Devletleştirme nedir?

Devletleştirme, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsün mülkiyetinin kanunla devralınmasıdır ve konusu bir teşebbüstür.

Kamulaştırma (m.46), kamu yararı için özel mülkiyetteki taşınmaz malların idari işlemle alınmasıdır ve konusu taşınmazdır.

Devletleştirme kanunla yapılır, kamulaştırma idari işlemle yapılır. Bedel konusunda da devletleştirmede gerçek karşılık, kamulaştırmada peşin ödenen kamulaştırma bedeli esas alınır.

Devletleştirme, özel mülkiyetteki teşebbüsün kamuya geçmesidir.

Özelleştirme, kamu mülkiyetindeki işletme ve varlıkların özel kesime devredilmesidir.

İki süreç birbirinin tersi yöndedir. Özelleştirmenin esas ve usulleri kanunla gösterilir; bu, maddenin ikinci fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir.

Devletleştirmede ödenen gerçek karşılık, özel teşebbüs sahibine yapılan bir bedel ödemesidir.

Özelleştirmede kamunun aldığı bedel, kamu mülkiyetindeki varlığın devrinden elde edilen gelirdir.

Her iki durumda bedel ilişkisi vardır ancak yön ve dayanak farklıdır; birincisinde devlet öder, ikincisinde devlet alır.

Mal, hak ve menfaatlerin devlet tarafından mülkiyetinin devralındığı durumdur.

Mülkiyet devredilmeksizin malikin tasarruf yetkisinin sınırlandığı durumlardır.

Her iki durum da madde kapsamında sayılmıştır; tazminat hakkı devletleştirme olmasa da tahdidi tedbir uygulanmış olması halinde doğar.

Tespit ve takdir edilen devletleştirmenin gerçek miktarı.

Bu miktardan 3082 sayılı Kanun m.4/2 uyarınca avans olarak ödenmiş miktar düşüldükten sonra kalan bakiye.

Hak sahibi adına bankaya yatırılacak olan tutar bakiyedir. Avans, toplam bedelden düşülerek ayrıca gösterilir.

Kamulaştırma ve devletleştirme, yatırımın mülkiyetinin devlet tarafından zorla alınmasıdır.

Sözleşme, satış veya tasfiye gibi yatırımcının iradesine dayanan işlemler bu kapsamda değildir.

Yalnız zorla alım işlemleri, kamu yararı ve karşılık ödenmesi koşullarına bağlanmıştır.