Doğrudan soruşturma nedir?
Kısaca
Doğrudan soruşturma, 6 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- CMK m.332 · bilgi isteme: Haklarında kamu davası açılması için izin veya karar alınması gereken kişiler hakkında da, bu izin veya karar aranmaksızın soruşturma yapılabilmesi anlamına gelir.
- AYMKYUHK m.62 · bilgi ve belge verme yükümlülüğü ile Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler: Mahkemenin taleplerini belirtilen süre içinde yerine getirmeyenler hakkında genel hükümlere göre başlattığı soruşturmadır.
- 4054 s. K. m.40 · önaraştırma: Önaraştırma aşamasından geçilmeden, Kurulun doğrudan soruşturma açmaya karar verdiği haldir.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.161 · Cumhuriyet savcısının görev ve yetkileri
Cumhuriyet savcısının, emrindeki kolluk aracılığı olmaksızın bizzat yürüttüğü soruşturmadır. Madde metninde kolluk aracılığıyla ya da doğrudan her türlü araştırmayı yapma yetkisi olarak geçer.
- CMK m.332 · Bilgi isteme
Haklarında kamu davası açılması için izin veya karar alınması gereken kişiler hakkında da, bu izin veya karar aranmaksızın soruşturma yapılabilmesi anlamına gelir. Yasama dokunulmazlığı saklıdır.
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun
- AYMKYUHK m.62 · Bilgi ve belge verme yükümlülüğü ile Devlet sırrı niteliğindeki bilgiler
Mahkemenin taleplerini belirtilen süre içinde yerine getirmeyenler hakkında genel hükümlere göre başlattığı soruşturmadır. Mahkemenin bu yetkiyi kullanması için talebin süre içinde yerine getirilmemiş olması gerekir.
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
- Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.40 · Önaraştırma
Önaraştırma aşamasından geçilmeden, Kurulun doğrudan soruşturma açmaya karar verdiği haldir. Maddeye göre Kurul bu iki yoldan birini seçer.
Doğal Gaz Piyasası Kanunu
- Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.10 · Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı
Kurul'un ön araştırma aşamasını atlayarak, doğrudan soruşturma açmasına karar verdiği durumdur. Kanun, bu iki yol arasında seçim yapma yetkisini Kurul'a tanır.
Petrol Piyasası Kanunu
- Petrol Piyasası Kanunu m.21 · Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı
Kurul'un bir ihbar veya şikâyet ya da kendi re'sen tespiti üzerine, ön araştırma yapmadan soruşturma açmasıdır. Kurul bu yolu, olayın ön araştırmaya gerek görülmeden soruşturmaya konu edilebilecek açıklıkta olduğu hallerde seçer.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
- Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.18 · Ön araştırma, soruşturma ve dava hakkı
Kurulun, ön araştırma aşamasını geçmeden doğrudan soruşturma açmasıdır. Kurul bunu re'sen ya da kendisine intikal eden ihbar veya şikâyet üzerine karar verebilir.
Karıştırılan kavramlar
Doğrudan soruşturma ile önaraştırma arasındaki fark nedir?
Doğrudan soruşturmada Kurul, ön bir inceleme yapmadan soruşturma açmaya karar verir.
Önaraştırmada Kurul, soruşturma açılıp açılmayacağını belirlemek üzere ön bir inceleme yapılmasına karar verir.
Hangi yolun seçileceği Kurulun takdirindedir; önaraştırma yoluna gidilirse raportör görevlendirilir ve 30 günlük bildirim süresi işler.
Doğrudan soruşturma ile ön araştırma arasındaki fark nedir?
Doğrudan soruşturmada Kurul, ihlalin varlığı hakkında yeterli bilgiye sahip olduğu kanaatiyle soruşturmayı hemen başlatır.
Ön araştırmada Kurul, önce soruşturma gerekip gerekmediğini tespit etmek için sınırlı bir inceleme yapar.
Ön araştırma sonucunda soruşturma açılmayabilir; doğrudan soruşturmada ise soruşturma açılması kararı baştan alınmış olur. Hangi yolun izleneceği Kurul'un takdirindedir.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Ceza Genel Kurulu, 2022/53 E., 2025/248 K., 11.06.2025İlgili madde: CMK m.161
- Ceza Genel Kurulu, 2020/337 E., 2021/162 K., 22.04.2021İlgili madde: CMK m.332
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Ön araştırma
- Resen
- İdari yaptırım kararı
- Adli kolluk görevlisi
- Cevap süresi
- Devlet sırrı
- Yetkisizlik kararı
- Yerinde inceleme
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.