Muaccel olma nedir?

20 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Muaccel olma, 4 kanunda 20 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.805: Bir alacağın vadesinin gelmiş ve ödenebilir hale gelmesidir.
  • TBK m.392 · geri verme zamanı: Borcun ifa edilebilir hale gelmesi, yani vadesinin gelmesidir.
  • TTK m.1155 · sürastarya parası: Borcun vadesinin gelmesi, yani talep edilebilir hâle gelmesidir.

Kanunda nerede geçiyor

20 madde

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.264 · e) Zamanaşımı

    Alacağın ödeme zamanının gelmesi, yani hemen istenebilir hale gelmesidir. Alacak ilandan sonra muaccel olursa zamanaşımı bu ana göre işlemeye başlar.

  • TTK m.603 · D) Ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri — I - Ek ödeme yükümlülüğü — 1. Kural

    Borcun vadesinin gelmesi anlamına gelir. Şirketin iflasının açılması, kanunda sayılan diğer koşullar gerçekleşmeden ek ödeme yükümlülüğünü muaccel kılar.

  • TTK m.642 · 2. Ödeme

    Alacağın vadesinin gelmesi, yani ödeme talep edilebilir hale gelmesidir. Ayrılma akçesi, bu maddede sayılan hallerden birinin gerçekleşmesiyle muaccel olur.

  • TTK m.1018 · 5. İpoteğin teminat altına aldığı alacak a) Genel olarak

    Borcun vadesinin gelmiş olması, yani alacaklının ödeme isteyebilir hale gelmesidir. Bu maddede, borcun gemi malikine karşı muaccel olması için malike de ihbarda bulunulması gerektiği belirtilir.

  • TTK m.1155 · 4. Sürastarya parası

    Borcun vadesinin gelmesi, yani talep edilebilir hâle gelmesidir. Yükleme limanında doğan sürastarya parası, hesapta esas alınan zaman biriminin sonunda muaccel olur.

  • TTK m.1197 · 2. Navlunun muacceliyeti

    Alacağın vadesinin gelmesi, yani alacaklının ödemeyi talep edebileceği ana gelmesidir. Muaccel olmanın, alacağın doğmasıyla ya da miktarının belirlenmesiyle karıştırılmaması gerekir.

  • TTK m.1246 · A) Süre

    Alacağın vadesinin gelmiş ve alacaklının bu alacağı talep edebilir hale gelmiş olmasıdır. Zamanaşımı süresi, alacağın muaccel olduğu andan başlar.

  • TTK m.1427 · e) Tazminat ödeme borcu aa) Genel olarak

    Alacağın ödenmesinin istenebilir hale gelmesidir. Bu madde bakımından sigorta tazminatı, rizikonun gerçekleşmesi, belgelerin verilmesi, araştırmanın bitmesi ve ihbardan belirli bir süre geçmesi koşullarının birlikte gerçekleşmesiyle muaccel olur.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.217 · H. Eşler arasındaki borçlar

    Borcun vadesinin gelmesi ve alacaklı tarafından derhâl istenebilir hâle gelmesidir. Mal rejiminin varlığı, eşler arasındaki bir borcun bu anlamda muaccel olmasını engellemez.

  • TMK m.270 · D. Eşler arasındaki borçlar

    Bir borcun vadesinin gelmesi ve alacaklının ödemeyi istemeye hak kazanması durumudur. Madde, mal rejiminin bu sonucu engellemediğini belirtir; yani mal rejimi süresince eşler arasındaki borçlar muaccel olabilir.

  • TMK m.600 · II. Vasiyet alacaklıları tarafından — 1. İstem

    Vasiyet alacağının ifa zamanının gelmesidir. Tasarrufta başka bir an gösterilmemişse, mirasçının mirası kabul etmesi veya red hakkının düşmesi ile muaccel olur.

  • TMK m.602 · 3. Zamanaşımı

    Alacağın ifa edilmesinin istenebilir hale gelmesidir. Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, zamanaşımı bu tarihten başlar.

  • TMK m.805

    Bir alacağın vadesinin gelmiş ve ödenebilir hale gelmesidir. Madde, gelirin muaccel olma tarihinin değil, gelirin ait olduğu dönemin esas alınacağını belirtir.

