Kamu iktisadi kuruluşu nedir?
Kısaca
Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeKamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.1 · Kapsam ve Amaç
Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.2 · Tanımlar ve kısaltmalar
Sermayesinin tamamı devlete ait, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır; madde metni 4046 sayılı Kanun ile bu şekilde değiştirilmiştir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.3 · Teşebbüslerin kurulması
Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan teşebbüstür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.12 · Teşebbüs Genel Müdürü
Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan teşebbüstür.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.37 · Kamu iktisadi kuruluşlarına ait mali hükümler
Sermayesinin tamamı devlete ait olan, tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üreten ve pazarlayan kamu iktisadi teşebbüsüdür. Ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır.
Posta Hizmetleri Kanunu
- Posta Hizmetleri Kanunu m.31 · Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler ile atıflar
233 sayılı KHK ekli listesinin B bölümünde yer alan, kamu iktisadi teşebbüsü niteliğindeki kuruluşlardır. Madde, PTT'nin bu listeden çıkarıldığını belirtir.
Karıştırılan kavramlar
İktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşu arasındaki fark nedir?
İDT, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte ekonomik alanda serbest piyasa ve ticari esaslara göre faaliyet gösterir.
KİK, sermayesinin tamamı devlete ait olmakla birlikte tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretir ve pazarlar.
İki tür arasındaki ayrım faaliyet alanına dayanır; KİK'in ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır, İDT için böyle bir nitelik aranmaz.
Kamu iktisadi kuruluşu ile kamu iktisadi teşebbüsü (genel terim) arasındaki fark nedir?
Kuruluş, teşebbüsün iki türünden biridir ve tekel niteliğindeki mal ve hizmetlerle sınırlıdır.
Teşebbüs, teşekkül ile kuruluşu birlikte kapsayan genel addır.
Teşebbüs terimi geçtiğinde her iki türün birlikte kastedildiği anlaşılır; kuruluş terimi yalnız tekel niteliğindeki faaliyeti kapsar.
Kamu İktisadi Kuruluşu listesi ile atıf yoluyla kapsam arasındaki fark nedir?
233 sayılı KHK ekli listenin B bölümünde yer alan PTT ibaresi kanunla listeden çıkarılmıştır.
Listeden çıkarılma, PTT'nin 233 sayılı KHK kapsamındaki eski kamu iktisadi kuruluşu statüsünden ayrılması anlamına gelir.
PTT'ye yapılan atıfların ve listeye dayanan hükümlerin uygulanacağı kurum, KİK statüsünde değerlendirilemez.
Kamu iktisadi kuruluşu ile genel idare arasındaki fark nedir?
Devlet, belediye ve il özel idaresinde çalışanlar, yani genel idare kadrosu.
233 sayılı KHK kapsamındaki kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinde çalışanlar.
Her iki grup da fıkra üç kapsamında, ayrıldıkları idare aleyhine iki yıl süreyle dava ve takip yasağı altındadır; ancak kapsamın sınırı kuruluşun 233 sayılı KHK kapsamında olup olmadığına göre belirlenir.
Hayri/ilmi kuruluş ve kamu iktisadi kuruluşu yönetim görevi ile 2 nci maddedeki işleri yürüten kurum arasındaki fark nedir?
Hayri ve ilmi kuruluşlar, kamu iktisadi kuruluşları ve benzeri kurumlarda yönetim kurulu, denetçilik, bilirkişilik ve tasfiye memurluğu görevi alınabilir.
Bu kurumların madde kapsamındaki faaliyetleri, yani 2 nci maddede yazılı işleri yürütmesi halinde bu istisna uygulanmaz.
Kurumun meslek faaliyeti yürütmemesi şartıyla görev almak meslekle bağdaşmayan iş sayılmaz; şart gerçekleşirse görev alınması meslekle bağdaşmayan iş olur.
Örnek kararlar
3 karar- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/144 E., 2025/221 K., 05.03.2025İlgili madde: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2025/233 E., 2025/179 K., 19.02.2025İlgili madde: 233 s. K. m.2, 233 s. K. m.1
- 2018/117 E., 2023/212 K., 07.12.2023İlgili madde: 233 s. K. m.12
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- İktisadi devlet teşekkülü
- Kamu iktisadi teşebbüsü
- Bağlı ortaklık
- Müessese
- İştirâk
- Kamu Ortaklığı Kurulu
- PTT
- İşletme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.