Genel hükümler ve birliğin organları

Madde, Türkiye Barolar Birliğinin kuruluşunu, niteliğini ve merkezini düzenler: birliğin bütün baroların katılmasıyla oluşan bir kuruluş olması, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olması ve merkezinin Ankara'da bulunması. Madde, baroların kendi kuruluş ve organlarını, avukatlık mesleğine girişi ve avukatların hak ve ödevlerini düzenlemez; bunlar sırasıyla baro kuruluşu (m.76-108), avukatlık mesleğine kabul şartları (m.3-10) ve avukatların hak ve ödevleri (m.34-65) alanındadır. Birliğin görev ve yetkileri (m.110 ve devamı) ile birlik organlarının oluşumu ve çalışması da bu maddede yer almaz. Madde, bütün baroları kapsayan tek bir üst meslek kuruluşunu ilgilendirir; bireysel avukatlara doğrudan bir yükümlülük yüklemez.

Birliğin kuruluş ve nitelikleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Türkiye Barolar Birliği

Bütün baroların katılmasıyla oluşan, tüzel kişiliği bulunan ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur. Birlik, bireysel avukatların değil baroların üyesi olduğu bir üst kuruluştur.

Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu

Mesleğin düzenlenmesi ve mensuplarının denetimi için kanunla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip meslek örgütüdür. Mensuplarının iradesiyle değil, kanunla kurulur.

Baro

Bölgesi içinde en az otuz avukat bulunan her il merkezinde kurulan meslek kuruluşudur. Birliğin üyesi olan birimlerdir.

Tüzel kişilik

Birliğin kendi adına hak edinebilmesi, borç altına girebilmesi ve dava açıp davalı olabilmesi anlamına gelen hukuki ehliyettir. Birlik bu sıfatla dava ehliyetine sahiptir.

Birliğin kuruluş ve nitelikleri: hangi şartlar aranır?

• Türkiye Barolar Birliğinin kurulabilmesi için bütün baroların katılımının bulunması gerekir.
• Birliğin kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe sahip bir meslek kuruluşu olarak kabul edilmesi gerekir.
• Birliğin merkezinin Ankara'da bulunması gerekir.

Birliğin kuruluş ve nitelikleri: hangi sonuçları doğurur?

• Birlik, tüzel kişiliği sayesinde kendi adına hak edinebilir, borç altına girebilir ve davada taraf olabilir.
• Birliğin kamu kurumu niteliği nedeniyle yaptığı işlemler, kural olarak idari yargı denetimine tabidir.
• Madde, bütün baroların birliğe katılmasını öngördüğünden, katılmayan bir baronun birliğin üyesi sayılması için bu maddeye dayanılamaz.

Birliğin kuruluş ve nitelikleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Birliği bir baro gibi değerlendirip baroların kuruluş şartlarını (en az otuz avukat) birliğe uygulamak; birlik ile baro arasındaki farkı gözden kaçırmak.
• Birliğin özel hukuk tüzel kişisi olduğunu varsaymak; madde kamu kurumu niteliğini açıkça belirttiği için bu varsayım yanlıştır.
• Birliğin merkezinin Ankara dışında kurulabileceğini düşünmek; madde merkezi Ankara olarak belirlemiştir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Birliğin tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olduğu, birliğin düzenleyici işlemlerine karşı dava açma ehliyetinin bu niteliğe dayandığı kabul edilmektedir. (6. Daire, 2022/2916 E., 2022/8748 K., 18.10.2022)
• Birliğin kanunla kurulan ve kamu tüzel kişiliğine sahip bir meslek kuruluşu olduğu, bu nitelik nedeniyle idari yargıda taraf sıfatının bulunduğu kabul edilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/240 E., 2023/853 K., 26.04.2023; 10. Daire, 2022/5472 E., 2023/413 K., 09.02.2023)
• Birliğin bütün baroların katılmasıyla oluştuğu ve kamu kurumu niteliğinde tüzel kişiliğe sahip olduğu, idari yargı kararlarında birlik sıfatının belirlenmesinde temel dayanak olarak alındığı kabul edilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/1636 E., 2023/2747 K., 23.11.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/1831 E., 2023/2746 K., 23.11.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/2783 E., 2023/2908 K., 30.11.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Birliğin kamu kurumu niteliği ve tüzel kişiliği, kanunda açıkça düzenlendiğinden ayrıca ispat gerektirmez; dayanak doğrudan madde metnidir.
• Birliğin bütün baroları kapsadığını iddia eden taraf, baro listesi ve birliğe katılım bilgisini belgeyle ortaya koymalıdır.
• Birliğin bir işleminin idari davaya konu olması halinde, davacı birliğin dava ehliyetini ve işlemin birlik tarafından yapıldığını ispat yükü altındadır; karşı taraf da bu sıfatın bulunmadığını iddia ederek bunu çürütmek zorundadır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.76: Barolar kendi kuruluş ve tanımını bu maddede bulur; birliğin üyesi olan birimler bu hükümle tanımlanır.
• 1136 sayılı Kanun m.110: Birliğin görevleri bu maddede sayılır; madde 109 birliğin kuruluşunu, madde 110 ise işlevini düzenler.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 110. maddesi, Türkiye Barolar Birliğinin (TBB) görevlerini on sekiz bentte sıralamaktadır. Bu görevler; baroları ilgilendiren konularda görüş bildirme, baroların çalışmalarını koordine etme, mesleğin ahlak, düzen ve geleneklerini koruma, meslek kurallarını tespit ve tavsiye etme, kanun taslağı ve görüş hazırlama, mesleki gelişimi teşvik etme ve hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunma konularını kapsar. Madde, TBB'nin görevlerini tanımlar; kişilere doğrudan yükümlülük veya hak yüklemez ve yalnız TBB ile baroların faaliyet alanıyla ilgilidir. Maddenin düzenlemediği konular; barolara ait görevler (m.76), TBB'nin organları ve bu organların oluşumu ve çalışması (m.113-133), avukatların meslek kuralına aykırılığının yaptırımları ve disiplin hükümleri (m.134 vd.) ile avukatlık mesleğine ilişkin ödevler ve yasaklar (m.34-65) başka maddelerde düzenlenmiştir.

Birliğin görevleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Türkiye Barolar Birliği (TBB)

Bütün baroların katıldığı, tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur. Görevlerini kendi organları eliyle yerine getirir.

Görüş bildirme yetkisi

TBB'nin baroları ilgilendiren konularda baroların görüşlerini alarak çoğunluğun görüşünü belirtmesi, ayrıca Adalet Bakanlığı ile yargı ve yasama mercilerinin sorduğu adli ve mesleki konularda rapor vermesidir. Bu yetki, bağlayıcı bir karar değil, görüş bildirme niteliğindedir.

