VUK Madde 140İncelemede uyulacak esaslar:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 14.10.2021

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 140. maddesi, vergi incelemesi yapanların inceleme sırasında uymak zorunda oldukları esasları düzenler. Bu esaslar; incelemeye başlama bildirimi, resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapma yasağı, inceleme bitiminde verilecek vesika, mevzuata aykırı rapor düzenleme yasağı, inceleme süreleri ve ek süre, rapor değerlendirme komisyonları ve komisyon ücretleri ile elektronik ortamda yürütülme usulüdür.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağıdaki esaslara uymaya mecburdurlar:

1.(Değişik: 14/10/2021-7338/18 md.) İncelemeye tabi olana, vergi incelemesinin konusunu ve incelemeye başlanıldığı hususunu bir yazıyla bildirirler. Ayrıca, yazının bir örneğini bağlı olduğu birime ve ilgili vergi dairesine gönderirler.

2.(Ek: 23/7/2010-6009/9 md.)(Mülga: 14/10/2021-7338/18 md.)

3.İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde inceleme yapılanın muvafakatı olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamazlar veya buna devam edemezler (Tutanak düzenlenmesi ve inceleme ile ilgili emniyet tedbirlerinin alınması bu hükmün dışındadır. Ancak bu gibi tedbirler, incelemelerin yapıldığı yerdeki faaliyeti sekteye uğratmıyacak şekilde yapılır);2

4.İnceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde inceleme yapılana verilir.

5.(Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) Vergi kanunlarıyla ilgili Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ ve sirkülere aykırı vergi inceleme raporu düzenleyemezler. Ancak, bu düzenlemelerin vergi kanunlarına aykırı olduğu kanaatine varırlarsa bu hususu bağlı oldukları birimler aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığına düzenleyecekleri bir rapor ile bildirirler.3

6.(Ek: 23/7/2010-6009/9 md.)(Değişik:29/3/2018-7104/19 md.) İncelemeye başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en fazla bir yıl, sınırlı inceleme yapılması halinde en fazla altı ay, katma değer vergisi iade incelemelerinde ise en fazla üç ay içinde incelemeleri bitirmeleri esastır. Bu süreler içinde incelemenin bitirilememesi halinde ek süre talep edilebilir. Bu talep vergi incelemesine yetkili olanların bağlı olduğu birim tarafından değerlendirilir, tam ve sınırlı incelemelerde altı ayı, katma değer vergisi iade incelemelerinde ise iki ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Bu durumda, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu birim tarafından incelemenin bitirilememe nedenleri yazılı olarak nezdinde inceleme yapılana bildirilir. Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu birimler vergi incelemesinin öngörülen süreler içinde bitirilmesi için gerekli tedbirleri alırlar.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.; Değişik fıkra: 7/7/2011-KHK-646/4 md.) Vergi Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları, işleme konulmak üzere ilgili vergi dairesine tevdi edilmeden önce, meslekte on yılını tamamlamış en az üç Vergi Müfettişinden oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanla komisyon arasında uyuşmazlık oluşması halinde uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporları üst değerlendirme mercii olarak, Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarları aşan tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporları ise doğrudan, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde bir Başkan Yardımcısının başkanlığında dört grup başkanından oluşan beş kişilik merkezi rapor değerlendirme komisyonu tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanlar, bu komisyon tarafından yapılacak değerlendirmeye uygun olarak düzenleyecekleri vergi inceleme raporlarını işleme konulmak üzere bağlı oldukları birime tevdi ederler.4

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) 135 inci madde ile vergi incelemesi yapmaya yetkili kılınan diğer memurlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları, Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra birimlerinde oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları tarafından değerlendirilir.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu ile diğer rapor değerlendirme komisyonları yaptıkları değerlendirme sırasında, verilmiş bir özelgenin 369 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğu kanaatine varmaları halinde, söz konusu özelge, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonundan üç üye ile 413 üncü maddeye göre oluşturulan komisyondan iki üyenin katılımıyla oluşturulacak beş kişilik bir komisyon tarafından değerlendirilir. Bu komisyonca verilen kararlar, ilgili rapor değerlendirme komisyonu ile incelemeye yetkili olanı bağlar.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede yazılı komisyonların başkan ve üyelerine her toplantı günü için (1000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden toplantı ücreti ödenir. Bu şekilde ödenecek toplantı ücretinin bir aylık tutarı (5000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşamaz.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede belirlenen esaslar çerçevesinde, vergi incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, yazı, bildirim ve tutanakların elektronik ortamda düzenlenmesi ile vergi incelemelerinde uyulacak diğer usul ve esaslar, komisyonların teşekkülü ile çalışma usul ve esasları ve Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından doğrudan değerlendirmeye tabi tutulacak vergi inceleme raporlarının tutarları, (…)5 Maliye Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.6

