Meslek kuruluşu nedir?

Kanunda tanımlı · 3 kanun7 maddede geçiyor · 5 kanun

Diğer yazımlar: Meslek kuruluşları

Kısaca

Meslek kuruluşu, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • İş K. m.94 · muafiyet: İşçi veya işverenlerin mesleki menfaatlerini korumak için kurduğu örgüt.
  • SGGSSK geç. m.107: Bildirim yükümlülüğünün asıl muhatabı olarak metinde anılan, ilgili kişilerin üyesi olduğu kuruluşlardır.
  • 6326 s. K. m.11 · meslek kuruluşlarının gelir ve giderleri: Turist rehberliği mesleğini yapanların kurduğu ve bu Kanuna tabi olan örgütlenmedir.

Kanuna göre anlamı

  • 5957 s. K. m.2/1-hSebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

    Meslek kuruluşu: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu ile Türkiye Ziraat Odaları Birliğini

  • 6326 s. K. m.2/1-fTurist Rehberliği Meslek Kanunu

    Meslek kuruluşu: Turist rehberleri odaları ve birliklerini

  • 6585 s. K. m.3/1-gPerakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

    Meslek kuruluşu: Esnaf ve sanatkârlar odaları birliği ile ticaret ve sanayi odasını, ticaret ve sanayi odalarının ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odasını

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

7 madde

Turist Rehberliği Meslek Kanunu

  • Turist Rehberliği Meslek Kanunu m.2 · Tanımlar

    Turist rehberleri odaları ve birliklerinin birlikte anıldığı kuruluşlardır.

  • Turist Rehberliği Meslek Kanunu m.10 · Meslek kuruluşlarının organları, seçimleri, görev ve yetkileri

    Turist rehberlerinin oda ve birlik biçiminde örgütlendiği, kamu kurumu niteliğindeki tüzel kişilerdir. Üyelik zorunludur ve organları üyeleri tarafından seçilir.

  • Turist Rehberliği Meslek Kanunu m.11 · Meslek kuruluşlarının gelir ve giderleri

    Turist rehberliği mesleğini yapanların kurduğu ve bu Kanuna tabi olan örgütlenmedir. Gelir ve harcama yetkileri bu madde ile düzenlenir.

İş Kanunu

  • İş K. m.94 · Muafiyet

    İşçi veya işverenlerin mesleki menfaatlerini korumak için kurduğu örgüt. Maddede hem işçi hem işveren tarafının meslek kuruluşları sayılmıştır.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

  • SGGSSK geç. m.107

    Bildirim yükümlülüğünün asıl muhatabı olarak metinde anılan, ilgili kişilerin üyesi olduğu kuruluşlardır. Bildirim yükümlülüğü bu kuruluşlar üzerinden yerine getirilir.

Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu

  • Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.65 · Muafiyetler

    Esnaf ve sanatkârların kendi mesleki menfaatlerini korumak için kurduğu, kanunda ayrıca düzenlenmiş tüzel kişiliktir. Muafiyet ancak bu niteliğe sahip kuruluşlar bakımından söz konusudur.

İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun

Karıştırılan kavramlar

İşçi-işveren bireysel başvurusu ile meslek kuruluşu başvurusu arasındaki fark nedir?

İşçi ve işverenlerin kendileri tarafından yapılan başvurular kapsama girer.

Meslek kuruluşlarının yaptığı başvurular da aynı şekilde kapsama girer.

Her iki başvuru türü de muafiyetten yararlanır; ancak başvurunun iş hayatına ilişkin ve kendilerini ilgilendiren bir konuda olması gerekir.

6552 s. K. m.94

Meslek kuruluşu üyeliği ile belli meslek için zorunlu üyelik arasındaki fark nedir?

Kanunla kurulan meslek kuruluşlarına üye olmak ve organlarında görev almak yasaktır.

Belli bir meslek veya sanatın icrası için üyeliği zorunlu kılan kanun hükümleri Silahlı Kuvvetler mensupları hakkında uygulanmaz.

Zorunlu üyelik kuralları mensuplar bakımından uygulanmaz; ancak yasak olan üyelik ve organ görevi dışındaki mesleki faaliyetler sürdürülebilir.

211 s. K. m.43

Bakanlık ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu arasındaki fark nedir?

Bakanlıklar c bendinde doğrudan sayılır ve çıkardıkları ülke çapı düzenleyici işlemler Danıştayda görülür.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ancak ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem çıkarmaları halinde bu bentte yer alır.

Meslek kuruluşunun kamu kurumu niteliği ve işlemin ülke çapı kapsamı birlikte aranır; yalnız biri varsa Danıştay görevi doğmaz.

2575 s. K. m.24

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile her düzeydeki işçi ve işveren kuruluşları arasındaki fark nedir?

Kamu kurumu niteliğini taşıyan meslek kuruluşları kamu tüzelkişiliği taşıdığı için idarenin parçası sayılır.

İşçi ve işveren kuruluşları ise idare dışındadır ve maddede yalnızca denetim alanına alındıkları için bu kapsama girerler.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu ile işçi/işveren kuruluşu aynı biçimde Kurulun denetimine tabidir; ancak bu ikinci grubun idari denetim kapsamına alınması eleştiriye açıktır.

Anayasa m.108

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu ile gönüllü meslek dernekleri ve sendikalar arasındaki fark nedir?

Meslek kuruluşuna üyelik zorunludur; mesleğin icrası üyelik şartına bağlıdır.

Dernek ve sendikalara üyelik isteğe bağlıdır; kişi üye olmadan mesleğini icra edebilir.

Zorunlu üyelik esası yalnız kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına özgüdür; gönüllülük esasına dayanan birlikler kanunla kurulsa da bu niteliği taşımaz.

Anayasa m.135

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (2. fıkra e) ile diğer meslek kuruluşları arasındaki fark nedir?

Kanunla verilen görev gereği yaptığı ruhsat, izin, onay ve benzeri hizmetler ile bunlarda kullanılan basılı kâğıtlar istisnadan yararlanır.

Görev kapsamı dışındaki ticari hizmetler ve motorlu taşıt tescil plaka teslimleri istisna dışındadır.

Yalnız kanunla verilen görev alanındaki işlemler vergiden istisna edilir; ticari işlem vergiye tabi kalır.

KDVK m.17

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2024/125 E., 2025/178 K., 10.09.2025
    İlgili madde: 6326 s. K. m.11, 6326 s. K. m.2
  2. 2014/177 E., 2015/49 K., 14.05.2015
    İlgili madde: 6552 s. K. m.94
  3. İdare Dava Daireleri Kurulu, 2025/277 E., 2025/1677 K., 17.09.2025
    İlgili madde: 6326 s. K. m.2

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.