Uyulması zorunlu meslek kuralları

Avukatlık mesleğinin onurunu korumak amacıyla TBB tarafından tespit ve tavsiye edilen, avukatlık mesleğini icra eden herkesi bağlayan kurallardır (16. bent).

Hukukun üstünlüğü ve insan haklarını savunma

17. bentle eklenen, TBB'nin hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunma ve koruma görevidir. Bu görev, TBB'nin dava açma ehliyetinin dayanaklarından biri olarak yargı kararlarında anılmaktadır.

Genel menfaat

Baro mensuplarının ortak ve toplu çıkarlarıdır. TBB, bu çıkarları ve meslek ahlakı ile düzeni ile geleneklerini korur (3. bent). Kişisel menfaat talepleri bu kapsamda değerlendirilmez.

Birliğin görevleri: hangi şartlar aranır?

• Kurumun TBB olması gerekir; görev, tüzel kişiliğe sahip ve bütün baroların katıldığı TBB tarafından yerine getirilir.
• Görevin bir baroyu veya avukatlık mesleğini ilgilendirmesi gerekir; TBB'nin görev alanı meslekle ilgili konularla sınırlıdır.
• TBB, bir konuda görüş bildirirken baroların görüşünü almalı ve ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmelidir (1. bent).
• Meslek kuralı tespit edilirken bu kuralın avukatlık mesleğinin onurunu korumaya yönelik olması gerekir (16. bent).
• Görevin kanunla verilmiş bir yetki olması gerekir; TBB yalnız 110. maddede sayılan ya da başka kanunla verilen görevleri yerine getirebilir (18. bent).

Birliğin görevleri: hangi sonuçları doğurur?

• TBB, 110. maddede sayılan görevleri kendi organları eliyle yerine getirir.
• TBB'nin 16. bent uyarınca tespit ettiği meslek kuralları, avukatlık mesleğini icra eden herkesi bağlar ve bu kurallara aykırılık disiplin sorumluluğu doğurur.
• TBB'nin 1., 7. ve 8. bentlerdeki görüş bildirme görevi bağlayıcı bir hukuki sonuç doğurmaz; görüşler yetkili mercileri bağlamaz.
• TBB'nin dava açma ehliyeti, düzenleyici işlemin avukatlık mesleğini veya TBB'nin hak ve menfaatini doğrudan etkilemesine bağlıdır; 110. maddedeki görevler genel bir ehliyet doğurmaz. (6. Daire, 2022/7440 E., 2022/8877 K., 20.10.2022; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/2597 E., 2024/2713 K., 07.11.2024)
• Görev alanı dışındaki bir konuda TBB'nin görüş bildirmesi, madde kapsamında bir görev olarak kabul edilmez.

Birliğin görevleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• 110. maddedeki genel görev tanımını, her türlü idari işleme karşı TBB'nin dava açma ehliyeti olarak yorumlamak; ehliyet için düzenlemenin avukatlık mesleğiyle bağlantısının aranması gerekir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/1636 E., 2023/2747 K., 23.11.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/240 E., 2023/853 K., 26.04.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/2597 E., 2024/2713 K., 07.11.2024)
• Görüş bildirme yetkisini bağlayıcı bir karar gibi yorumlamak; 1., 7. ve 8. bentlerdeki yetki görüş bildirme niteliğindedir.
• 16. bentteki meslek kuralı tespit yetkisini, TBB'nin genel düzenleme yetkisi gibi okumak; yetki yalnız uyulması zorunlu meslek kurallarıyla sınırlıdır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Yargı kararları, TBB'nin dava açma ehliyetini 110. maddedeki görevlere ve avukatlık mesleğiyle ilgili bir düzenleme getirilmesine bağlamaktadır; bu bağlantı yoksa iptal davası ehliyet yokluğundan reddedilmektedir. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/1636 E., 2023/2747 K., 23.11.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/240 E., 2023/853 K., 26.04.2023; 6. Daire, 2022/7440 E., 2022/8877 K., 20.10.2022; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/2597 E., 2024/2713 K., 07.11.2024)
• Yargı kararları, TBB'nin hukukun üstünlüğünü koruma görevini (17. bent) ve 109-110. maddelerdeki görevleri dava açma ehliyetinin dayanağı olarak değerlendirmektedir. (6. Daire, 2022/2916 E., 2022/8748 K., 18.10.2022)
• Mahkemeler, TBB'nin ehliyetini değerlendirirken genel bir görev tanımına değil, dava konusu düzenlemenin avukatlık mesleği ile bağlantısına bakmaktadır. (İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/1636 E., 2023/2747 K., 23.11.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2023/240 E., 2023/853 K., 26.04.2023; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/2597 E., 2024/2713 K., 07.11.2024)

Nasıl ispat edilir?

• TBB'nin dava açma ehliyetini ileri süren taraf, dava konusu düzenlemenin avukatlık mesleğiyle ilgili olduğunu veya kendi hak ve menfaatlerini doğrudan etkilediğini ispatlamakla yükümlüdür. (6. Daire, 2022/7440 E., 2022/8877 K., 20.10.2022; İdare Dava Daireleri Kurulu, 2022/2597 E., 2024/2713 K., 07.11.2024)
• Karşı taraf, dava konusu işlemin avukatlık mesleğiyle ilgisiz olduğunu ileri sürerek TBB'nin ehliyetinin bulunmadığını savunabilir; bu savunmanın dayanağı dava konusu işlemin içeriğidir.
• Görüş bildirme ya da meslek kuralı tespiti gibi TBB işlemlerinde, işlemin 110. maddedeki görevlerden birine girdiğini ortaya koyan belgeler (genel kurul kararı, baroların görüşleri, çoğunluk raporu) esas alınır.
• Meslek kuralının avukatlar için bağlayıcılığını ileri süren taraf, kuralın TBB tarafından usulüne uygun tespit edildiğini ve avukatlık mesleğini icra eden kişiye uygulandığını göstermelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.76: Barolara ait görevleri düzenler; TBB'nin 110. maddedeki görevleri ile barolara verilen görevler birlikte değerlendirilir.
• 1136 sayılı Kanun m.109: TBB'nin tüzel kişiliğini ve kamu kurumu niteliğini düzenler; 110. maddedeki görevlerin yürütücüsünü belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.113: TBB'nin organlarının görevlerini ve bu görevleri yerine getirme usulünü düzenler (kapsam alanında belirtilen başlangıç organ hükmü).
• 1136 sayılı Kanun m.134: Meslek kurallarına aykırılığın disiplin yaptırımlarını düzenler; 16. bentte tespit edilen kuralların yaptırım tarafıdır.

