Yetkili merci nedir?

Kanunun 3. maddesinde, kamu görevlisinin unvanına, görev yerine veya atanma biçimine göre izin verme yetkisi tanınmış makamdır. Yetkili merci, kişinin suç tarihindeki görevine göre saptanır.

Soruşturma izni verme yetkisine sahip, madde metninde 'durumu izin vermeye yetkili mercie' ifadesiyle anılan makamdır. Hangi merciin yetkili olduğu 4483 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenir.

Memur veya diğer kamu görevlisi hakkında soruşturma izni verme yetkisi bulunan kurum ya da makamdır. Kanunun kendi tabloları ile belirlenir. Madde yalnızca bu mercin karar süresini düzenler.

Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi hakkında karar verecek olan, 4483 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre belirlenen idari makamdır.

Kanunla gecikmesinde sakınca bulunan hallerde konuta müdahale için yetkilendirilmiş makamdır. Yetkinin kaynağı kanun olmalı, yetki genel bir idari takdirden doğmamalıdır.

Süreli yayın bildirimini alan ve bildirimin kanuna aykırı olduğunu tespit ettiğinde yayının durdurulması için mahkemeye başvuran kurumdur. Yetkili merci kendi başına yayını durduramaz.

Dosyanın gereğinin yapılması için iade edildiği mercidir. Kovuşturma izni veren ya da soruşturma yapabilecek merciler bu kapsama girer; maddede belirli bir kurum adı verilmemiştir.

Emri verme yetkisine sahip, hiyerarşik olarak emri veren konumundaki kamu makamı ya da amirdir. Yetkisiz bir kişinin verdiği emir bu maddenin koruması kapsamında değerlendirilmez.

Eşyanın bulunduğunu bildirmek için başvurulacak kolluk kuvvetleri ya da ilgili kamu makamlarıdır. Bildirim, bu mercilere yapılarak yükümlülük yerine getirilmiş olur.

Maddede, izin vermeye yetkili merci ve Adalet Müfettişliği ile Cumhuriyet savcılıkları olarak anılan kurumlar. Şikayet ya da haberdar olma üzerine derhal soruşturma yapma görevi bunlara aittir.

Yabancı ülkede noterlik işlemini usulüne uygun biçimde yapmaya yetkili olan resmi makamdır. Onanacak imza ve mühür bu merciye aittir.

Soruşturma evresinde sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise görevli ve yetkili yargı mercileridir. Maddenin hangi merciye yetki verdiği evreye göre ayrılır.

Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemedir. Tedbiri yalnız bu makamlar uygulayabilir.

Maddede ihbar ilanı ve tedbir uygulama yetkisi verilen Sağlık ve İçtimai Muavenet Vekaleti (bugünkü Sağlık Bakanlığı). Yetki bu makama aittir; yerel idareler bu yetkiyi kendiliğinden kullanamaz.

Tutanağı değerlendirip idari yaptırım kararını veren mercidir. Denetim yetkisinin devredildiği kurum ve mercilerle, Bakanlık gibi kurumlar bu niteliği taşıyabilir; yetkinin kaynağı m.24 ve m.20 ile birlikte belirlenir.