TTK Madde 1298I- Kurtarma faaliyeti
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, deniz ticaretinde kurtarma faaliyetinin tanımını ve bu faaliyetin hangi nesneler bakımından uygulanacağını düzenler. Su aracı ve eşya kavramlarının kapsamını, "eşya" teriminden çıkarılan sabit ve yüzer platformlar ile kültür eserlerini, ayrıca kurtarma faaliyeti sayılmayan hal ve hareketleri belirler. Kurtarma sözleşmesinin kurulmasını, kurtarma ücretinin miktarını ve paylaşımını düzenlemez (m.1299 vd. ilgili hükümler).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Seyrüsefere elverişli sularda tehlikeye uğramış bulunan su aracı veya diğer eşyanın kurtarılması için yapılan her fiil veya hareket, kurtarma faaliyeti oluşturur ve onun hakkında bu Bölüm hükümleri uygulanır.
(2)“Su aracı” teriminin kapsamına, her türlü gemi ve seyrüsefere elverişli yapı girer; “eşya” terimi ise, kıyıya sürekli ve iradi olarak sabitlenmiş olmayan her türlü şey ile hak kazanılmış olmayan navlun alacağını ifade eder.
(3)“Eşya” terimine;
a)Deniz yataklarındaki mineral kaynakların keşfi, çıkartılması veya işlenmesi amacıyla kullanıldıkları sürece sabit veya yüzer platformlar ile açık deniz sondaj birimleri,
b)Deniz yatağında bulunan prehistorik, arkeolojik veya tarihi değeri olan kültür eserleri,
girmez.
(4)“Kurtarma faaliyeti” terimine;
a)Su aracının malikinin veya kaptanının yahut araçta bulunmayan ve bulunmuş olmayan eşyanın malikinin açık ve makul olarak karşı koymasına rağmen yürütülen faaliyetler,
b)Tehlike altında bulunan araçta çalıştırılan kişiler tarafından yürütülen faaliyetler,
c)Tehlike doğmadan önce kurulmuş bir sözleşmenin ifası amacıyla yapılan veya yapılması gereken hizmetler,
girmez.
Madde gerekçesi
"Kurtarma"ya ilişkin ilk maddede tanımlar verilmiş ve böylece bu bölümün uy gulama alanı belirlenmiştir. Maddede verilen tanımlar, 1989 Sözleşmesinin çeşitli hükümlerinden biraraya getirilmiştir. Birinci fıkrada, 1989 Sözleşmesinin 1 inci maddesinin (a) bendi doğrultusunda "kurtarma fa aliyeti" terimi tanımlanmıştır. 1989 Sözleşmesinde kullanılan "vessel" ve "property" kavramlarının üst başlığı olarak "eşya" terimi tercih edilmiştir. Nitekim 1 inci maddenin (a) bendinde "vessel or any other property" ibaresi kullanılmakta ve böylece "property" kavramına "vessel"ın dahil olduğu bildirilmektedir. 1989 Sözleşmesinde böyle geniş bir anlamda kullanılan "property" terimi 4721 sa yılı Türk Medenî Kanununun 683 üncü maddesine uygun olarak "eşya" terimi ile karşılanmıştır. "Eşya" teriminin, bu geniş anlamda kullanıldığı, 1989 Sözleşmesinin 1 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerinde hükümlerine uygun olarak kaleme alınan ikinci fıkrada açıklanmıştır. Bir kurtarma faaliyetinin konusunu teşkil edebilecek "eşya" kavramına, en geniş anlamıyla suda kullanılan her türlü araç, yük dahil olmak üzere her türlü şey ve (1910 Sözleşmesinin 1 inci maddesine de uygun olarak) henüz hak kazanılmamış navlun alacağı girmektedir. Üçüncü fıkrada ise, 1989 Sözleşmesinin 3 üncü maddesi ve 30 uncu maddesinin birinci fıkra sının (d) bendi hükümleri doğrultusunda "eşya" teriminden istisna edilen şeyler sıralanmıştır. Nihayet son fıkrada, "kurtarma faaliyeti" niteliğinde sayılmayan faaliyetler sıralanmıştır. Bu fıkranın (a) ve (c) bentleri 1989 Sözleşmesinin, sırasıyla, 19 ve 17 nci maddelerinden alınmıştır; (b) bendindeki istisna ise Alm. TK.'nm 740 inci paragrafının üçüncü fıkrasından iktibas edilmiş olan 6762 sayılı Kanunun 1224 üncü maddesinin ikinci fıkrasından alınmıştır. Burada düzenlenen hal lerde, 1910 Sözleşmesinin 3 ve 4 üncü maddeleri, 6762 sayılı Kanunun 1224 üncü maddesi ve 1989 Sözleşmesinin 19 ve 17 inci maddeleri uyarınca "kurtarma ücreti ödenmez". Öyleyse bu hallerde, aslında bir "kurtarma faaliyeti" yapılmış değildir. Dolayısıyla bu halleri, önce kurtarma faaliyetine dahil sayıp, ardından bunlar için ücret ödenmeyeceğini bildirmek yerine, doğrudan "kurtarma faali yetinin dışına çıkartmak uygun görülmüştür.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kurtarma faaliyeti
- Eşya
- Hak kazanılmamış navlun alacağı
- Sabit veya yüzer platform ve açık deniz sondaj birimi
- Su aracı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.