Madde, Türkiye Barolar Birliğinin kuruluş amacı dışında faaliyette bulunmasını yasaklamakta; Birliğin amacına uygun işlerde kullanılmak üzere taşınır ve taşınmaz mal edinebilmesini, protokol kurallarına göre resmi törenlere katılmasını ve protokolde Birlik Başkanının yerini düzenlemektedir. Ayrıca birinci fıkra ile 77. maddenin beş, altı, yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkralarının Birlik organları hakkında da uygulanmasını ve görevine son verilen Birlik Yönetim Kurulunun yerine geçici yönetim kurulunun kurulmasını düzenlemektedir. Madde, barolar ve avukatların bireysel hak ve ödevlerini, Birlik organlarının seçimini, görev ve yetkilerini düzenlemez; bunlar kanunun ilgili diğer maddelerinde yer alır. Madde, Birliğin genel görev ve yetkilerini (m.110) ve disiplin soruşturmasının usulünü de kapsamaz.

Verme: hangi kavramlar bilinmeli?

Kuruluş amacı

Türkiye Barolar Birliğinin kanunda belirlenen varlık nedeni ve görev alanıdır. Birlik bu amacın dışında faaliyette bulunamaz; amaç dışı faaliyet, maddenin birinci fıkrası uyarınca yasaktır.

Amacına uygun işlerde kullanılmak üzere mal edinme

Birliğin taşınır ve taşınmaz mal edinebilmesi, ancak edinilen malın Birliğin amacına uygun işlerde kullanılması koşuluna bağlıdır. Amaç dışı kullanım, madde metninde açıkça yasaklanmış olan amaç dışı faaliyet kapsamında değerlendirilir.

Protokol kuralları

Resmi törenlerde Birliğin yer alacağı sıra ve katılım biçimini belirleyen kurallardır. Madde, Birliğin resmi törenlere katılımını bu kurallara bağlamaktadır.

Birlik organları

Türkiye Barolar Birliğinin yönetim, denetim ve genel kurul gibi organlarıdır. Maddenin son fıkrası, 77. maddenin beşinci ila dokuzuncu fıkralarını bu organlar bakımından uygulanır kılmaktadır.

Geçici yönetim kurulu

Görevine son verilen Birlik Yönetim Kurulunun, yeni seçilenler göreve başlayana kadar görevlerini yürütmek üzere kurulan organdır. Kararı veren mahkeme tarafından son genel kurul delegeleri arasından görevlendirilen en az üç avukattan oluşur.

Verme: hangi şartlar aranır?

• Birliğin faaliyetinin kuruluş amaçlarıyla sınırlı kalması gerekir; amaç dışı faaliyette bulunulamaz.
• Birliğin mal edinebilmesi için edinilen malın amacına uygun işlerde kullanılacak olması gerekir.
• Birliğin resmi törenlere katılımı protokol kurallarına uygun olmalıdır.
• Görevine son verilen organ Birlik Yönetim Kurulu ise, geçici yönetim kurulunun kararı veren mahkemece son genel kurul delegeleri arasından görevlendirilen en az üç avukattan oluşması gerekir.
• Geçici yönetim kurulunun görevi, yeni seçilenlerin görevine başladığı tarihe kadar sürer.

Verme: hangi sonuçları doğurur?

• Birlik kuruluş amacı dışında faaliyette bulunamaz; böyle bir faaliyet birinci fıkraya aykırılık oluşturur.
• Birlik amacına uygun işlerde kullanılmak üzere taşınır ve taşınmaz mal edinebilir.
• Birlik, protokol kurallarına göre resmi törenlere katılır.
• Birlik Başkanı protokolde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yanında yer alır.
• 77. maddenin beş, altı, yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkra hükümleri Birlik organları hakkında da uygulanır.
• Görevine son verilen organ Birlik Yönetim Kurulu ise, yeni seçilenlerin göreve başlayacağı tarihe kadar görevler kararı veren mahkemece görevlendirilen en az üç avukat tarafından geçici yönetim kurulu sıfatıyla yürütülür.

Verme: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Geçici yönetim kurulunu olağan yönetim kurulu gibi değerlendirmek; bu kurulun yalnızca görevine son verilen Birlik Yönetim Kurulu hâlinde ve mahkemece görevlendirilen avukatlardan oluştuğunu gözden kaçırmak.
• Birliğin mal edinme yetkisini sınırsız sanmak; edinilen malın amacına uygun işlerde kullanılması koşulunu göz ardı etmek.
• Protokolde Birlik Başkanının yerini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının önüne ya da yanına yanlış yerleştirmek; metindeki sıra açıkça 'yanında' şeklindedir.

Nasıl ispat edilir?

• Amaç dışı faaliyet iddiasını ileri süren taraf, Birliğin kuruluş amacını ve faaliyetin bu amaç dışında olduğunu ispatlamakla yükümlüdür; ilgili belge olarak Birliğin tüzüğü ve genel kurul kararları kullanılabilir.
• Birliğin mal edinmesinin amacına uygun olduğunu, ilgili taşınmazın kullanım amacını gösteren belgelerle ispatlamak gerekir; amaç dışı kullanım iddiasında ispat yükü iddia sahibindedir.
• Geçici yönetim kurulunun oluşumunda, mahkeme kararının ve görevlendirilen üyelerin son genel kurul delegesi olduğunun belgelenmesi gerekir; bu belgelerin bulunmaması görevlendirmenin geçerliliğini tartışmalı kılar.
• Geçici yönetim kurulunun görev süresinin sona erdiği tarih, yeni seçilenlerin göreve başlama tarihi ile ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.77: Maddenin son fıkrası, 77. maddenin beş, altı, yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkralarını Birlik organları hakkında da uygulanır kılmaktadır. Bu fıkraların içeriği madde metninde ayrıca yazılmamıştır.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.110: Birliğin görev ve yetkilerini sayan maddedir; bu madde ise faaliyet sınırını ve mal edinme yetkisini ayrıca düzenlemektedir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 112. maddesi, Türkiye Barolar Birliği'nin başkanlık, başkan yardımcılığı, genel sekreterlik ve saymanlık görevlerinin ücretli olup olmadığını, Birlik yönetim kurulunda başkanlık divanı dışında kalan üyeler ile disiplin ve denetleme kurulu üyelerine huzur hakkı ödenmesini ve bu ödemelerin miktar ve usulünü düzenler. Ayrıca Ankara dışından seçilen kişilere yolculuk, ikamet ve diğer zaruri giderlerin Birlik bütçesinden karşılanmasını ve bu giderlerin genel kurulca belirlenmesini kapsar. Madde, Birlik organlarında görev yapan kişiler bakımından uygulanır; baroların organlarındaki görevlileri ve avukatların kendi ücretlerini düzenlemez. Birlik organlarının seçimi, görev süreleri ve yetkileri (ilgili Kanun maddeleri) bu maddenin konusu değildir. Avukatlık ücret sözleşmeleri ve asgari ücret tarifesi de bu maddede düzenlenmez.

Görevlerin ücretli oluşu: hangi kavramlar bilinmeli?

Ücretli görev

Birlik başkanlığı, başkan yardımcılığı, genel sekreterlik ve saymanlık görevlerinin karşılığında para ödenmesi öngörülen görevlerdir. Ücretin miktarı ve ödeme şekli kanunda değil, Birlik genel kurulunca belirlenir.

Huzur hakkı

Birlik yönetim kurulu üyeleri ile disiplin ve denetleme kurulu üyelerine katıldıkları toplantılar nedeniyle ödenen paradır. Yönetim kurulu başkanlık divanında görev almamış üyeler ve disiplin ile denetleme kurulu üyeleri bakımından söz konusudur.

Başkanlık divanı

Birlik yönetim kurulunun başkan, başkan yardımcıları ve ilgili görevlilerden oluşan iç yapısıdır. Bu görevleri üstlenen üyeler ücretli görev kapsamında değerlendirilir, huzur hakkı almaz.

Zaruri giderler

Yolculuk, ikamet ve benzeri zorunlu masraflardır. Yalnızca Ankara dışından seçilen üyeler bakımından ve Birlik bütçesinden ödenir.

Görevlerin ücretli oluşu: hangi şartlar aranır?

• Görevin Birlik başkanlığı, başkan yardımcılığı, genel sekreterlik ya da saymanlık olması gerekir; bu görevler ücretlidir.
• Huzur hakkının yalnızca Birlik yönetim kurulu başkanlık divanında görev almamış üyeler ile disiplin ve denetleme kurulu üyeleri için doğduğu, ilgilinin katıldığı toplantılar esas alınarak ödenmesi gerekir.
• Ücret ve huzur hakkının miktarları ile ödenme şekillerinin Birlik genel kurulunca belirlenmiş olması gerekir.
• Yolculuk, ikamet ve diğer zaruri giderlerin ödenebilmesi için ilgilinin Ankara dışından seçilmiş olması gerekir.
• Bu giderlerin miktarının da genel kurulca belirlenmiş olması gerekir ve giderler Birlik bütçesinden karşılanır.

Görevlerin ücretli oluşu: hangi sonuçları doğurur?

• Başkanlık, başkan yardımcılığı, genel sekreterlik ve saymanlık görevlerini yürüten kişilere genel kurulca belirlenen ücret ödenir.
• Yönetim kurulunun başkanlık divanında görev almamış üyeler ile disiplin ve denetleme kurulu üyeleri, katıldıkları toplantılar için huzur hakkı alır.
• Ankara dışından seçilen kişilerin yolculuk, ikamet ve diğer zaruri giderleri Birlik bütçesinden karşılanır.
• Ücret, huzur hakkı ve giderlerin miktarı ile ödeme şekli genel kurulun belirlemesine bağlıdır; genel kurul kararı olmadan bu ödemeler için dayanak yoktur.

Görevlerin ücretli oluşu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Huzur hakkını, başkanlık divanında görev alan üyelere de ödenecekmiş gibi hesaplamak; bu üyeler için huzur hakkı öngörülmemiştir.
• Ücret ve huzur hakkı tutarlarını Kanun metninde yazılı bir rakam gibi aramak; tutarlar genel kurul kararıyla belirlenir.
• Ankara'da seçilen bir üyeye de yolculuk gideri ödenebileceğini varsaymak; bu giderler yalnızca Ankara dışından seçilenler için öngörülmüştür.

Nasıl ispat edilir?

• Ücret veya huzur hakkını talep eden kişi, görevinin madde kapsamına girdiğini ve ilgili toplantıya katıldığını ispatla yükümlüdür; bu, Birlik yönetim kurulu kararları ve toplantı tutanaklarıyla gösterilir.
• Ankara dışından seçilmiş olduğunu ileri süren kişi, seçilme durumunu ilgili seçim kayıtlarıyla ispatlamalıdır.
• Yolculuk ve ikamet giderlerinin talep edilmesi halinde, gerçekleşen harcamanın belgelerle (bilet, fatura vb.) ortaya konulması gerekir; belgesiz talep genel kurulun belirlediği usule uymaz.

Madde, Türkiye Barolar Birliğinin organlarını sayar: Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Başkanlık, Başkanlık Divanı, Disiplin Kurulu ve Denetleme Kurulu. Maddenin muhatabı Türkiye Barolar Birliğidir ve bu organların sıralanmasıyla sınırlıdır. Organların seçimini, görev ve yetkilerini, üyelerinin niteliklerini, toplanma usulünü ve görev sürelerini düzenlemez; bunlar Birliğin genel kurul, yönetim kurulu ve diğer organlarına ilişkin hükümlerde yer alır (1136 sayılı Kanun m.110 vd. ve m.109 vd. düzenlemeleri). Baroların organlarını (m.79) ve baro disiplin ile denetim usulünü de düzenlemez.

Organlar: hangi kavramlar bilinmeli?

Türkiye Barolar Birliği

Bütün baroların katılmasıyla oluşan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur. Maddenin organlarını taşıyan kuruluş budur.

Başkanlık Divanı

Birliğin başkanlık görevlerini birlikte yürüten organıdır. Birlik düzeyinde ayrı bir kurul olarak sayılmıştır ve Genel Kurul ile Yönetim Kurulu'ndan ayrı tutulmuştur.

Denetleme Kurulu

Birliğin mali ve idari işlemlerini denetleyen organdır. Disiplin Kurulu'ndan ayrı bir görevi vardır.

Disiplin Kurulu

Birlik düzeyinde disiplin işlerine bakan organdır. Avukatların bireysel disiplin soruşturmalarını yürüten baro disiplin kurullarından ayrıdır.

Organlar: hangi şartlar aranır?

• Kuruluşun Türkiye Barolar Birliği olması gerekir; organ sayımı yalnız bu tüzel kişilik için geçerlidir.
• Organlardan her birinin kanunla kurulmuş olması gerekir; organ, madde metninde sayılmayan bir biçimde oluşturulamaz.
• Organlar altı kalemle sınırlıdır ve bu listeye başka bir organ eklenemez.
• Bir organın yetki ve görevlerinin belirlenmesi için madde metninin dışındaki Birlik düzenlemelerine başvurulması gerekir.

Organlar: hangi sonuçları doğurur?

• Birliğin organları madde metninde sayılanlarla sınırlıdır; bu listede bulunmayan bir organ Birlik adına karar alamaz.
• Organlardan biri kurulmamış veya görevini yapamaz hale gelmişse, maddenin bu eksikliği tek başına bir çözüm getirmez; yetki ve kuruluş usulü ayrı hükümlerden aranır.

Organlar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Baro organları ile Birlik organlarını karıştırmak; m.79 listesini Birlik için uygulamak.
• Madde metnindeki altı organı, organların görev ve yetkilerini de bu maddeden çıkarmaya çalışmak.
• Listede adı geçmeyen bir kurulu Birlik organı saymak.

Nasıl ispat edilir?

• Birliğin organ olarak hareket ettiğini ileri süren taraf, işlemin bu listedeki bir organ tarafından yapıldığını göstermelidir.
• Organın kanunla kurulduğu, madde metninde sayılan kalemlerden biri olduğu belgelerle (Birlik kararları, Birlik mevzuatı) ispatlanır.
• Bir organın işlemi yetkisiz yapıldığı ileri sürülürse, yetkinin dayanağı Birlik mevzuatında aranır ve ispat yükü bunu iddia edene aittir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.79: Baroların organlarını aynı adlandırmayla sayar. Birlik organlarıyla karıştırılmaması gerekir.
• 1136 sayılı Kanun m.109: Türkiye Barolar Birliğinin tüzel kişiliğini ve kamu kurumu niteliğini belirler; organların hangi kuruluşa ait olduğunu gösterir.
• 1136 sayılı Kanun m.110: Birliğin görevlerini sayar; organların yetkilerini anlamak için bu hükme bakılır.

Madde, Türkiye Barolar Birliğinin en yüksek organı olan Genel Kurulun kuruluşunu düzenler: baro genel kurullarınca seçilecek delegeler, görev hakkı olan doğal üyeler, yedek üyeler, delegelerin seçim dönemi, giderleri ve Genel Kurul toplantısına çağrının bildirilmesi. Maddeyi Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulu bakımından uygular; baroların kendi genel kurullarını ve Birlik'in diğer organlarını düzenlemez. Genel Kurulun toplantı ve karar yeter sayıları (m.13), seçim usulü (m.14), Birlik yönetim kurulunun ve diğer organlarının görev ve seçimi, baro genel kurulunun görev ve yetkileri ile delegelerin kendi baro içindeki seçimi usulü bu maddede yer almaz ve ilgili maddelerinde düzenlenmiştir.

Kuruluşu: hangi kavramlar bilinmeli?

Genel Kurul (Birlik)

Türkiye Barolar Birliğinin en yüksek organıdır. Kurulu, baroların seçtiği delegeler ile görev hakkı bulunan doğal üyelerden oluşur.

Delege

Baro genel kurulunca, baronun avukatlıkta en az on yıl kıdemi olan üyeleri arasından gizli oyla seçilen ve Birlik Genel Kurulunda baroyu temsil eden kişidir. Delegelik, 90. maddenin ikinci fıkrasındaki engellerden birine sahip olanlara verilmez.

Doğal üye

Görevde bulunan baro başkanları ile Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı yapmış ve yapmakta olan avukatlardır. Seçilmeden, görevleri nedeniyle Genel Kurula katılma, oy kullanma, seçme ve seçilme hakkına sahiptirler.

Yedek üye

Asıl üyenin mazereti hâlinde onun yerine Genel Kurula katılıp oy kullanan kişidir. Barolarca asıl üyelerle aynı sayıda seçilir.

Kıdem

Avukatlıkta geçen süredir. Delege seçilebilmek için baro üyesinin en az on yıl kıdemli olması aranır.

Kuruluşu: hangi şartlar aranır?

• Delege seçilecek kişinin baro levhasında yazılı ve avukatlıkta en az on yıl kıdemli bir üye olması gerekir; her baro, kendi üyeleri arasından gizli oyla üç delege seçer.
• Her baro genel kurulunun, ayrıca her beş bin üye için bir delege seçmesi gerekir.
• Her baronun asıl delege sayısı kadar yedek üye seçmesi gerekir.
• Delegelerin seçimi, her baronun olağan genel kurul toplantısında iki yıl için yapılmalıdır.
• 90. maddenin ikinci fıkrasındaki engellerden biri bulunan kişi delege olamaz.
• Delegelerin yolculuk ve konaklama giderleri, ilgili baronun kendi bütçesinden karşılanmalıdır.
• Genel Kurul toplantısının yeri, tarihi ve gündemi ile delege gönderme zorunluluğu, toplantıdan en az otuz gün önce barolara yazıyla bildirilmelidir.
• Asıl üyenin mazereti bulunduğu takdirde yedek üye Genel Kurula katılmalı ve oy kullanmalıdır.

Kuruluşu: hangi sonuçları doğurur?

• Her baro üç delege seçer ve her beş bin üye için ayrıca bir delege seçilir; bu delegeler Birlik Genel Kurulunda yer alır.
• Görevde bulunan baro başkanları ile Birlik Başkanlığı yapmış ve yapmakta olan avukatlar, seçimle değil görevleri sebebiyle Genel Kurul üyesidir ve oy hakkına sahiptir.
• 90. maddenin ikinci fıkrasındaki engeli bulunan kişi delege seçilse bile delege olamaz.
• Asıl üyenin mazereti olduğunda yedek üye Genel Kurula katılır ve oy kullanır; mazeret yoksa yedek üye oy kullanamaz.
• Toplantı yeri, tarihi ve gündemi otuz gün önce bildirilmezse, toplantıya çağrı usulüne aykırı olur.
• Delegelerin yolculuk ve oturma giderleri ilgili baronun bütçesinden ödenir; Birlik bu giderleri üstlenmez.

Kuruluşu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Doğal üyeleri de seçimle belirlenen delege gibi ele almak; doğal üyelik görev sıfatına bağlıdır ve seçim dönemi aranmaz.
• Delege sayısını yalnızca üç olarak hesaplamak; beş bin üyeyi aşan barolarda her beş bin üye için ek delege seçildiğini gözden kaçırmak.
• Kıdem şartını on yıl yerine beş yıl (baro yönetim kurulu üyeliği için aranan kıdem) ile karıştırmak.
• Yedek üyeyi asıl üyeyle birlikte oy kullanan kişi saymak; yedek üye yalnızca mazeret hâlinde oy kullanır.
• Delege giderlerini Birlik bütçesinden karşılanacak sanmak; giderler ilgili baronun bütçesinden ödenir.
• Otuz günlük bildirim süresini toplantı tarihinden sonra başlatmak; süre toplantıdan önce geriye doğru işler.

Nasıl ispat edilir?

