Kamu iktisadi teşebbüsü nedir?
Diğer yazımlar: Kamu iktisadi teşebbüsleri
Kısaca
Kamu iktisadi teşebbüsü, 8 kanunda 14 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Anayasa m.47 · devletleştirme ve Özelleştirme: Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan, ekonomik faaliyette bulunan kamu tüzel kişisidir.
- 233 s. K. m.60 · teşebbüslere ait liste: Ekonomik faaliyette bulunmak üzere devletin sermayesi ile kurulan ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olan kuruluşların ortak adıdır.
- 3346 s. K. m.1 · amaç: İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır.
Kanunda nerede geçiyor
14 maddeKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 · Kapsam ve Amaç
İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır. Kanun Hükmünde Kararname bu ortak adı kullanarak iki türü birlikte düzenler.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 · Tanımlar ve kısaltmalar
İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Madde, KHK'nın diğer hükümlerinde 'teşebbüs' deyiminin bu iki türü birlikte kapsadığını belirtir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 · Teşebbüslerin kurulması
İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur ve bu niteliği taşıyan kuruluşlar bu madde kapsamındadır.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12 · Teşebbüs Genel Müdürü
İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. Kararnamenin kapsamındaki kuruluşları bu ad altında toplar.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.39 · Mali, idari ve teknik denetim, denetleme raporları
Devletin girişimci sıfatıyla kurduğu ve işlettiği, iktisadi alanda faaliyet gösteren kuruluşlardır. Maddenin kapsamı, teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıkları birlikte içerir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.60 · Teşebbüslere ait liste
Ekonomik faaliyette bulunmak üzere devletin sermayesi ile kurulan ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olan kuruluşların ortak adıdır. Madde bu adı kendisi tanımlamaz; kapsama giren kuruluşları ek listeye bağlar.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.1 · Amaç
İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ortak adıdır. Bu kavram, 233 sayılı KHK'da tanımlanan kuruluşları kapsar ve bu maddenin denetim kapsamının temelini oluşturur.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.7 · Komisyonun İnceleme Usulleri
Devletin sermayesinin tamamına veya çoğunluğuna sahip olduğu, kamu iktisadi faaliyet yürüten kuruluşlardır. Bu maddede yer alan denetim, bu teşebbüsler ile iştirakle kurulan diğer kamu kuruluşları için öngörülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
- Anayasa m.47 · E. Devletleştirme ve Özelleştirme
Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan, ekonomik faaliyette bulunan kamu tüzel kişisidir. Maddenin üçüncü fıkrasında, yatırım ve hizmetlerin özel hukuk sözleşmeleriyle yaptırılması ya da devredilmesi bakımından anılır.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname m.1 · Amaç ve Kapsam
Devletin girişimci sıfatıyla ekonomik faaliyet yürütmek üzere kurduğu ve işlettiği kuruluşların ortak adıdır. İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını kapsar. Sermayesinin yarısından fazlasının devlete ait olması ölçütü aranır.
Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun
- Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-işlet-devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun m.2 · Kapsam
Kamu kuruluşlarının ticari faaliyet yürüten tüzel kişileridir. Madde, bu kuruluşların ilgili kanunlarda görevli olduğu yatırım ve hizmetler bakımından istisnanın kapsamına girer.
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun
- Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun m.34
Devletin mülkiyetinde ve yönetiminde bulunan iktisadi kuruluşu ifade eder. Maddede bu kuruluşların mülkiyetindeki işletme ve varlıklar özelleştirmenin konusu olarak anılır.
Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
- Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.2 · Kapsam
Kamu tüzel kişiliği taşıyan ve ekonomik faaliyet yürüten kamu kuruluşu. Madde bunları ayrıca sayarak Kanun kapsamına alır.
Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun
- Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun m.4 · TCDD ve TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin hukuki statüsü
Devletin ekonomik alanda faaliyet göstermek üzere 233 sayılı KHK'ya göre kurduğu, özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiliğe sahip teşebbüstür. Teşebbüsün sermayesi devlete aittir ve statüsü bu KHK ile belirlenir.