  1. 1.(madde başlığı)23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, bu maddeye (2) numaralı bent eklenmiş, mevcut (2) ve (3) numaralı bentler (3) ve (4) numaralı bentler olarak teselsül ettirilmiştir.
  2. 2.14/10/2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle bu bentte yer alan “Nezdinde” ibaresi “İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde” şeklinde değiştirilmiştir.
  3. 3.2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 46 ncı maddesiyle, bu bentte yer alan “kararname, tüzük” ibaresi “Cumhurbaşkanı kararı” şeklinde değiştirilmiştir.
  4. 4.(2. fıkra)2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 46 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “kararname, tüzük” ibareleri “Cumhurbaşkanı kararı” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. 5.(6. fıkra)7/7/2011 tarihli ve 646 sayılı KHK’nin 4 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Vergi İnceleme ve Denetim Koordinasyon Kurulunun önerisi üzerine” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
  6. 6.(6. fıkra)4/10/2021 tarihli ve 7338 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle bu fıkraya “çerçevesinde,” ibaresinden sonra gelmek üzere “vergi incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, yazı, bildirim ve tutanakların elektronik ortamda düzenlenmesi ile” ibaresi eklenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(11)
  1. 14.10.2021“İncelemeye tabi olana, vergi incelemesinin konusunu ve incelemeye başlanıldığı…” ile başlayan bent 14.10.2021 tarihinde 7338 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 14.10.2021“3. İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde inceleme yapılanın…” ile başlayan bent 14.10.2021 tarihinde 7338 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
  3. 14.10.2021bu bent 14.10.2021 tarihinde 7338 sayılı Kanunla değiştirildi
  4. 04.10.2021bu fıkra 04.10.2021 tarihinde 7338 sayılı Kanunla değiştirildi
  5. 29.03.2018“İncelemeye başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en…” ile başlayan bent 29.03.2018 tarihinde 7104 sayılı Kanunla değiştirildi
  6. 07.07.2011“Vergi Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi…” ile başlayan fıkra 07.07.2011 tarihinde KHK-646 değiştirildi
  7. 23.07.2010“3. İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde inceleme yapılanın…” ile başlayan bent 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi
  8. 23.07.2010“Vergi kanunlarıyla ilgili Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ ve…” ile başlayan bent 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi
  9. 23.07.2010“İncelemeye başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en…” ile başlayan bent 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi
  10. 23.07.2010“Vergi Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi…” ile başlayan fıkra 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi
  11. 23.07.2010bir ibaresi 23.07.2010 tarihinde 6009 sayılı Kanunla eklendi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(7)

Bu maddenin atıf yaptıkları

Bu maddedeki kavramlar

  • Vergi incelemesi
  • Katma değer vergisi iade incelemesi
  • Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu
  • Rapor değerlendirme komisyonu
  • Sirküler
  • Tam inceleme ve sınırlı inceleme

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

89 karar arasından seçildi
  1. Vergi Dava Daireleri Kurulu · E. 2021/391 · K. 2022/1529 · T. 07.12.2022
    VDDKBozma
    Bu durum karşısında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 140. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak yapılmayan vergi incelemesi neticesinde re'sen yapılan cezalı tarhiyatlarda bu yönüyle de hukuka uygunluk görülmemiştir.
  2. 4. Daire · E. 2017/710 · K. 2021/10875 · T. 27.12.2021
    Daire kararıBozma
    213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "İncelemede Uyulacak Esaslar" başlıklı 140. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan ve 31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonrasında düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden davacının sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilen mükelleflerden alışlarını sahte belge ile belgelendirdiğinin tespiti üzerine alışlarına ilişkin katma değer vergisi indirimleri kabul edilmeyerek dava konusu vergi ziyaı
  3. 3. Daire · E. 2019/4250 · K. 2022/2581 · T. 30.05.2022
    Daire kararıBozma
    İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 140. maddesinde, vergi incelemesine ilişkin kuralların belirlendiği, aynı madde ile Maliye Bakanlığı'na verilen yetkiye dayanılarak 31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik'te de bu hususlara dair ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği, sözü edilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, incelemeye başlanılmadan önce mükelleflerin inceleme konusu hakkında bilgilendirilmesi, inceleme aşamasında ise mükelleflere bilgi ve belge sunma,

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

Genel

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre, vergi incelemesi süreci ve bu süreci yürütmeye yetkili olanlar ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

  1. A) Vergi incelemesinin temel amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.
  2. B) Vergi müfettişleri ve yardımcılarının yanı sıra illerin en büyük mal memurları ve vergi dairesi müdürleri de inceleme yapmaya yetkilidir.
  3. C) Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının mükellefe önceden haber verilmesi, incelemenin sıhhati açısından yasal bir zorunluluktur.
  4. D) İncelemenin mükellefin iş yerinde yapılması durumunda, nezdinde inceleme yapılanın onayı olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında çalışma yapılamaz.
  5. E) Vergi incelemesi, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar, evvelce inceleme yapılmış olsa dahi her zaman tekrarlanabilir.

Bu maddeyle ilgili 1 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl