Avans nedir?
Kısaca
Avans, 19 kanunda 36 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.538 · ödediği paralar ve yaptığı giderler: Komisyoncunun vekâlet verenin hesabına önceden ödediği paradır.
- HMK m.442 · avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi: Hakem veya hakem kurulunun yargılama giderlerini karşılamak üzere tarafların her birinden isteyebileceği ön ödemedir.
- TTK m.114 · ücrete hak kazanma zamanı: İleride doğacak ücret borcuna mahsuben önceden yapılan ödemedir.
Kanunda nerede geçiyor
36 maddeden 25'iTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.20 · 2. Ücret isteme hakkı
İleride doğacak bir borca mahsuben önceden yapılan ödemedir. Madde bakımından tacirin verdiği avanslar faize konu olur.
- TTK m.114 · 2. Ücrete hak kazanma zamanı
İleride doğacak ücret borcuna mahsuben önceden yapılan ödemedir. Müvekkil kendi edimini yerine getirdiğinde acente, izleyen ayın son gününe kadar istenebilecek uygun bir avansı talep edebilir.
- TTK m.118 · III - Faiz isteme hakkı
Tacirin, iş veya hizmet borcunun ifası öncesinde karşı taraf adına yaptığı ödeme anlamına gelir. Maddenin kapsamı, m.20/1 ikinci cümlesinde sayılan avans ile olağanüstü giderlerle sınırlıdır.
- TTK m.444 · 7. Giderler
Özel denetçinin çalışmasını yürütmek için öngörülen giderlerin, denetçi atanmadan önce veya sürerken peşin olarak ödenmesi için şirkete mahkemece belirlenen tutardır.
- TTK m.868 · XIII - Emir, talimat ve tasarruflar
Taşıyıcının, gönderenin emir ve tasarruflarının uygulanmasına başlamadan önce talep edebildiği ön ödemedir. Taşıyıcı bu ödeme yapılmadan işlemlere başlamakla yükümlü değildir.
- TTK m.1077 · VI- Giderlere katılma
Borçlu paydaşın ödemediği gider payının diğer paydaşlar tarafından onun hesabına ödenmesidir. Avans verme, borçlu paydaşın borcunu ortadan kaldırmaz; borç, avans veren paydaşlara karşı yeniden doğar.
- TTK m.1316 · 6. Avans
Mahkeme veya hakem kurulunun, kurtarma ücreti davasının sonunu beklemeden, kurtarana durumun gereklerine göre uygun bir miktarda ödenmesine karar verdiği ön ödemedir. Miktarı hâkimin takdirine bağlıdır; tam alacak miktarına eşit olması zorunlu değildir.
- TTK m.1427 · e) Tazminat ödeme borcu aa) Genel olarak
Araştırmanın üç ay içinde tamamlanamadığı hallerde sigortacının, nihai tutar belirlenene kadar ödediği ve sonunda tazminattan mahsup edilen geçici ödemedir. Tutarı, ön ekspertiz sonucuna göre tespit edilen hasar miktarının veya bedelin en az yüzde ellisidir.
- TTK m.1474 · 2. Hukuki koruma
Giderlerin sonradan kesin olarak belirlenmesini beklemeden, sigortalının talebi üzerine sigortacının yaptığı geçici ödemedir. Avans nihai borcu kesinleştirmez ve sonradan değerlendirmeye tabi tutulur.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.406
Henüz hak edilmemiş ücretin, işçinin hizmetiyle orantılı olarak önceden verilmesidir. İşveren, hakkaniyet gereği ödeyebilecek durumda olduğu ölçüde bu yükümlülüğü taşır.
- TBK m.538 · III. Komisyoncunun hakları — 1. Ödediği paralar ve yaptığı giderler
Komisyoncunun vekâlet verenin hesabına önceden ödediği paradır. Avans, yapılan işin sonunda vekâlet verenden faiziyle birlikte istenebilir.
- TBK m.627 · 2. Ortakların yaptıkları giderler ve işler
Ortaklığın yapacağı işler için ortağın ortaklığa verdiği paradır. Avans verilmesi üzerine faiz işlemeye başlar; faizin oranı sözleşmede belirlenmemişse Faiz Kanunu'na göre saptanır.
- TBK m.643 · 2. Kazanç ve zararın paylaşımı
Ortağın ortaklık işleri için kendi malvarlığından ortaklığa verdiği, katılım payından ayrı tutulan ödemelerdir. Avans, kazanç ya da zarar hesabında ayrıca geri verilmesi gereken bir kalemdir.
Kat Mülkiyeti Kanunu
- KMK m.20 · III - Anagayrimenkulün genel giderlerine katılma
Giderler yapılmadan önce kat maliklerinden toplanan ön ödemedir. Avansa katılma yükümlülüğü, giderlere katılma yükümlülüğü ile aynı ölçüye bağlıdır.
- KMK m.35 · 1. Genel yönetim işlerinin görülmesi
Genel yönetim, bakım, asansör, kalorifer ve sigorta giderleri için kat maliklerinden toplanan ön ödemedir. Avans, takvim yılının ilk ayı içinde ve yönetim planında gösterilen zamanda toplanır ve harcanıp bittiğinde yeniden toplanabilir.
- KMK m.37 · 3. İşletme projesinin yapılması
Ortak giderleri karşılamak üzere kat maliklerinden, 20. maddedeki esaslara göre alınan paradır. Her kat malikinin ödeyeceği tutar işletme projesinde gösterilir.
