TBK Madde 3732. Tutanağa geçirilmiş eşya
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, hâsılat kirasına ilişkin Türk Borçlar Kanunu'nun 357 ila 376. maddeleri arasında yer alan hükümlerden biri olarak, kiralananın tutanakla değerlendirilerek teslim edildiği hâllerde kiracının sona erme anındaki geri verme ve değer eksikliğini tazmin borcunu düzenler. Kiracının bu borçtan kurtulma sebeplerini ve kiracının yaptığı masraf veya emeğe bağlı değer artışı için tazminat isteme hakkını kapsar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Kiralanan teslim edilirken tutanağa geçirilmiş olan eşyalara değer biçilmişse kiracı, kira sözleşmesi sona erince, bunları özdeş tür ve değerde olmak üzere geri vermekle veya değer eksikliklerini gidermekle yükümlüdür.
Kiracı, kiraya verenin kusurunu ya da mücbir sebebin varlığını ispat ederek geri vermekten veya tazminat ödemekten kurtulabilir.
Kiracı, kendisinin yaptığı masraflardan veya emeğinden doğan değer artışı için tazminat isteyebilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 293 üncü maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 372 nci maddesinde, tutanağa geçirilmiş eşyaların geri verilmesi düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 293 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan "II. Defterdeki eşyanın kıymetinin takdiri" ibaresi, Tasarıda "2. Tutanağa geçirilmiş eşya" şekline dönüştürülmüştür. Maddenin ikinci fıkrasında, kiracının ürün kirası sözleşmesi çerçevesinde tutanağa geçirilen eşyayı geri verme borcundan doğan sommluluktan hangi durumlarda kurtulabileceği düzenlenmek tedir. Buna göre, kiracı kiraya verenin kusurunu ya da mücbir sebebin varlığını ispat ederse tutanağa geçirilmiş olan eşyayı geri verme borcundan veya bunlar için tazminat ödemekten kurtulabilecektir. - 1 6 3 - 818 sayılı Borçlar Kanununun 293 üncü maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan "noksan eşyanın" sözcüklerine, bu ifadenin, Tasarının 372 nci maddesinin birinci fıkrasıyla karşılandığı göz önünde tutularak, fıkra metninde yer verilmemiştir. Aynı düzenleme, kaynak İsviçre Borçlar Ka nununun 299b maddesinin ikinci fıkrasında da bulunmaktadır. Maddenin son fıkrasında, Tasarının 320 nci maddesinin üçüncü fıkrasından farklı olarak, kiracının, kiraya verenden değer artışı için tazminat isteyebilmesi için, bu artışın "önemli" olması koşuluna yer verilmemiştir. Çünkü, ürün kirasında kiracının işletme yükümlülüğü söz konusu olduğu için, kiralanana yaptığı masrafların veya harcadığı emeğin sebep olduğu değer artışından, kiralananı geri vermesinden sonra, kiraya verenin de yararlanabileceğinde bir duraksama yoktur. Bu sebeple, fıkra da kiraya verenin değer artışından doğan tazminat sorumluluğunun kapsamı daha geniş tutulmuştur. Metninde yapılan anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Değer artışı
- Değer eksikliği
- Özdeş tür ve değer
- Tutanağa geçirilmiş eşya
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.