BM Deniz Hukuku Sözleşmesi Madde 290
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Madde 290 İhtiyati tedbirler 1. Bir uyuşmazlığın gereken şekilde kendisine sunulduğu bir divan veya mahkeme, önce işbu Kısım veya XI. Kısmın 5, bölümü uyarınca yetkili olduğunu kararlaştırırsa; bu divan veya mahkeme, uyuşmazlık halindeki tarafların haklarını mütekabilen korumak veya kesin karar verilinceye kadar deniz çevresinin ağır zararlara maruz kalmasını önlemek amacıyla, şartlara göre uygun gördüğü ihtiyati tedbirleri tespit edebilir. 2. Alınmasını haklı kılan sebepler değiştiğinde veya ortadan kalktığında ihtiyati tedbirler değiştirilebilir veya iptal edilebilir. 3. İhtiyati tedbirler işbu madde gereğince, ancak, uyuşmazlık halindeki taraflardan birinin talebi üzerine ve taraflara kendilerini dinlettirme imkanı verildikten sonra tespit edilebilir veya tâlik edilebilir. 4. Divan veya mahkeme, ·her çeşit ihtiyati tedbiri veya bunu değiştiren veya iptal eden her kararı derhal uyuşmazlık halindeki taraflara ve uygun olduğuna karar verdiği takdirde, diğer taraf devletlere bildirecektir. 5. İşbu bölüm gereğince bir uyuşmazlığı ele alacak bir hakem mahkemesinin teşkili beklenirken, taraflarca ortak anlaşma ile tespit edilen herhangi bir divan veya mahkeme veya anlaşmanın yokluğu halinde ihtiyati tedbir talebi tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Deniz Hukuku Uluslararası Mahkemesi veya Bölge'de yürütülen faaliyetler sözkonusu olduğunda Deniz Yatağına İlişkin Uyuşmazlıklar Dairesi, önce kurulacak olan mahkemenin yetkili olacağını düşünür ve durumun adiliğinin gerekli kıldığı yönünde değerlendirme yaparsa, işbu madde uyarınca ihtiyati tedbirleri tespit edebilir, değiştirebilir veya iptal edebilir. Bir kere oluşturulduktan sonra uyuşmazlığı ele alan mahkeme, 1. ila 4. paragraflara uygun hareket ederek tedbirleri değiştirebilir, iptal edebilir veya teyid edebilir. 6. Uyuşmazlığa taraf olanlar işbu madde uyarınca tespit edilen ihtiyati tedbirlere vakit geçirmeksizin uyacaklardır.
Bu maddeye özel soru
Devlet A, komşusu Devlet B'nin uluslararası bir nehri kirleterek kendi topraklarındaki tarım arazilerine ve ekosisteme geri döndürülemez zararlar verdiği iddiasıyla Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) başvurmuştur. Dava devam ederken, kirliliğin her geçen gün arttığını ve nihai karar beklendiği takdirde telafisi imkânsız bir durumun ortaya çıkacağını öne süren Devlet A, Divan'dan acil bir müdahalede bulunmasını talep etmiştir. UAD'nin, davanın esası hakkında kesin bir hüküm vermeden önce, tarafların haklarını korumak amacıyla alabileceği bu önleme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi UAD Statüsü'ne göre doğrudur?
- A) Divan, BM Antlaşması'nın 92. maddesindeki "başlıca adalet uzvu" olma sıfatıyla, tarafların talebi olmaksızın re'sen tespit hükmü niteliğinde bir ara karar verebilir.
- B) Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'na kıyasen, Divan'ın yetkisine ilişkin bir itiraz olması halinde, bu itiraz çözülene kadar 60 gün süreyle geçerli olacak şekilde faaliyetin durdurulmasına karar verilebilir.
- C) Divan, durumun gerektirdiğine hükmederse, tarafların karşılıklı haklarını korumak amacıyla ihtiyati tedbir kararı alabilir ve bu kararı taraflara ve Güvenlik Konseyi'ne derhal bildirir.
- D) Divan, yalnızca deniz çevresinin ağır zarara uğramasını önlemek amacıyla ve BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 290. maddesi çerçevesinde tarafları dinledikten sonra geçici tedbirler tespit edebilir.
- E) Divan'ın bu aşamada karar verme yetkisi bulunmamakta olup, uyuşmazlığın çözümü için Güvenlik Konseyi'ne tavsiye niteliğinde bir rapor sunmakla yetinir.