Zorunlu sigorta nedir?
Kısaca
Kanun veya ilgili mevzuatın belirli bir faaliyet, araç veya risk bakımından yaptırılmasını emrettiği sigortadır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.1259 · IV- Zorunlu sigorta
Taşıyanın yolcuların ölümü veya yaralanmasından doğabilecek sorumluluğuna karşı yaptırmakla yükümlü olduğu sigortadır. Yükümlülük, yalnızca onikiden fazla yolcu taşımak için ruhsat almış bir gemiyle yolcu taşınan hâllerde doğar.
- TTK m.1483 · II - Zorunlu sorumluluk sigortaları — 1. Sözleşme yapma zorunluluğu
Kanun veya ilgili mevzuatın belirli bir faaliyet, araç veya risk bakımından yaptırılmasını emrettiği sigortadır. Sigortanın zorunlu olması, sigorta ettirenin yaptırma yükümlülüğünden doğar ve bu maddenin asıl konusu sigortacının bu sigortayı üstlenme zorunluluğudur.
Sigortacılık Kanunu
- Sigortacılık Kanunu m.12 · Tarifeler
Bu Kanuna veya diğer kanunlara göre ihdas edilen, yapılması kanunla zorunlu tutulan sigortalardır. Bu sigortalarda teminat tutarları, tarife ve talimatlar Bakan tarafından tespit edilir.
- Sigortacılık Kanunu m.13 · Zorunlu sigortalar
Kanun koyucunun ya da Cumhurbaşkanının kamu yararı gerekçesiyle belli bir menfaat bakımından yaptırılmasını şart koştuğu sigorta türüdür. Sigortalanacak menfaatin ve teminat tutarının hangi düzeyde zorunlu olduğu ilgili düzenlemede belirlenir.
Karıştırılan kavramlar
Serbest tarife ile zorunlu sigorta tarifesi arasındaki fark nedir?
Genel kural olarak, zorunlu olmayan sigortalarda tarifeler sigorta şirketi tarafından serbestçe belirlenir.
Kanuna veya diğer kanunlara göre zorunlu tutulan sigortalarda teminat tutarları, tarife ve talimatlar Bakan tarafından tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır.
Zorunlu sigortada şirket tarifeyi tek başına belirleyemez; Bakanın tespit ettiği teminat ve tarifeye uyması gerekir.
Zorunlu sigorta yapma yükümlülüğü ile sigorta şirketinin serbest tercihi arasındaki fark nedir?
Sigorta şirketi, faaliyet gösterdiği branşın kapsamındaki zorunlu sigortayı yapmaktan kaçınamaz.
Şirketin faaliyet izni kapsamı dışında kalan branşlarda bu yükümlülük doğmaz.
Şirket, faaliyet izni olmayan bir branşta zorunlu sigorta yapmak zorunda değildir; yükümlülük yalnız branş kapsamına göre doğar.
Cumhurbaşkanının zorunlu sigorta ihdası ile müsteşarlığın zorunlu sigorta denetimi belirlemesi arasındaki fark nedir?
Cumhurbaşkanı, kamu yararı gerektiğinde zorunlu sigortayı ihdas eder.
Müsteşarlık, zorunlu sigortaya konu menfaat üzerindeki iş ve işlemleri nedeniyle hangi kurum ve kuruluşların denetim yapacağını belirler.
İlki sigortanın kendisini kurar, ikincisi o sigorta üzerinde denetimin kimlerce yapılacağını belirler; ikisi farklı yetkilerdir.
Zorunlu sigorta ile ihtiyari sigorta arasındaki fark nedir?
Zorunlu sigortada sigortacı, faaliyet gösterdiği dal kapsamında teklifi reddedemez.
İhtiyari sigortada sigortacı, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde teklifi kabul edip etmemekte serbesttir.
Zorunlu sigortada kabul yükümlülüğü doğar; ihtiyari sigortada bu yükümlülük yoktur.
Faaliyet dalı içinde ile faaliyet dalı dışında zorunlu sigorta arasındaki fark nedir?
Sigortacının faaliyet gösterdiği dalda bulunan zorunlu sigorta, sigortacıyı kabul yükümlülüğü altına sokar.
Sigortacının izin almadığı veya faaliyet göstermediği dalda bulunan zorunlu sigorta, bu maddenin kapsamı dışındadır.
Yalnızca faaliyet dalı içindeki zorunlu sigortalar için kabul yükümlülüğü doğar.
Paket tur sigortası ile acentenin hizmetine ilişkin zorunlu sigorta ile müşterinin kendi kişisel sigortası arasındaki fark nedir?
Paket tur sigortasında sigortalı sorumluluk acentenin taahhüt ettiği hizmetlerin verilmemesine dayanır ve sigortacının sorumluluğu paket tur bedeline göre asgari sınıra bağlıdır.
Müşterinin kaza ve hastalık için yaptıracağı sigorta, poliçe limiti kadar masraf ve zararı karşılar; tur bedeli ölçütü burada aranmaz.
Sigortacının asgari sorumluluğu paket tur bedeli ölçütüyle belirlenirken, müşterinin kendi yaptırdığı kişisel sigorta poliçe limitiyle sınırlıdır.
Örnek kararlar
3 karar- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2016/8968 E., 2017/4332 K., 12.09.2017İlgili madde: 5684 s. K. m.13
- Danıştay 15. Daire Başkanlığı, 2013/2945 E., 2015/6027 K., 14.10.2015İlgili madde: 5684 s. K. m.12
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, 2023/609 E., 2026/261 K., 05.02.2026İlgili madde: 5684 s. K. m.12
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.