Acil durum nedir?
Kısaca
Acil durum, 5 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- SMK m.129 · zorunlu lisans: (e) bendi için de aynı kanıt aranmaz.
- 211 s. K. m.61: Hastalık bildirimi ve kıta tabibine yönlendirme kuralının esnetildiği, derhal sağlık hizmeti gerektiren haldir.
- 5199 s. K. m.13: Gıda amacı taşımayan, insan ve çevre sağlığına yönelen ve önlenemeyen tehditlerin bulunduğu hâldir.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu
- Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu m.61
Hastalık bildirimi ve kıta tabibine yönlendirme kuralının esnetildiği, derhal sağlık hizmeti gerektiren haldir. Bu hallerde 5510 sayılı Kanun hükümleri saklıdır; maddede acil durumun tanımı yapılmamıştır.
Hayvanları Koruma Kanunu
- Hayvanları Koruma Kanunu m.13
Gıda amacı taşımayan, insan ve çevre sağlığına yönelen ve önlenemeyen tehditlerin bulunduğu hâldir. Yalnız bu hâl, yavrulama, gebelik ve süt anneliği döneminde öldürme yasağının istisnasını oluşturur.
Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun
- Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun m.1 · Amaç
Gemilerden veya kıyı tesislerinden kaynaklanan ve kirlenme tehlikesi yaratan olağanüstü olayı ifade eder. Maddenin metninde tanımı yer almaz; kapsamı kanunun ilgili hükümlerinde belirlenir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.11 · Acil durum planları, yangınla mücadele ve ilk yardım
Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ve çevre şartları nedeniyle çalışanları ve çalışma çevresini etkileyebilecek ve muhtemel olan olağan dışı olayları ifade eder. Madde, acil durumun önceden değerlendirilmesini ve bunların olumsuz etkilerinin önlenmesini öngörür.
Sınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.129 · Zorunlu lisans
Maddenin ikinci fıkrasında, (ç) bendi kapsamındaki taleplerde makul ticari şartlar kanıtı aranmasını ortadan kaldıran hâldir. (e) bendi için de aynı kanıt aranmaz.
Karıştırılan kavramlar
Kanunî istisna ve tıbbî/bilimsel gerekçe ile gıda amaçlı acil durum arasındaki fark nedir?
Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel gerekçeler öldürme yasağına istisna oluşturur.
Gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına yönelen önlenemez tehditli acil durum da istisna oluşturur; gıda amaçlı durum bu kapsamda değildir.
Her iki istisna da yasağı kaldırır, ancak acil durum yalnızca önlenemez tehdit ve gıda dışı amaç bulunduğunda kabul edilir.
Acil durumun belirlenmesi ile acil durum planının hazırlanması arasındaki fark nedir?
Birinci bentte acil durumların önceden değerlendirilmesi ve tedbirlerin alınması yer alır; bu, olası olayların tespiti yönünde bir yükümlülüktür.
Ikinci bentte ölçüm, değerlendirme ve yazılı plan hazırlığı yer alır; bu, belirlenen risklere karşı somut bir uygulama aracı üretilmesidir.
İşveren önce tespit, sonra plan yükümlülüğünü ayrı ayrı yerine getirmek zorundadır; biri yapılıp diğeri yapılmazsa madde ihlal edilmiş olur.
Genel kapsam ile acil durum ve afet, şehit yakını ve gazi arasındaki fark nedir?
Genel kapsamda kişinin kendi fakirlik ve muhtaçlık hâli aranır.
Acil durum, afet mağdurları, şehit yakınları ve gaziler için bu kişilerin ayrıca fakir olup olmadığına bakılmaz; ölçüt Fon Kurulu ile vakıflarca belirlenen kriter ve sürelerdir.
Bu gruplar için ayrı kriter ve süreler uygulanır; genel fakirlik ölçütü kendiliğinden uygulanmaz. Metinde ayrıca fakirlik aranmadığı açıktır, ancak yardım kapsamının ayrıntıları Fon ve vakıf kriterlerine bağlıdır.
Diğer acil durum planları ile koordinasyon ile görüş alma arasındaki fark nedir?
Varsa il ölçeğindeki diğer acil durum planlarıyla koordinasyon, 'varsa' koşuluna bağlıdır.
Görüş alma yükümlülüğü ise maddede sayılan bakanlık, kamu kuruluşu, meslek teşekkülü, üniversite ve mahallî idarelere yöneliktir ve koşula bağlı değildir.
Diğer planlar yoksa koordinasyon yapılmaz, ancak sayılan kuruluşların görüşü her hâlde alınır.
Genel acil durum ile kaza halinde acil eylem planı arasındaki fark nedir?
Birinci fıkranın (ğ) bendi, öngörülemeyen durumlara yönelik acil yöntem ve planları genel bir görev olarak düzenler.
Üçüncü fıkra, GDO ve ürünleri ile ilgili bir faaliyet sürecinde meydana gelen kaza durumunu düzenler.
Üçüncü fıkrada kaza olduğunda Bakanlığın zamanında plan hazırlama ve uygulama sorumluluğu doğar; sorumluluk, kazanın faaliyet sürecinden kaynaklanmasına bağlıdır.
Örnek kararlar
3 karar- 2024/151 E., 2025/107 K., 07.05.2025İlgili madde: 5199 s. K. m.13
- 12. Ceza Dairesi, 2022/1547 E., 2022/2543 K., 04.04.2022İlgili madde: 6331 s. K. m.11
- 12. Ceza Dairesi, 2021/744 E., 2021/307 K., 18.01.2021İlgili madde: 6331 s. K. m.11
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.