Zorunlu gider nedir?
Diğer yazımlar: Zorunlu giderler
Kısaca
Zorunlu gider, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.995 · iyiniyetli olmayan zilyet bakımından: Şeyin hak sahibi bakımından da zorunlu olan, yani şeyin korunması için yapılması gerekli giderlerdir.
- TBK m.80 · giderleri isteme hakkı: Şeyin varlığının ya da değerinin korunması için yapılması gerekli olan giderdir.
- İYUK m.59 · yol giderleri, tazminat ve gündelikler: Görev yerinde yapılması gereken işlem nedeniyle kaçınılmaz olarak doğan harcamalardır.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.994
Şeyin korunması, bakımı veya hasar görmesinin önlenmesi için yapılması gereken giderlerdir. Bu giderin şeyin değerini koruması, zorunluluk ölçütünü karşılamasını sağlar.
- TMK m.995 · 2. İyiniyetli olmayan zilyet bakımından
Şeyin hak sahibi bakımından da zorunlu olan, yani şeyin korunması için yapılması gerekli giderlerdir. İyiniyetli olmayan zilyet yalnızca bu giderlerin tazminini isteyebilir; yararlı ve lüks giderler kapsam dışındadır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.80 · II. Giderleri isteme hakkı
Şeyin varlığının ya da değerinin korunması için yapılması gerekli olan giderdir. Malın korunmasını, işlevini sürdürmesini sağlayan masraflar bu gruptadır; yapılması zorunlu olduğu için iade alacaklısının bundan yararlanıp yararlanmadığı ya da iade anında etkisinin kalıp kalmadığı önem taşımaz.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.59 · Yol giderleri, tazminat ve gündelikler
Görev yerinde yapılması gereken işlem nedeniyle kaçınılmaz olarak doğan harcamalardır. Gündeliğin bu giderleri karşılamaması hâlinde aradaki fark ödenir.
Harçlar Kanunu
- Harçlar K. m.81 · Zaruri giderler
Harca tabi bir işlemin yapılabilmesi için kanunen gerekli olan ve harç niteliği taşımayan ödemelerdir. Muhafaza ücreti, hakem, hesap görme, bilirkişi ve yolluk gibi kalemler bu kapsamdadır. Harçtan farklı olarak karşılığı bir hizmet olsa da harç değil gider sayılır.
Yargıtay Kanunu
- Yargıtay Kanunu m.67 · Yol giderleri, tazminatlar ve gündelikler
Görevlendirme sırasında kaçınılmaz olarak yapılan konaklama ve benzeri masraflardır. Gündelik bu giderleri karşılamazsa aradaki fark belgelere dayalı olarak ayrıca ödenir.
Karıştırılan kavramlar
Harç ile zorunlu gider arasındaki fark nedir?
Harç, devletin belirli bir kamu hizmetinin karşılığı olarak kanunda gösterilen tutardır ve bu madde kapsamında değildir.
Zorunlu gider, harca tabi işlemin yapılması için gereken ve harç niteliği taşımayan masraftır; muhafaza, hakem, bilirkişi, yolluk gibi kalemlerdir.
Harç ve gider ayrı kalemlerdir; birbirinin yerine ödenemez ve ayrı ayrı hesaplanır. Kanunda harç için ayrılan ödeme kuralları (m.27, m.32, m.37) zorunlu gider için aynen uygulanmaz.
Zorunlu gider ile masraf adı altında ücret arasındaki fark nedir?
Muhafaza, bilirkişi, yolluk gibi harca tabi işlemin gereği olan ve gerçekten yapılan giderler alınabilir.
Kırtasiye ve büro giderleri için masraf adıyla alınan bedel kanunla yasaklanmıştır.
Büro giderleri adıyla hiçbir bedel alınamaz; alınırsa kanuna aykırılık oluşur.
Zorunlu gider ile yararlı ve lüks gider arasındaki fark nedir?
Hak sahibi için de zorunlu olan giderler, şeyin korunması amacıyla yapılmış giderlerdir.
Yararlı ve lüks giderler, şeyin değerini artıran veya süs amaçlı yapılan giderlerdir.
Kötüniyetli zilyet yalnızca zorunlu giderlerin tazminini isteyebilir; yararlı ve lüks giderler istenemez.
Zorunlu gider ile yararlı gider arasındaki fark nedir?
Zorunlu gider, şeyin varlığını ve değerini korumak için yapılan giderdir.
Yararlı gider, değeri veya verimi artıran ve zorunlu olmayan giderdir.
Zorunlu gider kötü niyetli zenginleşene de tam olarak ödenir; yararlı gider ise kötü niyet hâlinde değer artışıyla sınırlanır.
İlgili konular
Örnek kararlar
1 karar- 7. Hukuk Dairesi, 2023/156 E., 2024/952 K., 20.02.2024İlgili madde: TMK m.994
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.