Müessese nedir?
Kısaca
Müessese, 7 kanunda 19 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- 233 s. K. m.22 · bağlı ortaklıkların kuruluşu:8: Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur.
- 3153 s. K. m.10: Röntgen, radyum, elektroterapi ve diğer fizyoterapi hizmetlerinin sunulduğu işyeri veya kuruluş.
- 5193 s. K. m.9 · müessesede bulunma: Optisyenlik hizmetinin yürütüldüğü işyeri birimidir.
Kanuni tanım
- 233 s. K. m.2/2Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
Müessese: sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur
Kanunda nerede geçiyor
19 maddeKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 · Kapsam ve Amaç
Sermayesinin tamamı bir KİK veya İDT'ye ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Bağlı bulunduğu kuruluştan ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 · Tanımlar ve kısaltmalar
Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan, ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Sermayenin tamamının tek bir teşekkül ya da kuruluşa ait olması ölçüttür.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.15 · Müesseseler ve kuruluşları
Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bunlara bağlı işletme ya da işletmeler topluluğudur. Maddeye göre teşebbüsün işletmelerinin müessese hâlinde teşkilatlandırılması isteğe bağlıdır.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.16 · Müesseselerin nitelikleri
Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna (KİK) veya iktisadi devlet teşekkülüne (İDT) ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Bağlı olduğu kuruluştan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.17 · Müesseselerin organları
Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve bağlı olduğu kuruluştan ayrı bir hukuki varlık taşır.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.18 · Müessese yönetim komitesinin teşkili
Sermayesinin tamamı bir KİK veya İDT'ye ait işletme ya da işletmeler topluluğudur. Bağlı bulunduğu KİK veya İDT'den ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.22 · Bağlı ortaklıkların kuruluşu:8
Sermayesinin tamamı bir kamu iktisadi kuruluşuna veya iktisadi devlet teşekkülüne ait, bu kuruluşa bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur. Müessese bağlı ortaklığa dönüştürülebilir.
Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun
- Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.1
Bu maddede, yukarıda sayılan tedavi ya da teşhis yöntemlerinin uygulanacağı tıbbi birimi ifade eder. Maddenin kapsamı, müessesenin hangi yöntemle faaliyet gösterdiğine göre belirlenir.
- Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.2
Birinci maddede adı geçen radyoloji, radyom, elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi hizmetlerini veren sağlık kuruluşudur. Maddenin izin ve hasta kabul yasağı bu kuruluşlar için geçerlidir.
- Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.3
Kanunun birinci maddesinde sayılan radyoloji, radyom veya elektrikle tedavi ve diğer fizyoterapi hizmeti veren sağlık kuruluşlarıdır. Madde bu kuruluşların bina ve donanım şartlarını düzenler.
- Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun m.10
Röntgen, radyum, elektroterapi ve diğer fizyoterapi hizmetlerinin sunulduğu işyeri veya kuruluş. Maddede yer alan kapatma yaptırımı bu tür kuruluşları hedef alır.
Optisyenlik Hakkında Kanun
- Optisyenlik Hakkında Kanun m.9 · Müessesede bulunma
Optisyenlik hizmetinin yürütüldüğü işyeri birimidir. Maddenin ortak mekân ve iç bağlantı ölçütleri bu birim üzerinden değerlendirilir.
- Optisyenlik Hakkında Kanun m.11 · Optisyenlik unvanı
Optisyenlik faaliyetinin yürütüldüğü işyeri birimidir. Maddede yasak, kişi bakımından olduğu için müessese ile kişi arasındaki ayrım metinde ayrıca önem taşır.
- Optisyenlik Hakkında Kanun m.12 · Kayıt
Optisyenlerin optik hizmet verdiği işyeri birimi. Kayıt yükümlülüğü bu birim faaliyetleri için doğar.
- Optisyenlik Hakkında Kanun m.14 · Cezai Hükümler
Optisyenlik faaliyetinin yürütüldüğü işyeri ya da birimdir. Kapatma yaptırımı bu birim üzerinden uygulanır.
Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
- Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.151 · Çocukluk ve gençlik koruması
Bu bağlamda çocuk sağlığı hizmeti vermek üzere kurulan sağlık kuruluşlarıdır. Maddede kuruluşların türü ve nitelikleri ayrıca sayılmaz.
Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun
- Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun m.1 · Eczacılar
Maddenin ikinci fıkrasında sayılan ilaç üretim tesisi, kozmetik imalathanesi ve ilaç Ar-Ge merkezi gibi eczacının açabileceği ya da mesul müdür olabileceği kurumlardır. Sayım örnek niteliğindedir, kapalı bir liste değildir.
