçüncü fıkra uyarınca her yerde yapılan bilimsel ve teknik çalışma ruhsat şartına bağlı değildir.
Üçüncü fıkradaki çalışma yetkisi ruhsat süresi, harç ya da teminat yükümlülüğü doğurmaz; ancak bu yetki işletme ruhsatı yerine geçmez.
Örnek kararlar
3 karar- 2014/107 E., 2014/107 K., 11.06.2014İlgili madde: 5686 s. K. m.12, 5686 s. K. m.5
- 8. Daire, 2021/2091 E., 2024/2301 K., 25.04.2024İlgili madde: 5686 s. K. m.6, 5686 s. K. m.5
- 2010/85 E., 2012/13 K., 26.01.2012İlgili madde: 3213 s. K. m.16
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.