Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs nedir?
Kısaca
Yaptığı hizmet veya üretimin kamu hizmeti niteliği taşıdığı, özel hukuk tüzel kişiliğindeki işletme anlamına gelir. Her özel teşebbüs bu kapsamda değildir; hizmetin niteliği ölçüttür.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeKamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.1 · Amaç ve kapsam
Yaptığı hizmet veya üretimin ülke çapında kamu ihtiyacına hitap ettiği, bu hizmetin kontrol, rekabet, ikame veya başka yollarla sağlanamadığı ve durdurulmasında kamunun büyük zarar göreceği teşebbüstür. Bu nitelik taşımayan özel teşebbüsler devletleştirme kapsamına girmez.
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.2 · Devletleştirme şartları
Özel hukuk kişilerince kurulan ve yürütülen, ancak yasa koyucunun iradesiyle kamu hizmeti haline getirilmiş faaliyetlerdir. Devletleştirmenin konusu yalnız bu nitelikteki teşebbüslerdir.
- Kamu Yararının Zorunlu Kıldığı Hallerde, Kamu Hizmeti Niteliği Taşıyan Özel Teşebbüslerin Devletleştirilebilmesi Usul ve Esasları Hakkında Kanun m.3 · Devletleştirme kararı, kararın ilan ve tebliği
Yaptığı hizmet veya üretimin kamu hizmeti niteliği taşıdığı, özel hukuk tüzel kişiliğindeki işletme anlamına gelir. Her özel teşebbüs bu kapsamda değildir; hizmetin niteliği ölçüttür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.47 · E. Devletleştirme ve Özelleştirme
Özel hukuk tüzel kişiliği taşıyan ve kamu hizmeti gören işletmedir. Devletleştirmenin konusu yalnızca bu tür teşebbüslerdir; kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletmeler bu maddenin kapsamında değildir.
Karıştırılan kavramlar
Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs ile kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletme arasındaki fark nedir?
Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs, kamu yararına hizmet görür ve devletleştirmenin konusu olabilir.
Kamu hizmeti niteliği taşımayan özel işletme, devletleştirmenin konusu olamaz.
Yalnızca birinci grup devletleştirilebilir. Kamu hizmeti niteliğinin bulunmaması devletleştirme kararını hukuka aykırı kılar.
Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüs ile diğer özel teşebbüs arasındaki fark nedir?
Ülke çapında kamu ihtiyacına hitap eden, ikame edilemeyen ve durdurulması kamu zararına yol açan teşebbüsler devletleştirme kapsamına girer.
Bu üç koşulu taşımayan özel teşebbüsler, devletleştirmenin konusunu oluşturmaz.
Nitelik taşımayan teşebbüs hakkında bu Kanun çerçevesinde devletleştirme yapılamaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- 1985/2 E., 1985/16 K., 27.08.1985İlgili madde: 3082 s. K. m.3, 3082 s. K. m.1, 3082 s. K. m.2
- 1984/15 E., 1985/5 K., 19.02.1985İlgili madde: Anayasa m.47
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.