Değer artışı nedir?

7 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Değer artışı, 5 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.274 · değer artış payı: Sona erme değeri ile başlangıç değeri arasındaki farktır.
  • TBK m.373 · tutanağa geçirilmiş eşya: Kiracının kendi masrafı veya emeği sonucunda eşyanın değerinde meydana gelen yükselmedir.
  • VUK geç. m.32: Yeniden değerleme sonrası ile öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır.

Kanunda nerede geçiyor

7 madde

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.80 · II. Giderleri isteme hakkı

    Yararlı giderin şeyin değerinde yarattığı artıştır. Kötü niyetli zenginleşen için istenebilecek tutar bu artışla sınırlıdır; hesap iade (geri verme) anındaki değer üzerinden yapılır.

  • TBK m.372 · II. Sona ermenin sonuçları — 1. Geri verme

    Kiracının kiralananda, kiralayanın haberi ve onayı ile veya özen yükümlülüğü çerçevesinde yaptığı iyileştirmelerden doğan değer yükselmesidir. Bu artış kiracıya tazminat hakkı doğurmaz.

  • TBK m.373 · 2. Tutanağa geçirilmiş eşya

    Kiracının kendi masrafı veya emeği sonucunda eşyanın değerinde meydana gelen yükselmedir. Kiracı bu artış için tazminat isteyebilir.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.274 · IV. Değer artış payı

    Sona erme değeri ile başlangıç değeri arasındaki farktır. Piyasadaki arz-talep değişikliklerinden doğan artış bu kapsamdadır; eşin kendi faaliyetine dayalı artışlar kapsam dışıdır.

Vergi Usul Kanunu

  • VUK geç. m.32

    Yeniden değerleme sonrası ile öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. Net bilanço aktif değeri, aktifte yazılı değerden pasifte yazılı amortismanların düşülmesiyle bulunur.

Kamulaştırma Kanunu

  • Kamulaştırma Kanunu m.12 · Kısmen kamulaştırma

    Kamulaştırma nedeniyle kamulaştırılmayan kısmın değerinde meydana gelen yükselmedir. Artış miktarı m.11 esaslarına göre tespit edilir ve kamulaştırılan kısmın bedelinden düşülür.

Bankacılık Kanunu

  • Bankacılık Kanunu m.57 · Gayrimenkul ve emtia üzerine işlemler

    Değerleme veya enflasyon düzeltmesi sonucu gayrimenkul hesabına eklenen artış tutarıdır. Bu tutar sınır hesabında tam değil yüzde elli oranında dikkate alınır.

Karıştırılan kavramlar

Değer eksilmesi (b) ile değer artışı (c) arasındaki fark nedir?

Kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın değerinin düşmesi durumudur. Eksilen değer, kamulaştırılan kısmın bedeline eklenir.

Kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın değerinin yükselmesi durumudur. Artan değer, kamulaştırılan kısmın bedelinden çıkarılır.

Eksilmede toplam bedel artar, artışta bedel azalır. Artış hâlinde indirme oranı kamulaştırma bedelinin yüzde ellisiyle sınırlıdır.

2942 s. K. m.12

Değer artışı olan malvarlığı ile değer kaybı olan malvarlığı arasındaki fark nedir?

Değer artışı olduğunda değer artış payı, katkı oranı üzerinden hesaplanır.

Değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.

Değer kaybı halinde katkı tutarı kadar bir alacak doğar ve değer kaybı paylaştırılmaz.

TMK m.274

Değer artışı ile gerçek net defter değeri arasındaki fark nedir?

Değerleme veya enflasyon düzeltmesiyle oluşan artışlar gayrimenkul hesabına eklenmiş tutarlardır.

Gayrimenkulün muhasebe kaydındaki asıl net defter değeri.

Artış kısmı tam değil yüzde elli oranında hesaba katılır, dolayısıyla sınır hesabında etkisi yarıya iner.

5411 s. K. m.57

Kaçınılabilir değer eksikliği ile kiracının özen çerçevesinde yaptığı değer artışı arasındaki fark nedir?

Kiracının iyi işletme yükümlülüğüne aykırı davranışı sonucu oluşan azalma.

Kiracının özen yükümlülüğü çerçevesinde yaptığı iyileştirme sonucu oluşan artış.

Birincisi kiracı aleyhine tazminat doğurur; ikincisi kiracıya tazminat hakkı vermez.

TBK m.372

Kiracının değer eksikliği ile kiracının değer artışı arasındaki fark nedir?

Değer eksikliği, kiracının kullanımından doğan azalmadır ve kiracı bunu tazmin etmekle yükümlüdür.

Değer artışı, kiracının kendi masraf veya emeğinden doğan yükselmedir ve kiracı bunun tazminini isteyebilir.

Biri kiracının borcunu, diğeri kiracının alacağını oluşturur. Değer artışında Türk Borçlar Kanunu m.373/III, eski kanunun aksine değer artışının önemli olmasını aramamıştır (gerekçeye göre).

TBK m.373

Değer artışı kazancı ile arızi kazanç arasındaki fark nedir?

Değer artışı kazancı, bir varlığın değerindeki artışın elden çıkarma anında gerçekleşmesiyle ortaya çıkar ve iktisap bedeliyle karşılaştırılır.

Arızi kazanç, varlığın değerinden bağımsız olarak, tesadüfi veya olağan dışı bir kaynaktan doğan kazançtır.

İki kazanç türü aynı maddede sayılsa da hesaplama ve dahil etme ölçütleri farklıdır; değer artışında iktisap bedeli, arızi kazançta kaynağın niteliği belirleyicidir.

GVK m.80

İlgili konular

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.