Geçici hüküm nedir?
Kısaca
Geçici hüküm, 11 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Anayasa geç. m.19: Anayasanın ana metninde yer alan kurumların ilk kez oluşturulmasını ve geçiş döneminin işleyişini düzenleyen hükümdür.
- İYUK geç. m.2: Belirli bir koşul gerçekleşinceye kadar uygulanan, sürekli değil süreli nitelikte düzenlemedir.
- GVK geç. m.28: Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da geçiş döneminde uygulanacak özel düzenlemedir.
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeden 10'iGelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK geç. m.15 · Vergi karnesi
Kanunun yürürlüğe girdiği dönemde geçiş sürecini düzenleyen hükümdür. Madde, iki uygulama arasında geçişi sağlayan geçici bir düzenlemedir.
- GVK geç. m.28
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ya da geçiş döneminde uygulanacak özel düzenlemedir. Bu maddede yetkinin 1987 yılı için ve 1/1/1987 tarihinden geçerli olacak şekilde kullanılabileceği öngörülür.
- GVK geç. m.54
Kanunun yürürlüğe girdiği dönem ya da belirli bir gelir yılı için sürekli hükmün yerine geçen, sınırlı süreli düzenlemedir. Bu madde yalnızca 1998 yılı gelirleri bakımından geçerlidir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa geç. m.19
Anayasanın ana metninde yer alan kurumların ilk kez oluşturulmasını ve geçiş döneminin işleyişini düzenleyen hükümdür. Bu maddenin hükümleri, ilgili kanunlar yapılıncaya kadar uygulanır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK geç. m.2
Belirli bir koşul gerçekleşinceye kadar uygulanan, sürekli değil süreli nitelikte düzenlemedir. Bu maddede yeni Anayasanın yürürlüğe girmesi ve Sayıştayla ilgili yasal düzenlemenin yapılması bitiş koşuludur.
Devlet Memurları Kanunu
- DMK geç. m.46
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut bir durumu belirli bir kişi grubu bakımından düzenleyen, sürekli kurala eklenen hükümdür. Maddenin uygulama alanı bu nedenle yürürlük tarihinden önceki görevle sınırlıdır.
Vergi Usul Kanunu
- VUK geç. m.20
Kanunun ana metnine değil, geçici maddeler arasına alınmış ve belirli bir döneme (burada 1998 yılı geçici vergi uygulaması) özgü uygulanan hükümdür.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu geç. m.5
Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki durumlara, kanun değişikliğinin sonuçlarından ayrı olarak, belirli bir süreyle sınırlı uygulanacak hükümdür. Bu maddede kapsam, kanunun yürürlük tarihinde mevcut olan evlilik durumuyla sınırlıdır.
Katma Değer Vergisi Kanunu
- KDVK geç. m.43
Yürürlük tarihinden önce doğmuş durumların hangi hukuk kuralına bağlanacağını belirleyen kanun hükmüdür. Bu madde, belirli bir taşınmaz grubu için eski bendin uygulanmasını öngörür.
Bankacılık Kanunu
- Bankacılık Kanunu geç. m.1
Yeni bir kanunun yürürlüğe girdiği tarihte eski düzenlemeden yeni düzenlemeye geçişi sağlamak için konulan hükümdür. Kanunun ana metninin dışında, geçiş dönemine özgü kuralları içerir.
Terim 3 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Yürürlükten kaldırma ile geçici hüküm arasındaki fark nedir?
Bu madde, eski kanunu topluca yürürlükten kaldırır ve ortadan kaldırmanın genel çerçevesini çizer.
Geçici maddeler, yürürlükten kaldırma öncesinde doğmuş ve devam eden ilişkilere eski kanunun uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
Eski olaylarda hangi kuralın uygulanacağı geçici hükümlere göre belirlenir; sadece bu madde yeterli değildir.
Geçici hüküm ile genel sınıflandırma kuralı arasındaki fark nedir?
Ek Geçici 1. madde, kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut personelin ilk sınıflandırmasını düzenler.
36. madde ve devamı, sınıfların genel tarif ve kapsamlarını, öğrenim durumuna göre giriş derecelerini ve sonraki sınıf işlemlerini düzenler.
Yürürlük tarihindeki ilk yerleştirme bakımından bu geçici madde, sonraki atama ve sınıf değişikliklerinde ise genel hükümler uygulanır.
Geçici hüküm ile özel kanun arasındaki fark nedir?
Bu madde, özel kanun yürürlüğe girinceye kadar uygulanan geçici bir düzenlemedir.
Özel kanun yürürlüğe girdiğinde bu hükümler yerini özel düzenlemeye bırakır.
Özel kanun yürürlüğe girmişse bu madde uygulanmaz; yürürlükteyse hükümler devam eder.
Yürürlükte olan geçici hüküm ile iptal edilmiş geçici hüküm arasındaki fark nedir?
Geçici 25. maddenin birinci fıkrası bugün yürürlükte olan ve uygulanabilir geçiş kuralıdır.
Metindeki ikinci paragrafta anılan 5558 sayılı Kanunun 1. maddesi ise Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olup uygulanmaz.
İptal edilen hüküm herhangi bir kişi bakımından uygulama doğurmaz; uygulamada yalnızca birinci fıkra esas alınır.
Geçici hüküm ile kalıcı hüküm arasındaki fark nedir?
Geçici 10. madde, geçiş dönemine özgü bir zaman sınırı koyar.
Anayasa'nın kalıcı maddeleri, seçimlerin genel usul ve esaslarını sürekli olarak düzenler.
Bir yıllık süre yalnızca ilk dönem için bağlayıcı bir takvim kuralı olarak işler. Sonraki dönemler için aynı süre doğrudan uygulanmaz.
Geçici hüküm kapsamındaki görevliler ile sonradan seçilenler arasındaki fark nedir?
Kanun yürürlüğe girdiğinde bu görevlerde bulunan kişiler, geçici hüküm kapsamındadır.
Kanun yürürlüğe girdikten sonra seçilen görevliler, bu geçici hükümden yararlanmaz ve genel seçim ve görev süresi kurallarına tabidir.
Geçici hükmün kapsamındaki kişilerin görev süresi dört yıllık süreyle sınırlı kalır; sonradan seçilenlerin görev süresi ise ilgili yeni düzenlemeye göre belirlenir.
İlgili konular
İlgili terimler
- İşletme büyüklüğü ölçüsü
- Kaldırılan hüküm
- Ek tazminat
- Geçici vergi
- Menkul kıymetler
- Mülga kanun
- Yeterlik sınavı
- Alış bedeli
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.