Devletin hüküm ve tasarrufu nedir?
Kısaca
Devletin hüküm ve tasarrufu, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.715 · sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar: Devletin bu malar üzerinde üstün yetkilerle düzenleme yapması anlamına gelir.
- 167 s. K. m.1 · yeraltı sularının mülkiyeti: Devletin yeraltı sularını düzenleme, yönetme ve bunlar üzerinde yetki kullanma yetkisidir.
- 3213 s. K. m.4 · devletin hüküm ve tasarrufu: Devletin madenler üzerindeki yetkisinin, madenlerin aranması, işletilmesi ve bu faaliyetlere ilişkin ruhsat verilmesi gibi konularda kamusal denetim ve yönetim gücü olarak kullanılmasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.715 · 6. Sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar
Devletin bu malar üzerinde üstün yetkilerle düzenleme yapması anlamına gelir. Uygulamada kamu mülkiyeti ile eş anlamda kullanılmaktadır.
Yeraltı Suları Hakkında Kanun
- Yeraltı Suları Hakkında Kanun m.1 · Yeraltı sularının mülkiyeti
Devletin yeraltı sularını düzenleme, yönetme ve bunlar üzerinde yetki kullanma yetkisidir. Bu yetki, arazi maliki mülkiyetinden ayrıdır ve arazi mülkiyetinin yeraltı suyunu kapsamadığını ifade eder.
Maden Kanunu
- Maden Kanunu m.4 · Devletin hüküm ve tasarrufu
Devletin madenler üzerindeki yetkisinin, madenlerin aranması, işletilmesi ve bu faaliyetlere ilişkin ruhsat verilmesi gibi konularda kamusal denetim ve yönetim gücü olarak kullanılmasıdır. Bu yetki, madenin mülkiyetini Devlete geçirmez; özel mülkiyetin dışında kalan bir kamusal egemenlik alanıdır.
Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun
- Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun m.2
Taşınmazın üzerinde özel mülkiyet bulunmayan, Devletin fiilen ve hukuken tasarrufunda olan yerleri ifade eder. Özel mülkiyete konu taşınmazlar bu kapsama girmez.
Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu
- Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu m.4 · Mülkiyet ve ruhsat
Kaynağın kamusal bir mal niteliğinde olduğunu ve üzerinde yapılacak faaliyetlerin devletin denetimine bağlı bulunduğunu ifade eder. Kaynağın bulunduğu taşınmazın maliki kaynağın sahibi değildir.
Karıştırılan kavramlar
Hazine taşınmazı ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer arasındaki fark nedir?
Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar Maliye Bakanlığınca tahsis edilir.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler de tahsis konusu olur ve bunların kiralanması ile kullanma izni Başkanlığa aittir.
Her iki yer türü de tahsis edilebilir; ancak kiralama ve diğer tasarruf yetkisi bakımından madde her iki yer için de Başkanlığa yetki vermektedir.
Tescilli taşınmaz ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alan (karasal kısım) arasındaki fark nedir?
Taşınmaz tescilliyse kiralama maliki kuruluş tarafından yapılır.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki karasal alanda işlem Milli Emlak Genel Müdürlüğü birimlerince yürütülür.
Karasal alan kiralamasını yapacak merci taşınmazın tescil durumuna göre değişir.
Hazinenin özel mülkiyetindeki yer ile devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer arasındaki fark nedir?
Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerde satış, kiralama, trampa ve gayri ayni hak tesisi bu maddenin kapsamındadır.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde madde yalnızca kiralama ve gayri ayni hak tesisini düzenler.
Satış ve trampa işlemleri yalnızca özel mülkiyetteki yerler için bu madde kapsamına girer.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer ile kamu kurumuna ait tescilli yer arasındaki fark nedir?
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, tapulama veya kadastro dışı kalmış yerler ve tahdit görmemiş ormanlar e/1 bendi uyarınca doğrudan Hazine adına tescil edilir.
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ya da Hazine adına tescilli ormanlara ait gayrimenkuller e/2 bendi uyarınca kullanılır; bunlar üzerinde görevli kuruluş lehine irtifak hakkı tesis edilir.
Birincide tescil Hazine adınadır; ikincide kuruluş lehine hak tesisi yapılır ve kuruluşun ilgili kuruma bilgi vermesi gerekir.
Hazine özel mülkiyeti / Devletin hüküm ve tasarrufu / kamu kurumu taşınmazı: fark nedir?
Maliye Bakanlığınca Adalet Bakanlığına tahsis edilen Hazine özel mülkiyetindeki taşınmaz ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler.
Adalet Bakanlığına tahsis edilen ya da izin verilen mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz.
Her üç grupta da madde aynı kolaylıkları uygular; ayrım yalnızca taşınmazın hukuki kaynağını belirler.
Hazine özel mülkiyeti veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetindeki taşınmaz arasındaki fark nedir?
Taşınmaz Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaysa irtifak hakkı ya da kullanma izni Maliye Bakanlığı tarafından tesis edilir.
Taşınmaz diğer bir kamu kurum veya kuruluşunun mülkiyetindeyse işlem Cumhurbaşkanı kararı ile yapılır.
Tesis makamı taşınmazın mülkiyet durumuna göre değişir; her iki halde de hak bedelsiz kurulur.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2022/136 E., 2023/978 K., 18.10.2023İlgili madde: 3573 s. K. m.2
- Hukuk Genel Kurulu, 2019/671 E., 2022/841 K., 07.06.2022İlgili madde: 167 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2020/61 E., 2022/607 K., 26.04.2022İlgili madde: 3213 s. K. m.4
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.