Karıştırılan kavramlar
Kamu iktisadi kuruluşu ile kamu iktisadi teşebbüsü (genel terim) arasındaki fark nedir?
Kuruluş, teşebbüsün iki türünden biridir ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetlerle sınırlıdır.
Teşebbüs, teşekkül ile kuruluşu birlikte kapsayan genel addır.
Teşebbüs terimi geçtiğinde her iki türün birlikte kastedildiği anlaşılır; kuruluş terimi yalnız tekel niteliğindeki faaliyeti kapsar.
Kamu iktisadi teşebbüsü personeli ile kamu iktisadi teşebbüsü dışındaki kamu personeli arasındaki fark nedir?
Madde, 233 sayılı KHK'ye tabi teşebbüslerin ve bağlı ortaklıklarının personelini düzenler.
Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, bu maddenin kapsamında değildir.
Personelin özlük işleri bu KHK'ye göre belirlenir; memur hükümleri bu kişiler bakımından doğrudan uygulanmaz.
Kamu iktisadi teşebbüsü yatırım ve hizmetleri ile devletleştirilen teşebbüs arasındaki fark nedir?
Kamu iktisadi teşebbüsünün yatırım ve hizmetleri, özel hukuk sözleşmeleriyle özel kişilere yaptırılabilir veya devredilebilir.
Devletleştirilen teşebbüs, mülkiyeti doğrudan devletin eline geçen bir kuruluştur.
Bu iki durum farklı rejimlere tabidir: birincisi hizmetin yürütülme biçimini, ikincisi mülkiyetin el değiştirmesini düzenler; ikincisi için gerçek karşılık ödenir.
Kamu iktisadi teşebbüsü ile kamu idaresi arasındaki fark nedir?
Kamu iktisadi teşebbüsü, sermayesinin tamamı veya büyük kısmı devlete ait, ekonomik faaliyet gösteren kuruluşlardır.
Kamu idaresi, idari görevleri yürüten merkezi ve yerel kuruluşlardır.
Bu madde yalnızca KİT'leri kapsar; kamu idaresinin denetimi bu kanunun konusu değildir.
Kamu iktisadi teşebbüsü ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait özel hukuk kuruluşu arasındaki fark nedir?
Kamu iktisadi teşebbüsleri maddede doğrudan sayılmıştır ve kamu tüzel kişiliği bakımından kapsama girer.
Özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlarda kapsam, kamu sermayesinin oranına bağlıdır; oran yüzde ellinin üzerinde olmalıdır.
Kamu payı yüzde elliyi aşmayan özel hukuk kuruluşu bu Kanun kapsamında değildir.
Bağlı ortaklık ile kamu iktisadi teşebbüsü (ana teşebbüs) arasındaki fark nedir?
Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu teşebbüsüne ait olan ayrı tüzel kişiliktir.
Kamu iktisadi teşebbüsü, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulan ana yapıdır.
Madde yalnız bağlı ortaklıklar bakımından raporlama takvimi koyar; müessese ve iştirakler için aynı süreler bu maddeden doğmaz.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 1990/12 E., 1991/7 K., 04.04.1991İlgili madde: 233 s. K. m.12, 399 s. K. m.1
- Hukuk Genel Kurulu, 2021/184 E., 2023/178 K., 08.03.2023İlgili madde: 233 s. K. m.3, 233 s. K. m.1
- Ceza Genel Kurulu, 2009/223 E., 2010/104 K., 04.05.2010İlgili madde: 233 s. K. m.60, 399 s. K. m.1
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- İktisadi devlet teşekkülü
- Kamu iktisadi kuruluşu
- Özelleştirme
- Bağlı ortaklık
- Müessese
- İştirâk
- Kamu Ortaklığı Kurulu
- Ek liste
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.