TTK Madde 1292D) Dava öncesi delil tespiti
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, dava açılmadan önce ya da dava sırasında deniz çatmalarına ilişkin delil tespitinde görevli ve yetkili mahkemeyi belirler, çatmaya karışan gemilerin kaptanlarına veya temsilcilerine tespit bildirimini zorunlu kılar ve tespit raporunda kusur oranlarının belirtilmemesini öngörür. Uygulaması, bir çatma nedeniyle delil tespiti isteyen taraflar ile tespitin yapılacağı mahkeme bakımından söz konusudur.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Dava öncesi yaptırılacak delil tespitlerinde, çatmanın meydana geldiği yerde deniz ticareti işlerine bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, bulunmadığı takdirde asliye ticaret mahkemesi, o da yoksa ticaret davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi yetkilidir.
(2)Çatmaya karışan her geminin kaptanı veya onun temsilcisine tespit yapılacağı bildirilir.
(3)Tespit raporunda, çatmaya karışan gemilerin kusur oranları belirtilmez.
Madde gerekçesi
Uygulamada, bir çatma meydana geldiğinde, dava açılmadan önceki delil tes pitlerinin çatma ile hiç ilgisi olmayan mahkemelerden yaptırıldığı görülmektedir. Maddenin birinci fıkrası, bu isabetsiz uygulamayı önlemek üzere, Tasarının 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında kabul edilen kural doğrultusunda düzenlenmiştir. Bazı hallerde, tarafların aynı mahkemenin farklı dairelerine aynı zamanda müracaat etmekte, hatta gemilerde keşif yapmak üzere adliyeden aynı saatte yola çıkmakta olmalarına rağmen, tespit işlemlerinin "işin müstaceliyetine binaen" karşı tarafa tebligat yaptırılmadan, onun gıyabında yürü tüldüğü gözlenmektedir. Bu uygulamanın da önüne geçmek için ikinci fıkra sevk edilmiştir. Uygulamada karşılaşılan sıkıntılardan birinin sebebi de, çatma nedeniyle zarar gören ilgililerin delil tespiti yaptırırken, bilirkişilerden kusur tayinini talep etmeleridir. Maddi vakıaların henüz tes pit edilmediği, bütün delillerin toplanıp tartışılmadığı bir aşamada, üstelik diğer tarafın gıyabında yapılan bir adli işlemde, bilirkişilerin, kusur paylaştırma konusunda görüş bildirmeleri doğru değil dir. Ayrıca bu tespit raporları, çoğunlukla, talep edenin beklentileri doğrultusunda kaleme alındığı için, çok sayıda birbiriyle çelişen rapor düzenlenmekte ve bu durum yargılamada tereddütlere ve ya nılgıya düşülmesine yol açmaktadır. Bu isabetsin uygulamaya son vermek için ise maddenin üçün cü fıkrası kaleme alınmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Çatma
- Kusur oranı
- Çatmanın meydana geldiği yer
- Deniz ticareti işleri
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.