- KMK m.72 · Ortak giderlere katılma
Ortak giderleri karşılamak üzere kat maliklerinden önceden toplanan paradır. Maddenin üçüncü fıkrası uyarınca avans da ortak gider payıyla birlikte ödemekten kaçınılamayan bir yükümlülüktür.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.358 · Duruşmaya gelinmemesi ve giderlerin ödenmemesi
Bölge adliye mahkemesinin, yapılacak tahkikatla ilgili olarak belirlediği gider miktarıdır. Madde bu giderin yatırılmasını başvuran tarafa yükletir.
- HMK m.442 · Avans yatırılması ve giderlerin ödenmesi
Hakem veya hakem kurulunun yargılama giderlerini karşılamak üzere tarafların her birinden isteyebileceği ön ödemedir. Miktarı hakem veya hakem kurulu tarafından belirlenir ve kararda öngörülen süre içinde ödenmelidir.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.161 · Tanık ve bilirkişi gideri
Şikâyet edenden, şikâyetin niteliği ile soruşturma ve kovuşturmanın kapsamı göz önünde tutularak alınan ön ödemedir. Metinde 10 lira ile 200 lira arasında bir aralık öngörülmüştür; bu tutarlar kanundaki tutarlardır ve güncel karşılık için ayrıca bakılmalıdır.
- Av. K. m.173 · Avukatlık ücretinin belli bir işe hasredilmesi
Avukatın yapacağı harcamalar için iş sahibi tarafından önceden verilen paradır. Avukatın harcama yapabilmesi için yeterli avansın verilmiş olması gerekir.
Harcırah Kanunu
- Harcırah Kanunu m.12 · edenlerin harcırahı
Görevliye yolculuk öncesinde peşin verilen tutardır. Hesaplanan harcırahla avans arasındaki fark, ölüm halinde bu madde uyarınca tesviye edilir.
- Harcırah Kanunu m.59 · Harcırahın sureti tediye ve mahsubu
Harcırahın tam tutarının önceden tespit edilemediği hallerde, yeterli olacak miktarda peşin verilen geçici ödeme. Sonradan harcama belgeleriyle mahsup edilir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.59 · Takip masrafları
Bir işlemin yapılabilmesi için alacaklının işlemden önce peşin olarak ödediği tutardır. Avans ödenmezse talep hükümsüz kalır ve işlem yapılmaz.
İş Kanunu
- İş K. m.57 · Yıllık izin ücreti
İzin ücretinin izne başlamadan önce kısmen ya da ön ödeme olarak verilmesidir. Avans yoluyla yapılan ödemede de izne başlama anı esas alınır.
Terim 11 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Avans alınması ile alınmaması arasındaki fark nedir?
Avans yalnızca şikâyet edenden alınabilir ve 10 ile 200 lira arasında olmalıdır.
Şikâyet edenden başka kimseden avans alınması metinde öngörülmemiştir.
Avans yükümlülüğü şikâyetçiye yüklenir; avans yetmezse tamamlanması her zaman istenebilir.
Reeskont ile avans arasındaki fark nedir?
Reeskont, senedin Merkez Bankasınca satın alınması veya devralınması yoluyla yapılan kredidir.
Avans, reeskonta kabul edilebilecek senetler karşılığında verilen ayrı bir kredi türüdür.
Madde iki işlemi ayrı fıkralarda düzenler; avans, reeskontun tabi olduğu esasların tamamen aynısına bağlı değildir ve kredi türü olarak ayrı limite tabi tutulabilir.
Kesin rapor ile avans arasındaki fark nedir?
Kesin rapor alındığında tazminat, tespit edilen oranla ödenir.
Kesin raporun alınmasının uzayacağı anlaşıldığında olay tarihi itibarıyla (b) bendine göre hesaplanacak miktarın asgari oranı üzerinden avans ödenir.
Avans, nihai tazminat yerine geçici bir ödeme niteliğindedir ve sonradan kesin tutara göre mahsup edilmelidir.
Davacının avans yükümlülüğü ile davalının avans yükümlülüğü arasındaki fark nedir?
Avans isteme yetkisi davacı tarafa yöneliktir.
Davalı taraftan avans istenmesi bu maddede öngörülmemiştir.
Avans ödenmezse yargılama durdurulabilir; durdurulma davacının avans ödememesine bağlıdır.
Avans ile kredi (akreditif) arasındaki fark nedir?
Avans, harcama öncesinde mutemede verilen ve bir ay içinde belgelenmesi gereken paradır.
Kredi, akreditif açılarak ayrılan ve üç ay içinde belgelenmesi gereken ödenektir.
Kanıtlayıcı belge verme süresi avansta bir ay, kredide üç ay olur. Kredi artıkları ertesi yıla devredilir ama ödenekleri iptal olur.
Genel ön ödeme ile bütçe dışı avans arasındaki fark nedir?
Genel ön ödeme, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve ödeneğin saklı tutulmasıyla yapılan ivedi veya zorunlu gider avansıdır.
Bütçe dışı avans, yükleniciye sözleşmede belirtilmek ve teminat karşılığında verilen avanstır.
Bütçe dışı avansın tutarı yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçemez. Teminat ve sözleşme kaydı aranır.
İlgili konular
- Acentenin hakları ve acentelik sözleşmesinin sona ermesiTicaret Hukuku
- Avukatlık sözleşmesiAvukatlık Hukuku
- İşten yasaklanma kararının kaldırılmasıAvukatlık Hukuku
- İşçinin borçlarıBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Komisyon sözleşmesiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Ortaklar arasındaki sorumluluk, yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişkiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2017/1677 E., 2019/1422 K., 19.12.2019İlgili madde: KMK m.20, KMK m.35
- Hukuk Genel Kurulu, 2014/1437 E., 2016/1032 K., 09.11.2016İlgili madde: KMK m.20, KMK m.35
- 2019/31 E., 2020/5 K., 23.01.2020İlgili madde: 5018 s. K. m.35
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.