Harcırah Kanunu
- Harcırah Kanunu m.53
Devlet Demiryolları ve Devlet Havayolları gibi ulaştırma hizmeti ifa eden kamu kuruluşları. Maddede sayılanlar örnek niteliğindedir ve bu kuruluşların kendi hususiyetleri tespitte esas alınır.
Türk Eczacıları Birliği Kanunu
- Türk Eczacıları Birliği Kanunu m.47
Eczacının sanatını icra ettiği eczane işletmesidir. Madde, eczacı hakkında men kararı verildiğinde varsa bu işletmenin de kapatılacağını öngörür.
Karıştırılan kavramlar
Müessese ile bağlı ortaklık arasındaki fark nedir?
Müessese, bir KİK veya İDT'ye ait işletme veya işletmeler topluluğudur ve ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
Bağlı ortaklık, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası bir KİK veya İDT'ye ait işletmeden oluşan anonim şirkettir.
Müessese kamu tüzel kişiliği taşıyan bir birim iken bağlı ortaklık anonim şirket biçiminde kurulan ayrı bir şirkettir.
Müessese ile doğrudan kamu iktisadi kuruluşuna bağlı işletme arasındaki fark nedir?
Birden fazla işletmenin müessese çatısı altında toplandığı yapı. Müessese ayrı tüzel kişiliğe sahiptir.
Müessese içinde toplanmasında yarar görülmeyen işletme, doğrudan kamu iktisadi kuruluşuna bağlı kalır.
Müessese yolu ile kurulan yapı statü ve tüzel kişilik gerektirir; doğrudan bağlı işletme için Koordinasyon Kurulu kararı yeterlidir.
Müessese kurulumu ile müessesenin bağlı ortaklık veya iştirak hâline getirilmesi arasındaki fark nedir?
Müessesenin genel müdür teklifi ve yönetim kurulu kararı ile kurulması.
Müessesenin bağlı ortaklık ya da iştirak olarak yeniden yapılandırılması.
Kuruluş için teşebbüs içi karar yeterlidir; yapı değişikliği için ayrıca yönetim kurulu görüşü, bakanlık teklifi ve Koordinasyon Kurulu kararı gerekir.
Müessese ile ana kuruluş (KİK veya İDT) arasındaki fark nedir?
Müessese, ana kuruluştan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
KİK veya İDT, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan ve sermayesi tamamen devlete ait olan teşebbüs birimidir.
Müessesenin borçlarından ana kuruluş ancak sorumluluk tanımı çerçevesinde ayrıca sorumlu tutulur; müessesenin sorumluluğu sermayesi ile sınırlıdır.
Yönetim komitesi ile müessese müdürlüğü arasındaki fark nedir?
Yönetim komitesi, müessesenin karar alma görevini üstlenen en yüksek organdır.
Müessese müdürlüğü, alınan kararların yürütülmesinden ve müessesenin temsilinden sorumlu yürütme organıdır.
Karar yetkisi ile yürütme yetkisi farklı organlara bölünmüştür; yürütme organı karar organının yerine geçemez.
Müessese yönetim komitesi ile teşebbüs yönetim kurulu arasındaki fark nedir?
Müessese yönetim komitesi, müessesenin kendi iç yönetim organıdır. Başkanı müessese müdürü, üyeleri müessesenin üst yöneticileridir.
Teşebbüs yönetim kurulu, KİT'in en yüksek karar organıdır. Bir başkan ve beş üyeden oluşur, genel müdür kurulun başkanıdır (m.9 kapsamındaki yapı).
İki organın oluşumu, başkanı ve üyelerinin atanma yöntemi farklıdır. Yönetim komitesi üyeleri için aranan nitelikler, kurul üyelerinin niteliklerine bağlanmıştır.
Örnek kararlar
3 karar- 1978/13 E., 1978/41 K., 15.06.1978İlgili madde: 3153 s. K. m.1, 3153 s. K. m.2, 3153 s. K. m.10
- 1984/9 E., 1985/4 K., 18.02.1985İlgili madde: 233 s. K. m.16, 233 s. K. m.17
- 10. Daire, 2021/3789 E., 2024/2840 K., 11.09.2024İlgili madde: 3153 s. K. m.1, 3153 s. K. m.2
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Bağlı ortaklık
- Optisyen unvanı
- İktisadi devlet teşekkülü
- Kamu iktisadi kuruluşu
- İştirâk
- İzin
- Kamu iktisadi teşebbüsü
- Vergi mükellefiyeti
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.