Resen nedir?
Kısaca
Resen, 4 kanunda 4 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.351 · durumun değişmesi: Hâkimin tarafların talebi olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesidir.
- 4054 s. K. m.40 · önaraştırma: Kurulun bir başvuru olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir.
- 4646 s. K. m.10 · ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı: Kurul'un bir başvuru beklemeksizin, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.351 · IV. Durumun değişmesi
Hâkimin tarafların talebi olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesidir. Velayet davalarında resen araştırma ilkesi uygulanır.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.40 · Önaraştırma
Kurulun bir başvuru olmaksızın, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir. Başvuru ile resen işlem aynı madde kapsamında birlikte düzenlenmiştir.
Doğal Gaz Piyasası Kanunu
- Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.10 · Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı
Kurul'un bir başvuru beklemeksizin, kendiliğinden harekete geçmesi anlamına gelir.
Petrol Piyasası Kanunu
- Petrol Piyasası Kanunu m.21 · Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı
Kurul'un bir başvuru beklemeden, kendi kararıyla hareket etmesidir. Maddede ihbar ve şikâyete bağlı yol ile re'sen yol birlikte düzenlenmiştir.
Karıştırılan kavramlar
Resen ile başvuru üzerine arasındaki fark nedir?
Kurul, kendisine bir başvuru yapılmadan resen harekete geçebilir.
Kurul, kendisine intikal eden bir başvuru üzerine harekete geçer.
Her iki durumda da Kurul aynı yolları (doğrudan soruşturma veya önaraştırma) izleyebilir; madde bu iki başlangıç yolu arasında ayrım yapmaz.
Re'sen harekete geçme ile ihbar veya şikâyet üzerine harekete geçme arasındaki fark nedir?
Re'sen harekette Kurul, bir başvuru olmadan kendi bilgisi üzerine işlem başlatır.
İhbar veya şikâyet üzerine harekette ise dışarıdan gelen bir bildirim Kurul'un işlemine konu olur.
Her iki durumda da Kurul ön araştırma veya doğrudan soruşturma kararı verebilir; madde bu iki başlangıç biçimini aynı yetkiye bağlamıştır.
Re'sen ile istem üzerine arasındaki fark nedir?
Hâkim, velayetin geri verilmesine re'sen karar verebilir.
Ana veya babanın istemi üzerine de velayet geri verilebilir.
Hâkimin kendiliğinden harekete geçmesi ile tarafın talebi birlikte uygulanabilir; taraf talebi hâkimi bağlamaz.
İhbar veya şikâyet üzerine ile re'sen başlatma arasındaki fark nedir?
İhbar veya şikâyet üzerine başlatılan süreçte bir başvuru vardır ve Kurul bu başvuruyu değerlendirir.
Re'sen başlatmada Kurul kendi kendine harekete geçer ve bir başvuru gerekmez.
Her iki yolda da doğrudan soruşturma veya ön araştırma kararı verilebilir; başlangıç dayanağı değişse de karar türü aynıdır.
Beyan üzerine tarh ile re'sen tarh arasındaki fark nedir?
Mükellef ya da vergi sorumlusunun beyanı esas alınarak yapılan tarh genel kuraldır.
Beyanın verilmediği ya da beyanın gerçeği yansıtmadığı hallerde idarenin kendiliğinden tarh yapması, kanunda öngörülen istisnai yoldur.
Kanunda aksine hüküm varsa tarh beyan yerine kanundaki yönteme göre yapılır; aksi halde beyan esas alınır.
Resen veya ikmalen tarhiyat ile normal beyanname mahsubu arasındaki fark nedir?
Normal beyanname mahsubunda işlem tarihi yıllık beyannamenin verildiği tarihtir.
İkmalen veya resen tarhiyatta mahsup tarihi, mahsup talebi dilekçesinin ve eklerinin eksiksiz olarak kayda girdiği tarihtir.
İşlem tarihi farklılaşır; eksik belgeli başvuruda mahsup tarihi gecikir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2017/2066 E., 2019/15 K., 17.01.2019İlgili madde: TMK m.351
- 8. Daire, 2023/6176 E., 2025/7878 K., 22.10.2025İlgili madde: 5015 s. K. m.21
- 13. Daire, 2021/5260 E., 2024/4398 K., 01.11.2024İlgili madde: 4054 s. K. m.40
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.