Açılmış dava nedir?
Kısaca
Açılmış dava, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK geç. m.1: Bu tarihten sonra açılan davalar, değişikliğe ilişkin yeni hükümlere doğrudan tabidir.
- HMK geç. m.1: Davanın mahkemeye sunulması, yani dava dilekçesinin mahkemeye verilmesi ile oluşan durumdur.
- 2575 s. K. geç. m.5: Davanın Danıştay'a yürürlük tarihinden önce usulüne uygun biçimde ulaşmış olmasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK geç. m.1
İkinci fıkrada geçen dava, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davadır. Bu tarihten sonra açılan davalar, değişikliğe ilişkin yeni hükümlere doğrudan tabidir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK geç. m.1
Davanın mahkemeye sunulması, yani dava dilekçesinin mahkemeye verilmesi ile oluşan durumdur. Geçici 1. maddenin uygulanmasında belirleyici olan, davanın yürürlük tarihinden önce açılmış olup olmadığıdır. Dava sonradan görülen işlem ile değil, açılış tarihi ile değerlendirilir.
Danıştay Kanunu
- Danıştay Kanunu geç. m.5
Davanın Danıştay'a yürürlük tarihinden önce usulüne uygun biçimde ulaşmış olmasıdır. Davanın açılış anı, yürürlük tarihinin öncesine denk gelmelidir.
Karıştırılan kavramlar
Yürürlük öncesi açılmış dava ile yürürlük sonrası açılmış dava arasındaki fark nedir?
Yürürlük tarihinden önce Danıştaya açılmış davalar, bu maddeye göre Danıştayda sonuçlandırılır.
Yürürlük tarihinden sonra açılan davalar bu geçici maddenin kapsamında değildir ve genel yargılama kurallarına tabidir.
Geçiş hükmünün uygulanıp uygulanmayacağı, davanın açılış tarihine göre belirlenir.
Parasal sınır hükmünün yürürlükten önce açılmış dava ile yürürlükten önce açılmış iş arasındaki fark nedir?
Dava, mahkemeye sunulmuş ve yargılama başlamış bir uyuşmazlıktır.
İş, dava dışındaki başvuru ve işlemleri kapsar. İkinci fıkra her iki durumu da birlikte düzenler.
Yürürlük öncesi açılmış hem dava hem de iş bakımından parasal sınırlara yeni hüküm uygulanmaz.
Yapılmış tarhiyat ve kesilmiş ceza ile açılmış dava arasındaki fark nedir?
Tarhiyat ve cezalar, maddenin kapsamındaki işlemler için yapılmaz ya da kesilmez.
Daha önce yapılmış tarhiyat ve kesilmiş cezalar ile bunlara karşı açılmış davalar, feragat koşuluna tabidir.
Mükellef davadan feragat etmezse düzenlemeden yararlanamaz; feragat ederse dava konusu tarhiyat ve cezalar kapsam içinde kalır.
Göreve başlama tarihinden önce açılmış dava ile sonra açılmış dava arasındaki fark nedir?
Göreve başlama tarihinden önce açılmış ve mülga hükümlere göre görülmekte olan davalar, geçiş hükümlerine ve ilgili düzenlemelere göre değerlendirilir.
Göreve başlama tarihinden sonra açılan davalar, mülga 380-412. maddelerin uygulanmadığı yeni yargı düzenine tabidir.
Mülgiyet tarihi, hangi usulün uygulanacağını belirlemede belirleyici olur; tarih tespiti dava açılış anına göre yapılır.
Geçiş öncesi açılmış dava ile yürürlük sonrası açılmış dava arasındaki fark nedir?
Kanunun yürürlüğünden önce Danıştayda ilk derece olarak açılmış dava, geçici madde kapsamındadır ve Danıştayda sonuçlandırılır.
Yürürlük tarihinden sonra açılan dava, görev alanına alınmış olsa bile geçici maddeye değil, doğrudan idare mahkemesinin genel görev kurallarına tabidir.
Dava hangi tarihte açıldığına göre farklı merciide görülür; geçici madde yalnızca geçiş öncesi davalara uygulanır.
Danıştayda açılmış dava ile danıştayın görevine girmeyen bağlantılı davalar arasındaki fark nedir?
Bağlantılı davalardan biri Danıştayda açılmış ve çözümü Danıştayın görevine dahil bir uyuşmazlıksa, davaların tümü Danıştayda görülür.
Bağlantılı davaların çözümü idare veya vergi mahkemelerinin görevine giriyorsa, Danıştayın ilgili dairesi bir yetkili mahkeme belirler.
Birinci halde dosyalar Danıştaya toplanır; ikinci halde dosyalar yetkili mahkemeye gönderilir ve diğer mahkemelere bildirim yapılır.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.