İade davası nedir?
Kısaca
İade davası, 3 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TTK m.763 · iade davası: Mahkemeye sunulan poliçenin, sunan kişiden farklı olan hak sahibi tarafından geri alınması amacıyla açılan davadır.
- 5717 s. K. m.14 · bekletici mesele: Kaçırılan çocuğun iadesi talebiyle, Sözleşme uyarınca Aile Mahkemesi önünde açılan davadır.
- 6362 s. K. m.94 · örtülü kazanç aktarımında uygulanacak tedbirler: Dava Kurulun kendi adına açtığı bir dava olarak düzenlenmiştir.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.758 · II - Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi
Poliçeyi eline geçiren kişiye karşı, zayi olan veya irade dışında elden çıkan kıymetli evrakın geri verilmesi için açılan dava olarak anlaşılır. Madde bu davanın açılmasını dilekçe sahibine bırakır ve mahkemenin verdiği süre içinde açılması gerektiğini öngörür.
- TTK m.763 · IV - İade davası
Mahkemeye sunulan poliçenin, sunan kişiden farklı olan hak sahibi tarafından geri alınması amacıyla açılan davadır. Dava dilekçe sahibinin, poliçe üzerindeki hakkını ileri sürdüğü bir dava olup mahkemenin verdiği süre içinde açılmalıdır.
Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun
- Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.14 · Bekletici mesele
Kaçırılan çocuğun iadesi talebiyle, Sözleşme uyarınca Aile Mahkemesi önünde açılan davadır. Maddede bekletmeyi tetikleyen unsur olarak görülmekte olan bir iade davasının bulunması gerekir.
- Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun m.15 · Davaların ayrılması
Çocuğun hukuka aykırı olarak alıkonulması veya kaçırılması hâlinde, çocuğun eski mutad meskenine geri getirilmesini isteyen davadır. Madde bakımından öncelikli görülmesi gereken dava budur.
Sermaye Piyasası Kanunu
- Sermaye Piyasası Kanunu m.94 · Örtülü kazanç aktarımında uygulanacak tedbirler
Kurulun, 21. maddedeki işlemler sonucu kuruluştan çıkan ve Kurulca belirlenen tutarın, süre içinde geri ödenmesini sağlamak amacıyla açtığı davadır. Dava Kurulun kendi adına açtığı bir dava olarak düzenlenmiştir.
Karıştırılan kavramlar
İade davası ile velâyet davası arasındaki fark nedir?
Kaçırılan çocuğun iadesini isteyen ve Sözleşme'nin uygulanmasına ilişkin davadır.
Çocuğun velâyetinin kime ait olacağını belirleyen ve esasa ilişkin davadır.
Madde, iade davası derdestken velâyet davasının bekletilmesini öngörür; iade davası öncelik taşır. Bu ilişki, Sözleşme'nin derdestlik ve yetki düzenlemesinin yansımasıdır.
Duyuru yetkisi ile iade davası yetkisi arasındaki fark nedir?
Duyuru yetkisi, denetim sonuçlarının ortaklara bildirilmesini kapsar ve Kurulun talep etmesi ile kullanılır.
İade davası yetkisi, Kurulca belirlenen tutarın geri alınmasına yönelik yargısal bir başvurudur.
Kurul iki yetkiyi birlikte ya da ayrı ayrı kullanabilir; iade davası için tayin edilen süre içinde iadenin yapılmaması ön koşulu bulunur.
Rızaya dayalı iade ile mahkemede iade davası arasındaki fark nedir?
Kaçıran kişinin rızasıyla çocuğun iadesi, Merkezî Makamın öncelikle başvuracağı gönüllü yoldur.
Rıza ya da sulh sağlanamazsa, Merkezî Makam yetkili mahkemede dava açar.
Önce gönüllü çözüm denenir; sağlanamazsa yargısal yol kullanılır. Dava açma yükümlülüğü ancak bu yolların mümkün olmadığı hâlde doğar.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- İkinci Bölüm, 2015/13760 E., 18.07.2018İlgili madde: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14
- Birinci Bölüm, 2015/19293 E., 17.07.2018İlgili madde: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14
- Birinci Bölüm, 2015/10826 E., 17.07.2018İlgili madde: 5717 s. K. m.15, 5717 s. K. m.14
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.