Özel kanun hükümleri nedir?
Kısaca
Özel kanun hükümleri, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.715 · sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar: Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malların kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılmasını düzenleyen, Medeni Kanun dışındaki mevzuattır.
- HMK m.345: Belirli davalar veya kurumlar bakımından istinaf süresini farklı belirleyen kanun hükümleridir.
- 1512 s. K. m.195 · imza ve mühür onaylanması: Belirli uluslararası sözleşmeler veya özel mevzuat içinde yer alan ve genel onama zorunluluğundan ayrılan düzenlemelerdir.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.715 · 6. Sahipsiz yerler ve yararı kamuya ait mallar
Sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malların kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılmasını düzenleyen, Medeni Kanun dışındaki mevzuattır. Bu alanda Medeni Kanunun genel hükümleri yerine özel düzenlemeler uygulanır.
- TMK m.749 · 8. Sınırlıklar
- TMK m.1006 · III. Tapu idareleri — 1. Kuruluş
Medeni Kanunun dışında, tapu teşkilatını ayrıntılı biçimde düzenleyen mevzuat. Bugün bu alandaki temel düzenleme 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanundur; madde metninde bu kanun adı geçmez.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.419 · 3. Kişisel verilerin kullanılmasında
Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin, bu maddeden ayrı olarak kurulmuş yasal düzenlemelerdir. Bu düzenlemeler varsa m.419 onların gerisinde kalır ve saklı kalan hükümler öncelikle uygulanır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.345
Belirli davalar veya kurumlar bakımından istinaf süresini farklı belirleyen kanun hükümleridir. Bu hükümler madde tarafından saklı tutulmuştur ve genel süreye üstün gelir.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.195 · İmza ve mühür onaylanması
Belirli uluslararası sözleşmeler veya özel mevzuat içinde yer alan ve genel onama zorunluluğundan ayrılan düzenlemelerdir. Madde bu hükümleri saklı tutar.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.54 · Çalışma saatleri
Hâkim ve savcılar bakımından çalışma süresi ve nöbet konusunda 2802 sayılı Kanun'dan farklı düzenleme getiren kanunlardır. Bu hükümler madde gereğince saklıdır.
Karıştırılan kavramlar
Genel onama ile özel kanun hükümleri arasındaki fark nedir?
Genel kural olarak, yabancı noterlik işleminin Türkiye'de kullanılabilmesi için yetkili merciin imza ve mührünün konsolosluk onamasından geçmesi gerekir.
Uluslararası sözleşme veya özel kanun, onama zorunluluğunu kaldıran bir düzenleme içeriyorsa madde metni bu düzenlemeleri saklı tutar.
Özel kanunda muafiyet varsa konsolos onayı aranmaz; muafiyet yoksa genel kural uygulanır. (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2025/1967 E., 2025/1682 K., 10.09.2025)
Genel kazanım hükümleri ile özel kanun hükümleri arasındaki fark nedir?
Medeni Kanunun genel kazanım ve mülkiyet hükümleri özel mülkiyete konu mallarda uygulanır.
Sahipsiz yer ve yararı kamuya ait malların kazanılması, bakımı, korunması, işletilmesi ve kullanılması özel kanunlarla düzenlenir.
Bu mallar bakımından Medeni Kanunun genel kazanım hükümleri doğrudan uygulanmaz; özel kanundaki kurallar uygulanır.
Kullanım yetkisi ile özel kanun hükümleri arasındaki fark nedir?
Genel hükümdeki yetki ve sınır, her işçi ilişkisinde uygulanan asgari ölçüdür.
Özel kanun hükümleri, kişisel verilerin belirli alanlarda ayrıca düzenlenmesi halinde önceliklidir.
Özel kanunda daha dar ya da farklı bir kural varsa o uygulanır; m.419 yalnız saklı kalan alanlarda genel çerçeveyi oluşturur.
Genel hüküm ile özel kanun hükümleri arasındaki fark nedir?
Madde, genel olarak DMK'ya tabi memurlar için disiplin amirlerini ve kurullarını belirler.
Özel kanunlarda farklı amir veya kurul öngörülmüşse o kanun hükümleri saklıdır.
Özel kanunu bulunan memurda yetkili makam belirlenirken önce o kanun bakılmalıdır.
Özel kanun hükümleri ile genel hüküm arasındaki fark nedir?
Bu maddedeki genel düzenleme tutuklunun haklarını belirler.
Özel kanun hükümleri saklıdır ve özel kanunda farklı bir düzenleme varsa o uygulanır.
Özel kanunda daha sınırlayıcı ya da farklı bir hüküm varsa, o hüküm bu maddenin yerine uygulanabilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/739 E., 2025/262 K., 30.04.2025İlgili madde: HMK m.345
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/560 E., 2023/1123 K., 22.11.2023İlgili madde: HMK m.345
- Ceza Genel Kurulu, 2016/1442 E., 2017/196 K., 28.03.2017İlgili madde: TMK m.715
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.