Serbest tüketici nedir?

Kanunda tanımlı · 2 kanun4 maddede geçiyor · 2 kanun

Kısaca

Doğal gaz piyasasında kendi tercihiyle tedarikçi seçebilen tüketicidir.

Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.

Kanuna göre anlamı

  • 4646 s. K. m.3/1Doğal Gaz Piyasası Kanunu

    Serbest tüketici: Yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi veya toptan satış şirketi ile doğal gaz alım-satım sözleşmesi yapma serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiyi

  • 6446 s. K. m.3/1-zElektrik Piyasası Kanunu

    Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimi bulunduğu veya iletim sistemine doğrudan bağlı olduğu veya organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini haiz olduğu için tedarikçisini seçme hakkına sahip gerçek veya tüzel kişiyi

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

4 madde

Doğal Gaz Piyasası Kanunu

  • Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.5 · Yapım ve hizmet faaliyetleri

    Doğal gaz piyasasında kendi tercihiyle tedarikçi seçebilen tüketicidir. Maddede yapım ve hizmet sözleşmesi yapabilecek taraflardan biri olarak sayılmıştır.

  • Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.8 · Serbest tüketicinin belirlenmesi ve sisteme girişte istisnai haller

    Doğal gaz alımında serbest piyasadan, yani tek tedarikçi olan dağıtım şirketi dışında tedarikçi seçebilen tüketici statüsüdür. Madde sınıflandırmayı kendisi yapar; sınıfa giren kişi bu statüyü kazanır.

Elektrik Piyasası Kanunu

  • Elektrik Piyasası Kanunu m.3 · Tanımlar ve kısaltmalar

    Kurul tarafından belirlenen tüketim miktarını aşan, iletim sistemine doğrudan bağlı olan veya organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğine sahip olduğu için tedarikçisini seçme hakkına sahip gerçek veya tüzel kişidir. Üç ölçütten birinin varlığı yeterlidir.

  • Elektrik Piyasası Kanunu m.10 · Toptan ve perakende satış faaliyetleri

    Elektrik enerjisini tedarikçisini serbestçe seçebilen tüketici grubudur. Tedarik şirketleri bu grubun tümüne bölge sınırı olmaksızın satış yapabilir (m.10/2).

Karıştırılan kavramlar

Sınıflandırmayla serbest tüketici ile kurul kararıyla serbest tüketici arasındaki fark nedir?

Birinci fıkradaki dört sınıftan birine giren kişi doğrudan serbest tüketici statüsündedir.

Kurulun her yıl belirlediği tüketim sınırı ile yeni serbest tüketici sınıfı oluşturulamaz; Kurulun yetkisi sınırın belirlenmesiyle sınırlıdır.

Sınıflardan birine girmeyen tüketici, yalnızca yıllık sınıra ulaşarak statü kazanamaz; sınıflandırma ölçütü ayrı ayrı değerlendirilir.

4646 s. K. m.8

Serbest tüketici ile serbest olmayan tüketici arasındaki fark nedir?

Serbest tüketiciler, tedarikçilerini seçebilen ve her tedarik şirketinden bölge sınırı olmaksızın satın alabilen tüketicilerdir.

Serbest olmayan tüketiciler, dağıtım bölgesinde görevli tedarik şirketinden alım yapmak zorunda olan tüketicilerdir.

Serbest tüketiciye satış serbest piyasa koşullarında, serbest olmayan tüketiciye satış Kurul onaylı perakende satış tarifesi üzerinden yapılır (m.10/2, m.10/4).

6446 s. K. m.10

Serbest tüketici ile serbest olmayan tüketici (abone) arasındaki fark nedir?

Serbest tüketici, tedarikçi seçme ve sözleşme serbestisine sahip olandır.

Serbest olmayan tüketici, doğal gazı dağıtım şirketinden almak zorunda olandır.

Serbest tüketici sıfatı, tedarik sözleşmesinin serbestçe yapılabilmesini ve son kaynak tedarikine başvurma hakkının niteliğini belirler.

4646 s. K. m.3

Toptan satış şirketi ile serbest tüketici satışı (beş yıllık depolama süresi) arasındaki fark nedir?

Dağıtım şirketlerine veya serbest tüketicilere satış yapan toptan satış şirketinin, lisans tarihinden itibaren beş yıl içinde depolama tedbirlerini alması gerekir.

Serbest tüketicilere toptan gaz satan şirket için de aynı beş yıllık süre öngörülmüştür; ancak bu süre yalnız depolama tesislerinin yeterli düzeye ulaşmaması halinde uzatılabilir.

Kurul, dağıtım şirketi satışında iki yıla kadar uzatma yapabilir; serbest tüketici satışında ise uzatma Kurumun değerlendirmesine bağlıdır.

4646 s. K. m.4

Serbest tüketici sınırını aşan ile aşmayan katılımcı arasındaki fark nedir?

Serbest tüketici sınırını aşan katılımcı, tedarikçisini seçme hakkını ancak dağıtım bedeli ödeyerek kullanabilir.

Sınırın altındaki katılımcı, serbest tüketici olmaktan doğan haklarını dağıtım bedeli ödemeden kullanabilir.

Sınır aşılırsa tedarikçi seçimi bedele bağlanır; sınır altındaki katılımcı için bedel talep edilemez.

6446 s. K. m.13

Örnek kararlar

3 karar
  1. 13. Daire, 2021/101 E., 2024/2138 K., 14.05.2024
    İlgili madde: 6446 s. K. m.10
  2. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2020/1538 E., 2021/2609 K., 24.11.2021
    İlgili madde: 6446 s. K. m.10
  3. Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/192 E., 2024/363 K., 06.06.2024
    İlgili madde: 6446 s. K. m.10

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.