  • TMK m.848 · I. Alacaklının hakkının niteliği

    Edimin ifa zamanının gelmiş olması hâlidir. Üç yıllık sürenin başlangıç anı, her edimin kendi muaccel olma tarihidir.

  • TMK m.878 · 2. Borcun ödenmesi ve rehnin sona ermesi

    Alacağın ya da yıllık taksitin ödenmesi gereken vadeye gelmesi anlamına gelir. Beş yıllık sürenin başlangıcı, alacağın veya taksitlerin muaccel olmasıdır.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.92 · 2. Diğer sürelerde vade

    Borcun ifa edilmesi gereken hale gelmesidir. Vade geldiğinde borç muaccel olur ve borçlu ifa ile yükümlü hale gelir.

  • TBK m.150 · 2. Dönemsel edimlerde

    Edimin ifa zamanının gelmiş olması, yani alacaklının o edimi talep edebilir hale gelmesidir. Bu maddede zamanaşımının başlangıcı, ilk ifa edilmemiş dönemsel edimin muaccel olduğu gün olarak belirlenmiştir.

  • TBK m.392 · D. Geri verme zamanı

    Borcun ifa edilebilir hale gelmesi, yani vadesinin gelmesidir. Madde, geri verme borcunun hangi andan itibaren muaccel olacağını belirler; muacceliyet gelmeden temerrüt de doğmaz.

  • TBK m.601 · IV. Süreli olmayan kefalette

    Borcun ödenmesinin istenebilir hale gelmesidir. Bu madde bakımından kefilin istem hakkı asıl borç muaccel olunca doğar.

Vakıflar Kanunu

  • Vakıflar Kanunu m.19 · Taviz bedelinin tahsil şekli

    Vadesi henüz gelmemiş borcun vadesinin gelmiş sayılmasıdır. Bu maddede bir taksidin zamanında ödenmemesi halinde kalan taksitlerin tamamı muaccel olur.

Karıştırılan kavramlar

Muaccel olma ile ödeme için süre arasındaki fark nedir?

Borcun muaccel olması, vadenin gelmesi ve alacaklının istemesi ile gerçekleşir. Mal rejiminin varlığı bu sonucu değiştirmez.

Ödeme için süre, muaccel olmuş borcun ifasının birliği tehlikeye düşürmesi hâlinde borçlunun talebiyle hâkimce tanınan geçici bir erteleme imkânıdır.

Süre verilmesi borcun doğumunu ya da muaccelliğini ortadan kaldırmaz; yalnızca ifa zamanını erteler.

TMK m.217

Kazandırmanın öğrenilmesi ile muaccel olma tarihi arasındaki fark nedir?

Vasiyet borcu hemen muaccel ise, süre alacaklının ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiği tarihten işler.

Vasiyet borcu sonradan muaccel olacaksa, süre muaccel olma tarihinden işler.

İki başlangıç anından hangisi uygunsa o tarihten itibaren on yıl hesaplanır; maddenin metni bu iki başlangıcı birlikte ve kesin bir sıra ile düzenler.

TMK m.602

Muaccel olma ile ödeme yükümlülüğünün doğması arasındaki fark nedir?

Ayrılma akçesi muaccel olduğunda alacak vadesi gelmiş olur.

Muaccel olmuş akçe, şirketin kullanılabilir özkaynağı bulunmadığı sürece hemen ödenmek zorunda değildir; ödenmeyen kısım alacaklılardan sonra gelen alacak olarak kalır.

Muacceliyet ile ödeme gerçekleşmesi aynı anda olmaz; ödenmeyen kısım sıralamada geri plana düşer.

TTK m.642

Muaccel olma anı ile hakkın doğduğu an arasındaki fark nedir?

Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu andan işlemeye başlar.

Sözleşmenin kurulduğu veya alacağın doğduğu tarih, başlangıç anı olarak kabul edilmez.

Sürenin başlangıcı alacağın vadesinin gelmesine bağlıdır; muaccel olmayan alacak için süre işlemez.

TTK m.1246

İlgili konular

Örnek kararlar

1 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2022/139 E., 2023/1213 K., 06.12.2023
    İlgili madde: TMK m.602

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.