DMK Madde 104Mazeret izni:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

YürürlükteSon değişiklik: 22.04.2026

Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.

Kısaca

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesi, memurlara tanınan mazeret izinlerini düzenler.

Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.

(Değişik: 13/2/2011 - 6111/106 md.)

A) Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra onaltı hafta olmak üzere toplam yirmidört hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki iki haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. (Ek cümle: 29/1/2016 - 6663/6 md.) Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü hâlinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir. (Ek cümleler: 29/1/2016 - 6663/6 md.) Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memur olan eşlerine, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta süre ile izin verilir. Bu izin evlatlık kararı verilmeden önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır. (Ek cümle:22/4/2026-7578/2 md.) Bir veya daha 167 168 fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan memura çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün izin verilir.4

B) Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir.

C) (A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.

D) Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.

E) (Ek: 20/2/2014 - 6525/7 md.) Memurlara; en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun (çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması kaydıyla) hastalanması hâlinde hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar mazeret izni verilir.

F) (Ek: 29/1/2016 - 6663/6 md.) Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği hâlinde çocuğun hayatta olması kaydıyla analık izni bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda ise altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay ilave edilir. Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki on iki ay içinde çocuğun engellilik durumunun tespiti hâllerinde bu süreler on iki ay olarak uygulanır. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memur olan eşleri de, istekleri üzerine (A) fıkrası uyarınca verilen sekiz haftalık iznin bitiminden itibaren bu haktan aynı esaslar çerçevesinde yararlanır. Memurun çalışacağı süreler ilgili kurum tarafından belirlenir.5

G) Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz.6

  1. 1.(madde başlığı)20/2/2014 tarihli ve 6525 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle, bu maddeye (E) fıkrası eklenmiş, mevcut (E) fıkrası (F) olarak teselsül ettirilmiştir.
  2. 2.(madde başlığı)29/1/2016 tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle, bu maddeye (E) fıkrasından sonra gelmek üzere (F) fıkrası eklenmiş, mevcut (F) fıkrası (G) fıkrası olarak teselsül ettirilmiştir.
  3. 3.(madde başlığı)Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak 13/4/2016 tarihli ve 29683 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği’ne (Seri No: 6) bakınız.
  4. 4.(1. fıkra)22/4/2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “doğumdan sonra sekiz” ibaresi “doğumdan sonra onaltı” şeklinde, “toplam onaltı” ibaresi “toplam yirmidört” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “üç” ibaresi “iki” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. 5.(6. fıkra)10/02/2016 tarihli ve 29620 sayılı Resmî Gazete’de aslına uygun olarak yayımlanan 6663 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile bu Kanunun 104 üncü maddesine eklenen (F) fıkrası, 16/2/2016 tarihli ve 29626 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığının 15/02/2016 tarihli ve 68244839-160.04-1-108 sayılı yazısına istinaden söz konusu fıkranın sonuna “Memurun çalışacağı süreler ilgili kurum tarafından belirlenir.” cümlesi eklenerek düzeltilmiştir.
  6. 6.(7. fıkra)11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK’nın 5 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “sırasında” ibaresinden sonra gelmek üzere “fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç” ibaresi eklenmiştir.
Kanun metninde bu maddeHam metin
Değişiklik geçmişi(6)
  1. 22.04.2026“Bir veya daha 167 168 fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 22.04.2026 tarihinde 7578 sayılı Kanunla eklendi
  2. 29.01.2016“Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 29.01.2016 tarihinde 6663 sayılı Kanunla eklendi
  3. 29.01.2016bir ibaresi 29.01.2016 tarihinde 6663 sayılı Kanunla eklendi
  4. 20.02.2014“Memurlara; en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 20.02.2014 tarihinde 6525 sayılı Kanunla eklendi
  5. 20.02.2014bir ibaresi 20.02.2014 tarihinde 6525 sayılı Kanunla eklendi
  6. 13.02.2011maddenin tamamı 13.02.2011 tarihinde 6111 sayılı Kanunla değiştirildi

Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.

Atıflar(3)

Bu maddeye atıf yapanlar

Bu maddedeki kavramlar

  • Analık izni
  • Doğum öncesi çalışma
  • Doğum sonrası yarım ücretli çalışma
  • Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk
  • Süt izni
  • Takdiri mazeret izni

Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.

Bu maddeyi uygulayan kararlar

37 karar arasından seçildi
  1. 12. Daire · E. 2019/1223 · K. 2021/3161 · T. 26.05.2021
    Daire kararıRet
    izne ayrılan personelin mağdur edildiği, 1982 Anayasası’nın çalışma şartlarına ve dinlenme hakkına ilişkin 50. maddesine ve kamu hizmeti görevlileriyle ilgili 128. maddesine göre kamu görevlilerinin izin hakları ve şartları ile aylık, ödenek ve özlük işlerinin kanunla düzenlendiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun mazeret izinlerinin düzenlendiği 104. maddesi ile hastalık izinlerinin düzenlendiği 105. maddesine göre raporlu dönemlerde aylık ve özlük haklarına dokunulmaması gerektiği; mazeret izni,
  2. 12. Daire · E. 2022/3942 · K. 2025/4261 · T. 09.10.2025
    Daire kararıDüzeltilerek onama
    Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile memurların hak ve yükümlülükleri ile mali ve sosyal hakları ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiş olup; anılan Kanun'un 104. ve 105. maddelerinde yıllık, mazeret, hastalık ve refakat izinlerini kullanan memurların, mali ve sosyal haklarına dokunulamayacağı belirtilmiş; 141. maddesinde, görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisinin ödeneceği; 143. maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde de,
  3. 8. Daire · E. 2019/3399 · K. 2022/5493 · T. 07.10.2022
    Daire kararıBozma
    yurt dışı eğitim, yurt dışı görev ve uzun süreli sağlık kurulu raporu ile belgelenen hastalık sebebiyle eğitime devam edemeyen öğrenciler ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104 ve 105 inci maddelerinde belirtilen mazeret ve hastalık izinleri,...ve ilgili enstitü yönetim kurulunun haklı ve geçerli kabul edeceği diğer nedenler sebebiyle verilecek izinler öğrencilerin azami sürelerine eklenir.",

Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

Bu maddeye özel soru

İdare Hukuku

657 sayılı Kanuna göre, kadın memur (A) tekil gebeliğinde, beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesinde analık iznine ayrılmış, ancak iznin 6. haftasında (doğuma 2 hafta kala) erken doğum yapmıştır. Bu durumda (A)’nın doğum sonrası analık izni süresi nasıl etkilenir?

  1. A) Doğum sonrası 8 hafta izin kullanır, doğum öncesi kullanmadığı 2 hafta yanar.
  2. B) Doğum sonrası 18 hafta izin kullanır (16 hafta + doğum öncesinden kalan 2 hafta).
  3. C) Doğum sonrası 8 hafta izin kullanır, ancak bu 2 hafta babalık izni olarak eşine verilir.
  4. D) Doğum öncesi iznini tam kullanmadığı için doğum sonrası izni 6 haftaya düşer.
  5. E) Doğum sonrası toplam 16 hafta izin kullanır.

Bu maddeyle ilgili 6 soru daha var

Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.

Platforma katıl