• Delegeliğin varlığını ve seçimin usulüne uygunluğunu iddia eden taraf, baro genel kurulu tutanağı ve seçim kayıtlarıyla ispat eder.
• Delegenin on yıllık kıdemi, baro levhası kaydı ve üyelik sicili ile ispatlanır.
• Delegenin 90. maddenin ikinci fıkrasındaki engellerden birine sahip olduğunu öne süren taraf, bu durumu ilgili kayıt veya mahkeme kararıyla ispat eder.
• Toplantı çağrısının otuz gün önce yapıldığını savunan taraf, bildirim yazısının gönderildiğine dair belgeyle ispat yükü altındadır.
• Yedek üyenin oy kullanma yetkisi, asıl üyenin mazeretini gösteren belgeye dayanır; mazeret belgesi bulunmazsa yedek üyenin oy hakkı ispatlanamaz.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.90: İkinci fıkradaki engeller, delege olabilme ehliyetini ortadan kaldıran hallerdir; bu madde bakımından yasak alanı belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.13: Genel Kurulun toplantı ve karar yeter sayılarını düzenler; bu madde seçilen delegelerin Genel Kurul toplantısında sayılmasını belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.14: Genel Kurulda yapılacak seçimlerin usulünü ve listelerin hazırlanmasını düzenler; delege seçimi bakımından usul kuralı oluşturur.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 115. maddesi, Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulunun olağan toplantısının zamanını ve yerini, olağanüstü toplantıya çağrılma usul ve koşullarını, olağanüstü toplantıda yapılabilecek işlerin sınırını ve Genel Kurul başkanlık divanının seçimine ilişkin kıyas kuralını düzenler. Madde, Birlik Genel Kurulu ile Birlik Yönetim Kurulu ve Adalet Bakanı bakımından uygulanır. Madde, baro genel kurullarını, baro organlarının görev ve yetkilerini ve Birlik Genel Kurulunun gündemini ve karar yeter sayılarını düzenlemez; bunlar ayrı maddelerde yer alır (115. maddenin 117. maddeye yaptığı atıf görev alanını belirler). Birlik Genel Kurulunun görevlerini ayrıntılı olarak düzenleyen 117. madde, başkanlık divanı seçiminin ayrıntılı kuralları olan 85. madde ve Birlik seçimlerinin usulü de bu maddenin dışında kalır.

Toplantılar: hangi kavramlar bilinmeli?

Birlik Genel Kurulu

Türkiye Barolar Birliğinin en yüksek organıdır. Olağan toplantısı baro seçimlerinin yapıldığı yılın aralık ayında Ankara'da yapılır.

Olağanüstü toplantı

Olağan dönem dışında, Birlik Yönetim Kurulunun doğrudan ya da yetkili istemler üzerine çağırdığı toplantıdır. Bu toplantı 117. maddede belirtilen görev alanıyla sınırlıdır ve seçim yapılamaz.

Yazılı istem

En az yirmibeş baronun yönetim kurullarınca yapılan ve olağanüstü toplantının çağrılmasını isteyen yazılı talebidir. Bu sayının altında kalan baro istemleri tek başına toplantı çağrısı doğurmaz.

Başkanlık divanı

Genel Kurul toplantısını yöneten, başkanlık ve üyelerden oluşan kuruldur. Seçimi 85. maddenin birinci fıkrası hükmüne kıyasen yapılır.

Birlik organlarında görev alan

Türkiye Barolar Birliğinin organlarında görev yapan kişilerdir. Bu kişiler Genel Kurul başkanlık divanına seçilemezler.

Genel menfaat

Adalet Bakanının olağanüstü toplantı çağrısını isteyebilmesi için gösterdiği gerekçedir. Madde metninde adaletin ve meslekin genel menfaatleri birlikte anılır; bu kavramın kapsamı ayrıca belirlenmemiştir.

Toplantılar: hangi şartlar aranır?

• Olağan toplantının, baro seçimlerinin yapıldığı yılın aralık ayında ve Ankara'da yapılması gerekir.
• Olağanüstü toplantı çağrısı için Birlik Yönetim Kurulunun doğrudan karar vermesi ya da en az yirmibeş baro yönetim kurulunun yazılı istemi bulunması gerekir.
• Olağanüstü toplantının gündemi 117. maddede belirtilen görev alanıyla sınırlı tutulmalıdır.
• Olağanüstü toplantıda seçim yapılmamalıdır.
• Adalet Bakanının olağanüstü toplantı istemi, adaletin ve meslekin genel menfaatleri gerekçesine dayanmalı ve amacı Bakanın görüş ve düşüncelerini almak olmalıdır.
• Başkanlık divanı seçiminde 85. maddenin birinci fıkrası kıyasen uygulanmalıdır.
• Birlik organlarında görev alan kişiler başkanlık divanına seçilmemelidir.

Toplantılar: hangi sonuçları doğurur?

• Baro seçimlerinin yapıldığı yılın aralık ayında olağan toplantı yapılmazsa, toplantının yapılmamasına ilişkin yaptırım bu maddede düzenlenmemiştir.
• Yönetim Kurulu doğrudan çağrı yaparsa veya yirmibeş baronun yazılı istemi bulunursa Genel Kurul olağanüstü toplantıya çağrılır.
• Yirmibeşten az baronun istemi, tek başına olağanüstü toplantı çağrısı doğurmaz.
• Olağanüstü toplantıda seçim yapılamaz; seçim gündemi olağanüstü toplantıya alınamaz.
• Olağanüstü toplantının görüşme konusu 117. maddedeki görev alanının dışına çıkamaz.
• Adalet Bakanı istemde bulunabilir; ancak Birlik Yönetim Kurulu bu istemi yerine getirip getirmemekte, madde metnine göre, serbest görünmektedir.
• Başkanlık divanına Birlik organlarında görev alan biri seçilirse seçim, bu maddenin sınırına aykırı olur.

Toplantılar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Olağanüstü toplantıda seçim yapılabileceğini düşünmek; madde açıkça seçimi yasaklar.
• Yirmibeş baro sayısını ilçe ya da il sayısı ile karıştırmak; eşik baro yönetim kurullarının yazılı istemidir.
• Adalet Bakanının istemini Yönetim Kurulunu bağlayan bir çağrı olarak yorumlamak; madde Bakana yalnızca istem yetkisi verir.
• Başkanlık divanı seçimini 85. maddenin tamamıyla değil yalnızca birinci fıkrasının kıyasen uygulanacağını unutmak.
• Olağanüstü toplantının gündemini 117. madde sınırının dışına taşımak.

Nasıl ispat edilir?

