Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Madde 15Sendika üyesi olamayacaklar

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 08.05.2025Kısmi iptal (yürürlükte)

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi, bu Kanuna göre kurulan kamu görevlileri sendikalarına üye olamayacak ve sendika kuramayacak kamu görevlilerini sayar.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

Bu Kanuna göre kurulan sendikalara;

a)(Değişik:8/5/2025-7547/10 md.) Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatında, bağlı kurullarında ve Diyanet İşleri Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı ile İletişim Başkanlığı hariç olmak üzere bağlı kuruluşlarında, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinde çalışan kamu görevlileri,

b)Yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar,

c)Bakanlar, bakan yardımcıları, bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların başkanları, genel müdürleri ve bunların yardımcıları, yönetim kurulu üyeleri, merkez teşkilâtlarının denetim birimleri yöneticileri ve kurul başkanları, hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilâtlarının en üst amirleri ile bunlara eşit veya daha üst düzeyde olan kamu görevlileri, (…) belediye başkanları ve yardımcıları,234

d)Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri, üniversite ve yüksek teknoloji enstitüsü rektörleri, (…)5

e)Mülkî idare amirleri,

f)Silahlı Kuvvetler mensupları,

g)(İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 10/4/2013 tarihli ve E.: 2013/21, K.: 2013/57 sayılı Kararı ile.)

h)Millî İstihbarat Teşkilâtı mensupları,

ı)Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların merkezi denetim elemanları,

j)Emniyet hizmetleri sınıfı (…)6 (…) ,

k)Ceza infaz kurumlarında çalışan kamu görevlileri,

l)(Ek: 2/1/2017-KHK-682/36 md.; Aynen kabul: 31/1/2018-7068/36 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler,

üye olamazlar ve sendika kuramazlar.

  1. 1.(madde başlığı)4/4/2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan “100 ve daha fazla kamu görevlisinin çalıştığı işyerlerinin en üst amirleri ile yardımcıları,” ibaresi ile (j) bendinde yer alan “ile kamu kurum ve kuruluşlarının özel güvenlik personeli” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  2. 2.(1. fıkra (c) bendi)2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 197 nci maddesiyle bu bentte yer alan “Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların müsteşarları,” ibaresi “Bakanlar, bakan yardımcıları, bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların” şeklinde değiştirilmiştir.
  3. 3.(1. fıkra (c) bendi)Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve E.: 2023/92; K.: 2023/156 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…daire başkanları…” ibaresi iptal edilmiştir.
  4. 4.(1. fıkra (c) bendi)8/5/2025 tarihli ve 7547 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “Bakanlar, bakan yardımcıları, bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların başkanları, genel müdürleri ve bunların yardımcıları, yönetim kurulu üyeleri, merkez teşkilâtlarının denetim birimleri yöneticileri ve kurul başkanları, hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilâtlarının en üst amirleri ile bunlara eşit veya daha üst düzeyde olan kamu görevlileri,” ibaresi “Bakanlar, bakan yardımcıları, bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların başkanları, genel müdürleri ve bunların yardımcıları, yönetim kurulu üyeleri, merkez teşkilâtlarının denetim birimleri yöneticileri ve kurul başkanları, hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilâtlarının en üst amirleri ile bunlara eşit veya daha üst düzeyde olan kamu görevlileri,” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. 5.(1. fıkra (d) bendi)Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli ve E.: 2023/92; K.: 2023/156 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…fakülte dekanları, enstitü ve yüksek okulların müdürleri ile bunların yardımcıları,” ibaresi iptal edilmiştir.
  6. 6.(1. fıkra (j) bendi)Anayasa Mahkemesinin 29/1/2014 tarihli ve E.: 2013/130, K.:2014/18 sayılı Kararı ile bu bentte yer alan “…ve emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel…” ibaresi iptal edilmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(8)
  1. 08.05.2025“Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatında, bağlı kurullarında ve Diyanet İşleri…” ile başlayan bent 08.05.2025 tarihinde 7547 sayılı Kanunla değiştirildi
  2. 08.05.2025(c) bendi 08.05.2025 tarihinde 7547 sayılı Kanunla değiştirildi
  3. 13.09.2023maddenin bir kısmı 13.09.2023 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2023/92, K.2023/156)
  4. 31.01.2018“Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay,…” ile başlayan bent 31.01.2018 tarihinde 7068 sayılı Kanunla kanunla aynen kabul edildi
  5. 02.01.2017“Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay,…” ile başlayan bent 02.01.2017 tarihinde KHK-682 eklendi
  6. 29.01.2014(j) bendi 29.01.2014 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2013/130, K.2014/18)
  7. 10.04.2013“h) Millî İstihbarat Teşkilâtı mensupları, ı) Bu Kanun kapsamında bulunan kurum…” ile başlayan bent 10.04.2013 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2013/21, K.2013/57)
  8. 04.04.2012bir ibaresi 04.04.2012 tarihinde 6289 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Bu maddede geçen tanımlar(2)
Kurum
Kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında görev, yetki ve sorumlulukları belirlenen, hizmetin niteliği ve yürütülmesi bakımından idarî bir bütünlüğe sahip işyerlerinden oluşan kuruluşları
Sendika
Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşları

Bu maddedeki kavramlar

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

70 karar arasından seçildi
  1. Hukuk Genel Kurulu E.2016/1168 K.2018/1928 T.2018-12-13
    Hukuk Genel KuruluBozma
    Davalı sendika vekili, davacının genel müdür yardımcılığından uzman kadrosuna atanmasına ilişkin işlemi geriye dönük olarak Ankara 3. İdare Mahkemesinde açtığı dava ile iptal ettirdiğini, bu nedenle yönetim kurulu kararının davacının 02.11.2011 tarihine kadar Telif Hakları ve Sinema Genel Müdür Yardımcısı pozisyonunda olmasından ötürü 4688 sayılı Kanunun 15'inci maddesi uyarınca sendikaya üye olamayacağından sendika üyeliğinin sona erdiğine ilişkin bir tespitten ibaret olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

    Madde bu karardan sonra (08.05.2025) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.

  2. 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/14600 · K. 2025/1042 · T. 03.02.2025
    Daire kararıOnama
    Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Üniversite ile Sendikalar arasında 18.05.2023 tarihinde üye sayılarının tespiti için yapılan toplantıda, üye sayılarının usule uygun belirlenmemesi nedeniyle müvekkili Sendika tarafından toplantı tutanağına şerh düşüldüğünü, davalı Üniversite bünyesinde, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun (4688 sayılı Kanun) 15. maddesine aykırı olarak, vekil Dekan Yardımcısı A.Y'nin davalı ...

    Madde bu karardan sonra (08.05.2025) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.

  3. 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/5892 · K. 2024/7559 · T. 30.04.2024
    Daire kararıOnama
    köy ve mahalle muhtarlarının sendika kurmasında veya sendika üyesi olmasında herhangi bir engelin bulunmadığının aşikar olduğunu, nitekim köy ve mahalle muhtarları gibi seçimle işbaşına gelen belediye başkanlarının da 4688 sayılı Kanun'un 15 inci maddesinin (c) fıkrasında kamu görevlisi olarak kabul edilerek yasak kapsamında değerlendirildiğini fakat muhtarların yasak kapsamına alınmadığını, 4688 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi düzenlenirken,

    Madde bu karardan sonra (08.05.2025) kısmen değişti; kararın dayandığı hükmün bugünkü hâli ayrıca kontrol edilmeli.

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.