Geçersizlik nedir?
Kısaca
Geçersizlik, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TTK m.1408 · sigorta menfaatinin yokluğu: Sözleşmenin baştan itibaren hüküm doğurmamasıdır.
- 5520 s. K. m.35 · muafiyet, istisna ve indirimlerin sınırı: Diğer kanunlarda yer alan muafiyet, istisna ve indirim hükümlerinin kurumlar vergisi alanında hiçbir hukuki etki doğurmamasıdır.
- 4054 s. K. m.56 · bu Kanuna Aykırı Anlaşma ve Kararların Hukuki Niteliği: Aykırı anlaşma ve kararın başlangıçtan itibaren hiçbir hukuki sonuç doğurmamasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1408 · 3. Sigorta menfaatinin yokluğu
Sözleşmenin baştan itibaren hüküm doğurmamasıdır. Madde, sözleşmenin yapıldığı anda menfaat yoksa sözleşmenin geçersiz olduğunu açıkça belirtir; burada butlan değil geçersizlik kavramı kullanılmıştır.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.56 · Bu Kanuna Aykırı Anlaşma ve Kararların Hukuki Niteliği
Aykırı anlaşma ve kararın başlangıçtan itibaren hiçbir hukuki sonuç doğurmamasıdır. Geçersizlik, anlaşmanın yalnızca sakat kısmını etkileyebilir; hangi bölümün sakat olduğu somut anlaşma bazında belirlenir.
Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kurumlar Vergisi Kanunu m.35 · Muafiyet, istisna ve indirimlerin sınırı
Diğer kanunlarda yer alan muafiyet, istisna ve indirim hükümlerinin kurumlar vergisi alanında hiçbir hukuki etki doğurmamasıdır. Hüküm, diğer kanunların kendisini değil, yalnızca kurumlar vergisine uygulanmasını etkisiz kılar.
Karıştırılan kavramlar
Alacaklıya karşı geçersizlik ile başka alacaklılara karşı geçerlilik arasındaki fark nedir?
Borçlunun izinsiz tasarrufu, haczi koyan alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde geçersizdir.
Aynı tasarruf, haciz yapmamış diğer alacaklılar bakımından geçerliliğini korur.
Tasarrufun geçersizliği tam değil, alacaklının hakkını ihlal ettiği ölçüde ve yalnız o alacaklı yönünden geçerlidir.
Nisbi hükümsüzlük ile mutlak geçersizlik arasındaki fark nedir?
Birinci fıkradaki hükümsüzlük yalnızca alacaklılara karşıdır ve masa menfaati için ileri sürülür.
Kesin hükümsüzlükte işlem herkese karşı ve herkes tarafından ileri sürülebilir.
Tasarrufun karşı tarafı geçersizliği ileri süremez; iflas idaresi ise masa yararına olduğunda geçersizliği ileri sürmeyebilir.
Ihale öncesi geçersizlik ile ihale sonrası geçersizlik arasındaki fark nedir?
Geçersizlik ihale yapılmadan önce anlaşıldığında, ilan yenilenmedikçe ihale yapılamaz.
Geçersizlik ihale yapıldıktan sonra anlaşıldığında ihale ve sözleşme feshedilir.
Ön aşamada ihale yapılmaz ve ilan yenilenir; sonradan anlaşıldığında ise ihalenin yapılmış olması fesih sonucunu doğurur.
Tam geçersizlik ile kısmi geçersizlik arasındaki fark nedir?
Tasarrufun içeriği tamamen önce ölenin lehine ölüme bağlı tasarruflardan ibaretse tam geçersizlik söz konusudur.
Şekli ölüme bağlı tasarrufta başka lehdarlar da varsa yalnızca önce ölenin lehine olan kısım hükümsüz olur.
Hükümsüzlük yalnız önce ölenin lehine olan kısımla sınırlıdır; diğer tasarruflar, aralarında iç bağlantı bulunmadıkça geçerliğini korur.
Kesin hükümsüzlük ile iptal edilebilir geçersizlik arasındaki fark nedir?
Emredici hükümlere, ahlaka veya kamu düzenine aykırı paylaşma sözleşmesi kesin hükümsüzdür.
Aşırı yararlanma ve irade bozukluğu hallerinde sözleşme ilgili tarafın tercihine bağlı olarak geçersiz kılınabilir.
Kesin hükümsüzlükte sözleşme baştan geçersizdir ve onanamaz; iptal edilebilir hallerde ilgili taraf süre içinde bildirimde bulunmazsa sözleşme onanmış sayılır.
Kendiliğinden geçersizlik ile mahkemece iptal arasındaki fark nedir?
Ehliyet eksikliğinden doğan geçersizlik kesin hükümsüzlük niteliğindedir ve kendiliğinden doğar.
Savurganlık nedeniyle bağışlama mahkeme kararıyla iptal edilebilir; iptal kararı gerekir.
İkinci fıkra kapsamındaki bağışlama, iptal kararı verilinceye kadar geçerli kalır.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.