• Olağanüstü toplantının çağrılması için yirmibeş baronun yazılı istemi bulunduğunu ileri süren taraf, istemlerin varlığını ve yönetim kurulu kararlarını yazılı belgelerle ispatlamalıdır.
• Birlik Yönetim Kurulunun doğrudan çağrısı, toplantı çağrı belgesi ve Yönetim Kurulu kararı ile ispatlanır.
• Olağanüstü toplantıda seçim yapıldığı iddiası, toplantı tutanağı ve gündem ile ispatlanır; tutanak gündemin 117. madde sınırında kalıp kalmadığını gösterir.
• Başkanlık divanına seçilen kişinin Birlik organlarında görev aldığı iddiası, organ görev kaydı ile ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.117: Olağanüstü toplantıda görüşülebilecek konuların sınırını belirler; 115. madde bu görev alanına atıf yapar.
• 1136 sayılı Kanun m.85: Genel Kurul başkanlık divanının seçimine ilişkin birinci fıkra hükmü, 115. maddede kıyasen uygulanır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 116. maddesi, Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulunun toplanma ve görüşme yeter sayısını, yeter sayı bulunmadığında yapılacak ikinci ve sonraki toplantıların ertelenmesini ve Genel Kurul toplantıları bakımından Kanunun 87. maddesinin 3, 4 ve 5. fıkralarıyla 88. maddesinin kıyasen uygulanmasını düzenler. Madde, Birlik Genel Kurulunun üyeleri bakımından uygulanır; baro genel kurulları, baro yönetim kurulları ve Birlik yönetim kurulu gibi diğer organların toplantı düzeni bu maddenin kapsamında değildir. Maddenin düzenlemediği konular arasında Birlik Genel Kurulunun görevleri ve kararlarının içeriği, Birlik organlarının kuruluşu ve seçimi (ilgili maddeler Kanunun ilgili bölümlerinde yer alır), ile 87. ve 88. maddelerin kendi metinlerinde yer alan ayrıntılı hükümler yer alır; bu hükümler yalnız kıyas yoluyla atıf yapılan ölçüde buraya taşınır.

Görüşme ve karar yeter sayısı: hangi kavramlar bilinmeli?

Toplantı yeter sayısı

Birlik Genel Kurulunun toplanabilmesi ve görüşme yapabilmesi için üyelerden aranan asgari katılım sayısıdır. Madde metninde üyelerin en az dörttebiri olarak belirlenmiştir ve bu sayı bulunmadan görüşme yapılamaz.

İkinci toplantı

Birinci toplantıda yeter sayı sağlanamadığında bir ayı geçmemek üzere başka bir güne bırakılan toplantıdır. Bu toplantıda aranan sayı üyelerin en az beşte biridir.

Üyelerin beşte biri

İkinci toplantı için aranan asgari katılım oranıdır. Bu sayıya ulaşılamadığında toplantı, bu sayı elde edilinceye kadar bir ay sonraki tarihlere bırakılmaya devam eder.

Kıyasen uygulama

Maddenin 3. fıkrasında belirtildiği üzere, 87. maddenin 3, 4 ve 5. fıkralarıyla 88. maddenin, kanunda açıkça düzenlenmeyen Birlik Genel Kurulu toplantıları ve görüşmelerine benzer biçimde uygulanmasıdır. Bu atıf doğrudan uygulama değil, kıyas yoluyla uygulamadır.

Görüşme ve karar yeter sayısı: hangi şartlar aranır?

• Birlik Genel Kurulunun toplanabilmesi için üyelerin en az dörttebirinin toplantıya katılması gerekir.
• Görüşme yapılabilmesi için de toplantıya yeter sayının sağlanmış olması gerekir; yeter sayı bulunmadan görüşmeye geçilemez.
• Birinci toplantıda yeter sayı yoksa toplantının bir ayı geçmemek üzere başka bir güne bırakılması gerekir.
• İkinci toplantıda üyelerin en az beşte birinin katılması aranır; bu sayı sağlanırsa toplantı yapılır ve görüşme yürütülür.
• İkinci toplantıda da beşte bir sayısına ulaşılamazsa, toplantının bu sayı elde edilinceye kadar bir ay sonraki tarihlere bırakılması gerekir.
• Genel Kurul toplantıları ve görüşmeleri hakkında 87. maddenin 3, 4 ve 5. fıkraları ile 88. maddenin kıyasen uygulanması gerekir.

Görüşme ve karar yeter sayısı: hangi sonuçları doğurur?

• Üyelerin en az dörttebiri katılmadıkça Birlik Genel Kurulu toplantı yapamaz ve görüşme yürütemez.
• Birinci toplantıda yeter sayı sağlanamazsa toplantı bir ayı geçmemek üzere başka bir güne bırakılır.
• İkinci toplantıda üyelerin en az beşte biri katılırsa toplantı yapılır ve görüşme yürütülebilir.
• İkinci toplantıda da beşte bir sayısı sağlanmazsa toplantı, bu sayı elde edilinceye kadar bir ay sonraki tarihlere bırakılır.
• Yeter sayı aranmaksızın yapılan toplantı ve alınan görüşme, madde hükmüne aykırı olur.
• Maddenin üçüncü fıkrası uyarınca 87. maddenin 3, 4 ve 5. fıkraları ile 88. maddenin hükümleri Genel Kurul toplantı ve görüşmelerinde kıyasen uygulanır.
• Madde metninde bu hükümlerin emredici veya nispi emredici olduğu açıkça belirtilmemiştir; kıyas yoluyla uygulandığından bu nitelik metinden çıkarılamaz.

Görüşme ve karar yeter sayısı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Birinci toplantıda dörttebir sayısını aramadan görüşmeye geçmek; yeter sayı sağlanmadan yapılan görüşmenin geçersiz sayılacağı göz ardı edilir.
• İkinci toplantıdaki beşte bir oranını birinci toplantıdaki dörttebir ile karıştırmak; ikinci toplantı için eşik düşüktür ve dörttebir aranmamalıdır.
• İkinci toplantıda beşte bir de sağlanmazsa toplantıyı kalıcı olarak düşmüş saymak; madde toplantının bu sayı elde edilinceye kadar bir ay sonraya bırakılmasını öngörür.
• Ertelenen toplantıyı bir ayı aşan bir süre sonrasına bırakmak; birinci toplantı ertelemesi için bir ay azami sınırdır.
• Üçüncü fıkrada atıf yapılan 87. ve 88. maddeleri doğrudan uygulanan hükümler gibi değerlendirmek; atıf kıyas yoluyladır.

Nasıl ispat edilir?

