Riziko nedir?
Kısaca
Sigortanın kapsadığı ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının ödeme yükümlülüğünü doğuran olaydır.
Bağlam: TTK m.1506
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1409 · 4. Sigortanın kapsamı
Sigorta sözleşmesinde teminatın konusunu oluşturan, gerçekleşmesi belirsiz olayı ifade eder. Sözleşmede hangi rizikoların teminat kapsamına alındığı sözleşmenin belirlediği ölçüttür.
- TTK m.1427 · e) Tazminat ödeme borcu aa) Genel olarak
Sigortalının karşılaştığı ve sigorta güvencesi altına alınan, gerçekleşmesi sigortacının tazmin ya da bedel ödeme borcunu doğuran olaydır. Maddede rizikonun gerçekleşmesi, muacceliyetin başlangıç olaylarından biridir.
- TTK m.1433 · dd) Primin indirilmesi
Sigortalanan menfaatin zarara uğrama ihtimali ya da sigortacının üstlendiği tehlikedir. Rizikonun hafiflemesi, sigortacının üstlendiği risk yükünün azalması anlamına gelir.
- TTK m.1506 · XVII - Sigortacının iflası
Sigortanın kapsadığı ve gerçekleşmesi hâlinde sigortacının ödeme yükümlülüğünü doğuran olaydır. Maddede riziko gerçekleşmemiş veya gerçekleşmiş ancak bedeli ödenmemiş olabilir.
Karıştırılan kavramlar
Riziko gerçekleşmemiş / gerçekleşmiş bedel ödenmemiş / rizikonun gerçekleşmesi: fark nedir?
Riziko gerçekleşmemişse veya gerçekleşmiş ancak bedel ödenmemişse, matematik karşılığın hesap anı iflasın açıldığı andır.
Rizikonun gerçekleştiği durumda ise matematik karşılığın hesap anı rizikonun gerçekleştiği andır.
İki halde matematik karşılığın hesaplandığı an farklıdır; ilk hâlde iflas tarihi, ikinci hâlde riziko tarihi esas alınır.
Riziko alanı dışı fesih ile riziko alanına giren sebepten fesih arasındaki fark nedir?
Fesih taşıyıcının riziko alanı dışında bir sebepten doğmuşsa taşıyıcı (a) veya (b) bendinden birini seçebilir.
Fesih taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten doğmuşsa (b) bendi uygulanmaz ve gönderenin fesihten doğan giderlerine ilişkin istem ileri sürülemez.
Riziko alanındaki fesihte taşıyıcının yalnızca (a) bendi kalır; buna rağmen (a) bendi de düşebilir.
Riziko alanı dışı eksik yükleme ile riziko alanı içi eksik yükleme arasındaki fark nedir?
Eksik yüklemenin sebebi gönderenin ya da olağan dışı bir olayın alanında ise taşıyıcının istem hakları tam olarak doğar.
Eksik yüklemenin sebebi taşıyıcının riziko alanındaysa, taşıyıcı istem haklarını yalnızca fiilen taşınan yük oranında kullanabilir.
Riziko alanı içinde kalan eksik yüklemede istem hakları oransal olarak sınırlanır.
Gönderenin kusuru ile taşıyıcının riziko alanındaki sebep arasındaki fark nedir?
Yükleme süresinin aksaması gönderenin ya da onun alanında doğan bir sebepten kaynaklanıyorsa taşıyıcı ihtar ve fesih yollarını kullanabilir.
Aksama taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten kaynaklanıyorsa taşıyıcının bu hakları yoktur.
Riziko alanı sebebiyle aksama halinde taşıyıcının istem hakkı tamamen ortadan kalkar (m.867/IV).
Engelin kaynağı riziko alanında ile dışında arasındaki fark nedir?
Engel taşıyıcının riziko alanındaki bir nedenden kaynaklanıyorsa taşıyıcı ne m.868 istemlerini ileri sürebilir ne de tedbir giderlerini ve ücretini isteyebilir.
Engel taşıyıcının riziko alanı dışındaysa taşıyıcı m.868 istemlerini ileri sürebilir ve tedbirlerin giderlerini ile uygun ücreti isteyebilir.
Taşıyıcının talep hakkı, engelin riziko alanına girip girmemesine bağlıdır.
Taşıyıcının riziko alanındaki engel ile gönderenin riziko alanındaki engel arasındaki fark nedir?
Engel taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten kaynaklanmışsa taşıyıcı, yalnızca gönderenin menfaatine olduğu ölçüde tamamlanan kısım için istemde bulunabilir.
Engelin gönderenin riziko alanından kaynaklanması hâlinde ise ikinci fıkranın ilk cümlesindeki orantılı ücret kuralı uygulanır.
Taşıyıcı riziko alanındaki engelde orantılı ücreti tam olarak talep edemez; talep, gönderenin menfaatiyle sınırlanır.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.