Meslekten çıkarma cezası nedir?
Kısaca
Meslekten çıkarma cezası, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- Av. K. m.138 · davranışlar: Avukatlık kanunundaki disiplin cezalarının en ağırı; avukatın mesleğe devam etmesini sona erdiren cezadır.
- 7068 s. K. m.10 · ağırlaştırıcı nedenler: Personelin kolluk görevinden kesin olarak ayrılmasını sonuçlayan en ağır disiplin cezasıdır.
- 2802 s. K. m.74 · uygulama: Disiplin cezaları arasında en ağır olanıdır ve yalnızca bu cezaya ilişkin olarak görevden uzaklaştırma tedbiri öngörülmüştür.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeGenel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.10 · Ağırlaştırıcı nedenler
Personelin kolluk görevinden kesin olarak ayrılmasını sonuçlayan en ağır disiplin cezasıdır. Maddenin çoğu fıkrasında, fiilin sonucunda zarar veya hizmetin aksaması oluşmuş olmasına bağlanmıştır.
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.17 · Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri
Maddede en ağır disiplin cezası olarak ele alınan ve birçok kurul için ayrı yetki gerektiren ceza türü. Madde, meslekten çıkarmayı hangi kurulların verebileceğini ayrıca düzenler; ceza türünün koşulları ve sonuçları bu maddede yer almaz.
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.20 · Jandarma teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri
Personelin jandarma meslek hayatından çıkarılmasıdır. Maddeye göre bu cezayı veren kurul, personelin rütbesine ve kadrosuna göre değişir; bu ceza Devlet memurluğundan çıkarma cezasından ayrı bir ceza olarak düzenlenmiştir.
- Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun m.21 · Jandarma teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi
Maddede en ağır disiplin cezası olarak ayrılmış ceza türüdür. Bu cezaya ilişkin kararlar, diğer cezalardan farklı bir onay zincirine tabidir.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.138 · davranışlar
Avukatlık kanunundaki disiplin cezalarının en ağırı; avukatın mesleğe devam etmesini sona erdiren cezadır. Maddede, levhaya kabul öncesi eylemler için disiplin kovuşturmasının açılıp açılamayacağını belirleyen ölçüt olarak kullanılır.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.74 · Uygulama
Disiplin cezaları arasında en ağır olanıdır ve yalnızca bu cezaya ilişkin olarak görevden uzaklaştırma tedbiri öngörülmüştür. Maddenin ek fıkrası bu cezayı açıkça anar.
Karıştırılan kavramlar
Meslekten çıkarma cezası ile geçici görevlendirme arasındaki fark nedir?
Haklarında meslekten çıkarma cezası verilen avukat, maddenin birinci fıkrasında ilk sebep olarak sayılır.
Madde 40, 41 veya 42 uyarınca geçici olarak görevlendirilmiş avukat, ücret ödememe hâlinde aynı fıkrada ikinci sebep olarak yer alır.
Her iki grupta da yasaklama için ayrıca ceza kararı aranmaz; ancak görevlendirilmiş avukatta yasaklama, ücretin alınıp ödenmemesi koşuluna bağlıdır.
Yer değiştirme ile meslekten çıkarma cezası arasındaki fark nedir?
Yer değiştirme, bulunulan bölgenin en az bir derece altındaki bir bölgeye asgari hizmet süresi kadar kalmak üzere atanmak suretiyle görev yerinin değiştirilmesidir.
Meslekten çıkarma, hâkim ve savcının mesleğe devam etmesinin sona erdirilmesidir; malzemede bu cezaya ilişkin ayrı bir madde metni verilmemiştir.
Yer değiştirme ağır bir disiplin cezası olarak görev yerini değiştirir, mesleği sona erdirmez. Meslekten çıkarma kararına karşı yargı mercilerine başvurulabilir; diğer HSK kararlarına karşı başvurulamaz. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/104 E., 2024/3340 K., 11.12.2024)
Meslekten çıkarma cezası istenen ile diğer disiplin cezaları arasındaki fark nedir?
Hakkında meslekten çıkarma cezası istenen hâkim veya savcı, İtirazları İnceleme Kurulunda savunma hakkına sahiptir.
Diğer disiplin cezalarına ilişkin itirazlarda bu özel savunma hakkı maddede açıkça düzenlenmemiştir.
Meslekten çıkarma istemi bulunan hâkim ve savcılar, sözlü veya yazılı savunma yapma ve vekil aracılığıyla temsil edilme hakkına sahiptir.
İşten el çektirme ile meslekten çıkarma cezası arasındaki fark nedir?
İşten el çektirme, soruşturma sürerken alınan geçici tedbirdir.
Meslekten çıkarma, soruşturma sonunda verilen disiplin cezasıdır.
Soruşturmanın durdurulması ya da acenteliğe engel olmayan ceza ile işten el çektirme kendiliğinden kalkar; meslekten çıkarma kesin bir yaptırımdır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- 2. Daire, 2022/763 E., 2025/5471 K., 25.11.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.20, 7068 s. K. m.21
- 2. Daire, 2021/17883 E., 2025/5592 K., 27.11.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.17
- 2. Daire, 2021/8719 E., 2025/5188 K., 13.11.2025İlgili madde: 7068 s. K. m.20
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Devlet memurluğundan çıkarma cezası
- Baro levhası
- Görevden uzaklaştırma tedbiri
- Uygun görüş
- Disiplin kovuşturması
- Kesinleşme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.