İktisap nedir?
Kısaca
İktisap, 6 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.274 · değer artış payı: Bir malvarlığı unsurunun edinilmesi anlamına gelir.
- İİK m.150/C · tapu idaresine haber verme: Taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanmayı ifade eder.
- GVK m.17 · istisnası: Hizmet erbabının pay senedini bedelsiz veya indirimli olarak edinmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.274 · IV. Değer artış payı
Bir malvarlığı unsurunun edinilmesi anlamına gelir. Kanuna göre taşınmazda mülkiyet hakkının edinilmesine yapılan katkı kadar sınırlı ayni hak edinimlerini ve eşe ait borçların ödenmesini de içerir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.150/C · Tapu idaresine haber verme
Taşınmaz üzerinde mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanmayı ifade eder. Maddedeki koruma, şerh tarihinden sonra iktisap edenler bakımından işler.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK m.17 · istisnası
Hizmet erbabının pay senedini bedelsiz veya indirimli olarak edinmesidir. İktisap tarihi, elden çıkarma süresinin hesabında başlangıç noktası olur.
Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu
- Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanunu m.32
Kurumun mal varlığına yeni bir değer katan edinimleri anlatır. Hangi iktisabın yapılabileceği 33. maddenin hükümlerine göre belirlenir.
Harçlar Kanunu
- Harçlar K. m.97 · Mükellef
Bir malın mülkiyetinin bir kişiye geçmesidir. Bent (a) bakımından harcı yükleyen olgu budur; mülkiyet hakkını kazanan kişi harcı öder.
Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu
- Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.65 · Muafiyetler
Gayrimenkulün kuruluş tarafından mülkiyet veya başka bir aynî hakla edinilmesidir. Madde hem mevcut hem ileride edinilecek gayrimenkulleri kapsar.
Karıştırılan kavramlar
Zamanaşımı başlangıcı: iktisap ile elden çıkarma arasındaki fark nedir?
Vergi alınamayan dönemler için zamanaşımının pay senedinin elden çıkarıldığı tarihi izleyen takvim yılı başından başlaması.
Genel vergi zamanaşımının alınamayan verginin doğduğu tarihten işlemeye başlaması.
Madde, geri alınacak verginin zamanaşımını elden çıkarma yılına bağlar; genel başlangıç kuralından ayrılır.
Birden fazla iktisap eden ile tek iktisap eden arasındaki fark nedir?
Mülkiyeti birlikte iktisap eden birden fazla kişi bulunursa, bent (a) uyarınca her biri harcı kendi hissesi oranında öder.
Tek bir kişi mülkiyeti iktisap ederse, harcın tamamı o kişiye yüklenir.
Harç yükü, hisse oranına göre paylaşılır; tek kişide tamamı ona aittir.
Şerhten önce iktisap eden ile şerhten sonra iktisap eden arasındaki fark nedir?
Taşınmazı takibin başlamasından veya şerhten önce kazanan kişi, takipte muhatap olan ilgili üçüncü kişidir.
Taşınmazı şerh tarihinden sonra kazanan kişi, şerhle korunan ve artık tebligat yapılmayan kesimdir.
Önceki iktisap edenlere ödeme veya icra emri tebliğ edilir; sonraki iktisap edenlere tebliğ edilmez ve takip onlara karşı şerhle yürür.
Veraset ile diğer iktisap şekilleri arasındaki fark nedir?
Veraset yoluyla iktisap edilen gayrimenkullerde dört yıllık elde tutma süresi aranmaz.
Diğer iktisap şekillerinde dört yıldan fazla elde tutulmuş olma şartı aranır.
Mirasla edinilen konutun kısa sürede satılması halinde de istisna uygulanabilir.
1/1/2007 öncesi iktisap ile sonrası iktisap arasındaki fark nedir?
1/1/2007 tarihinden önce iktisap edilmiş mal veya haklar, geçici maddenin kapsamına girer.
Bu tarihten sonra iktisap edilen mal veya haklar, geçici maddenin kapsamı dışında kalır.
Yalnız öncesi iktisaplarda dört yıllık süre esas alınır; sonrası iktisaplarda bu geçici madde uygulanmaz ve genel hükümler geçerlidir.
Alış bedeli ile iktisap ile ilgili diğer giderler arasındaki fark nedir?
Kıymetin satın alma bedeli, yani satıcıya ödenen karşılık, alış bedelidir.
Kıymetin iktisabı için yapılan diğer harcamalar, örneğin madde metninde sayılmayan ancak edinme sürecinde ortaya çıkan giderler, alış bedelinin parçası değildir.
Bu giderler alış bedeline dahil olmadığından, alış bedeli tutarı üzerinden yapılacak hesaplamalara (örneğin amortisman matrahı) girmez; ayrı bir gider kalemi olarak ele alınırlar.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 9. Daire, 2022/884 E., 2024/1857 K., 18.04.2024İlgili madde: 5362 s. K. m.65
- 9. Daire, 2022/885 E., 2024/1858 K., 18.04.2024İlgili madde: 5362 s. K. m.65
- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2022/657 E., 2023/546 K., 24.05.2023İlgili madde: 205 s. K. m.32
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Değer artış payı alacağı
- İkraz
- İyileştirme
- Gemi ve liman harçları
- Değer artışı
- Meslek kuruluşu
- Rayiç Değer
- Elden çıkarma
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.