TTK Madde 12803. Dispeççi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TTK m.1280, deniz ticaretinde dispeç (average/havale işleri) yapılmasında dispeççinin belirlenmesini, dispeççinin ilgililerden ve mahkemeden belge isteme yetkisini ve dispeççinin ilgililere inceleme ve örnek verme yükümlülüğünü düzenler. Hüküm, dispeç yaptırılacak ilgililer bakımından uygulanır. Dispeçin esasına ilişkin hesap ve paylaşım kuralları ile dispeççinin görev ve sorumluluğu bu maddede düzenlenmez (m.1281 ve devamı, ilgili hükümler).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Dispeç, ilgililerin oybirliğiyle atayacakları bir veya birden fazla dispeççi tarafından yapılır. Oybirliği sağlanamazsa, dispeççiyi veya dispeççileri, dispeçin yapılacağı yer mahkemesi atar.
(2)İlgililerden her biri dispeçin yapılması için gereken ve elinde bulunan belgeleri, özellikle çarter partileri, konişmento ve faturaları, dispeççiye vermekle yükümlüdür.
(3)Dispeççinin istemi üzerine mahkeme, ellerinde bulunan ve kanunen ibrazla yükümlü oldukları belgeleri dispeççiye teslim etmelerini, onları elinde bulunduranlara emreder.
(4)Dispeççi, ilgililerin dispeçi incelemelerine izin ve istemleri üzerine giderlerini ödemeleri şartıyla, bir örnek vermekle yükümlüdür.
Madde gerekçesi
Bu maddenin ilk iki fıkrası, Alm. TK.'nın 729 uncu paragrafından iktibas edil miş olan 6762 sayılı Kanunun 1208 inci maddesinin ilk iki fıkrasından dili güncelleştirilerek alın mıştır. 6762 sayılı Kanunun hükmünde, birinci Akranının birinci cümlesinde "hükümetçe tayin edil miş olan dispeççiler"e yapılan yollama Tasarıya alınmamıştır, çünkü 6762 sayılı Kanunun yürürlük te bulunduğu yaklaşık elli yıl içinde hükümet tarafından böyle bir tayin yoluna gidilmemiştir. Çağ daş denizcilik uygulamaları dikkate alınarak, dispeççi seçimi öncelikle ilgililere bırakılmış, ilgililer tarafından oy birliği ile bir seçim yapılamaması halinde mahkemeye müracaat edilmesi kuralı ka bul edilmiştir. Maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları, Alman Nizasız Kaza Kanununun 151 ilâ 152 nci mad delerinden iktibas edilmiş olan 6762 sayılı Kanunun 1208 inci maddesinin üçüncü ve dördüncü fık ralarından dili güncelleştirilerek alınmıştır. Üçüncü fıkrada, mehaz Alman hükmünde, ibraz yüküm lülüğünün hangi kanundan doğduğu açık bırakılmışken, 6762 sayılı Kanunun hükmünde "Usul Ka- nunu"na atıf yapılarak, hükmün uygulama alanı daraltılmıştır. Bu düzenleme isabetli bulunmadığın dan, hüküm kaynak kurala uygun olarak değiştirilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.