Gelir fazlası nedir?
Kısaca
Gelir fazlası, 3 kanunda 3 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.355 · gelirlerin sarfı: Öncelikli bakım, yetiştirme, eğitim ve hakkaniyete uygun aile ihtiyaçları karşılandıktan sonra geriye kalan gelir tutarıdır.
- 5018 s. K. m.78 · kurumlardan alınacak hasılat payı: Düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemlerde elde ettiği gelirin giderini aşan kısmıdır.
- 5411 s. K. m.101 · kurumun bütçesi, hesap ve harcamaların denetimi: Malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.355 · C. Gelirlerin sarfı
Öncelikli bakım, yetiştirme, eğitim ve hakkaniyete uygun aile ihtiyaçları karşılandıktan sonra geriye kalan gelir tutarıdır. Bu tutar çocuk mallarına katılır.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu
- Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.78 · Kurumlardan alınacak hasılat payı
Düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemlerde elde ettiği gelirin giderini aşan kısmıdır. Maddenin ikinci fıkrası kapsamında her üç ayda bir genel bütçeye aktarılır.
Bankacılık Kanunu
- Bankacılık Kanunu m.101 · Kurumun bütçesi, hesap ve harcamaların denetimi
Malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır. Bu tutar izleyen yılın mart ayı içinde genel bütçeye aktarılır; Kurum bütçe durumuna göre daha önce de aktarma yapabilir.
Karıştırılan kavramlar
Gelirden sarf ile gelir fazlası arasındaki fark nedir?
Gelirden yapılan ve maddede sayılan amaçlara bağlı sarf.
Sarf sonrası geriye kalan gelir fazlası.
Fazla, çocuk mallarına katılır; ana babaya bırakılmaz. Böylece çocuğun malvarlığı artar.
Kamu iktisadi teşebbüsü hasılat payı ile düzenleyici ve denetleyici kurum gelir fazlası arasındaki fark nedir?
Kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu şirketleri, gayrisafi hasılat üzerinden hesaplanan bir bedel öderler.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, dönemsel gelir fazlasını aktarırlar.
Birinci tarafta oran ve tutar Cumhurbaşkanınca belirlenir ve üst sınır yüzde onbeştir; ikinci tarafta esas alınan gelir fazlası üç aylık dönemlere göre tespit edilir ve aktarım süresi ayın onbeşidir.
Gelir fazlası aktarması ile giderlerin katılma payı ile karşılanması arasındaki fark nedir?
Gelir fazlası, malî yıl sonunda Kurumun gelirlerinin giderlerini aşan kısmıdır ve genel bütçeye aktarılır.
Katılma payı, Kurumun giderlerini karşılamak için ilgili kuruluşlardan alınan ödemedir ve bütçe yürürlüğe girmeden tahsil edilir.
Birinci tutar genel bütçeye akar, ikincisi Kurumun kendi giderine gider. Aktarma zamanı ile katılma payı ödeme zamanı farklıdır.
Gelir fazlası ile giderlerin karşılanması arasındaki fark nedir?
Gelirlerin giderleri karşılaması esastır ve gelir fazlası genel bütçeye aktarılır.
Gelirler yeterli düzeye gelinceye kadar eksik kalan mali kaynak genel bütçeden karşılanır.
Kurum gelir yetersizliğinde genel bütçeden destek alır; gelir fazlasında ise bütçeye aktarım yükümlülüğü doğar.
Eski net gelir fazlası ile yeni kadro net geliri arasındaki fark nedir?
Devir öncesi kadro veya pozisyonun toplam net mali hakkı yüksekse aradaki fark hesaplanır.
Yeni kadro veya pozisyonun döner sermaye ek ödemesi dahil toplam net mali hakkı düşükse fark doğar.
Fark tutarı kesintisiz ayrıca tazminat olarak ödenir; yeni kadroda kalındığı sürece devam eder.
Bütçe ödeneği ile yıl içi gelir fazlası arasındaki fark nedir?
Birinci fıkrada sayılan gelirler karşılığı Başkanlık bütçesine ödenek öngörülür.
Öngörülen ödeneği aşan yıl içi gerçekleşmeler, yalnız (a) ve (b) bentleri için ve Cumhurbaşkanı yetkisiyle eklenir.
Ek ödenek Hazine yardımı ile ilişkilendirilir; (c) ve diğer bentler için ek ödenek bu yoldan verilemez.
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.