• Toplantının usulüne uygun yapılıp yapılmadığını iddia eden taraf, yeter sayının sağlanmadığını gösterecek yoklama tutanağı veya toplantı tutanağını sunmak zorundadır; bu belge yoklamanın yapıldığını ve katılan üye sayısını gösterir.
• Birinci toplantıda yeter sayının bulunmadığını ispatlamak, ertelemenin usulüne uygun yapıldığını ortaya koyar; ertelenen toplantının tarihinin bir ayı geçmediği ise toplantı kararı ve tebliğ belgeleriyle gösterilir.
• İkinci toplantıda beşte bir sayısının sağlandığını iddia eden taraf bu sayıya ulaşıldığını yoklama belgesiyle kanıtlamalıdır; belgenin bulunmaması durumunda toplantının geçerliliği tartışmalı hale gelir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 m.88: Maddenin üçüncü fıkrasında kıyasen uygulanması öngörülen hükümdür. Genel Kurul toplantılarına ilişkin ek kuralları içerir ve 116. maddeyle birlikte değerlendirilmelidir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.117, Türkiye Barolar Birliği Genel Kurulunun görevlerini bent bent sayar: organ seçimleri, raporların ve gündemin görüşülmesi, Yönetim Kuruluna talimat verilmesi, hesap incelemesi, bütçe onayı ve ibra, kongre delegelerinin seçimi, gelecek toplantının zaman ve yeri, meslek kurallarının tespiti, baro keseneğinin tespiti, ücret ve huzur hakkı miktarlarının belirlenmesi ile kanunlarla verilen diğer yetkiler. Kişi bakımından Birlik Genel Kurulunu, yani baroların katıldığı Türkiye Barolar Birliğinin en üst karar organını ilgilendirir; bireysel avukatların hak ve borçlarını doğrudan kurmaz. Birlik Genel Kurulunun toplantı usulünü, çağrısını ve karar yeter sayılarını düzenlemez (ilgili AK maddeleri); Birlik Yönetim Kurulunun, disiplin ve denetim kurullarının görev ve yetkilerini düzenlemez (ilgili AK maddeleri); baroların keseneğini avukatlardan tahsil usulünü ve 49 ve 75. maddelerdeki işlemleri ayrıntılı olarak düzenlemez.

Görevleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Birlik Genel Kurulu

Türkiye Barolar Birliğinin, baroların temsilcilerinden oluşan ve maddede sayılan görevleri yerine getiren karar organıdır. Birliğin diğer organlarının (Yönetim, disiplin ve denetim kurulları) üstünde, onları seçen ve denetleyen organdır.

Uyulması zorunlu meslek kuralları

Avukatlık mesleğini icra edenleri bağlayan, mesleğin onurunu koruyan davranış kurallarıdır. Bu kuralları tespit etme yetkisi bent 7 uyarınca Birlik Genel Kuruluna aittir; Birlik Genel Kurulu bunu adalet ve mesleği ilgilendiren işler hakkında teklif yetkisiyle birlikte kullanır.

Baro keseneği

Baroların Birlik adına avukatlardan tahsil ettiği, her avukat için yıllık tutarı Genel Kurul tarafından belirlenen paradır. Tespit edilecek miktar, her avukat için yıllık baro keseneğinin yarısını aşamaz.

Huzur hakkı

Birlik başkanı, başkan yardımcıları, genel sekreter, sayman ile yönetim, disiplin ve denetim kurulu üyelerine ödenen, miktarı ve ödeme şekli Genel Kurulca belirlenen paradır. Ücret ile huzur hakkı ayrı kalemlerdir.

İbra

Genel Kurulun Birlik Yönetim Kurulunun çalışmalarından dolayı onu sorumluluktan kurtarmasına ilişkin kararıdır. Hesapların incelenmesi ve bütçenin onaylanmasıyla birlikte ele alınır.

Görevleri: hangi şartlar aranır?

• Genel Kurulun toplanmış ve karar yeter sayısıyla karar almış olması gerekir; bu usul madde metninde düzenlenmemiştir ve ilgili AK maddelerine bakılmalıdır.
• Genel Kurul ilgili görevi ancak kendi yetki alanındaki konularda kullanabilir; bent 3 uyarınca Yönetim Kuruluna verilen talimat yetkisi ile bent 11 uyarınca diğer kanunlarla verilen yetkiler dışına çıkılamaz.
• Baro keseneğinin miktarı tespit edilirken her avukat için yıllık baro keseneğinin yarısından fazla olmamalıdır.
• Bent 5 uyarınca kongre delegeleri seçilirken yetki Yönetim Kuruluna devredilmemişse Genel Kurul bu seçimi kendisi yapmalıdır.
• Huzur hakkı miktarı ve ödeme şekli Genel Kurul kararıyla belli edilmelidir; bu karar olmadan huzur hakkı ödemesi için dayanak bulunmaz.
• Bent 10 uyarınca 49 ve 75. maddelerde Birliğe verilen görevler ile yetkiler Genel Kurul eliyle yerine getirilmelidir.

Görevleri: hangi sonuçları doğurur?

• Genel Kurul bent 1 uyarınca Birlik Yönetim, disiplin ve denetim kurulu üyeleri ile Birlik başkanını seçer.
• Genel Kurul bent 4 uyarınca hesapları inceler, bütçeyi onaylar ve Yönetim Kurulunun çalışmalarından dolayı ibra hakkında karar verir.
• Genel Kurul bent 8 uyarınca baro keseneğinin miktarını her avukat için yıllık baro keseneğinin yarısını aşmayacak biçimde belirler; bu sınırın üstünde bir tespit geçersizdir.
• Genel Kurul bent 9 uyarınca ücret ve huzur hakkı miktarlarını ve ödeme şeklini belirler; bu karar olmadan ödeme yapılması dayanaksız kalır.
• Genel Kurul bent 7 uyarınca uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit eder ve bu kurallar avukatlık mesleğini icra eden herkesi bağlar.
• Genel Kurul bent 6 uyarınca gelecek toplantının zaman ve yerini kararlaştırır.
• Bent 5 uyarınca Genel Kurul delege seçimini Yönetim Kuruluna devretmemişse seçimi kendisi yapar.

Görevleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Meslek kurallarını Yönetim Kurulu kararıyla tespit edilmiş saymak; bent 7 yetkisi Genel Kurula aittir ve devir ancak bent 5 kapsamındaki delege seçimi için söz konusudur.
• Baro keseneği üst sınırını mutlak bir tutar sanmak; üst sınır her avukat için yıllık baro keseneğinin yarısıdır ve sabit bir rakam değildir.
• Ücret ve huzur hakkını birbirine karıştırmak; huzur hakkı yalnız sayılan organ üyelerine ve görevlilere ödenir, ücret ise ayrı bir kalemdir.
• Genel Kurulun görüşme yetkisi (bent 2) ile karar yetkisini (bent 7 ve diğerleri) aynı şey saymak; her bent ayrı bir yetki kaynağıdır.
• Bent 10 ve 11'i genel bir yetki kabul edip 49 ve 75. maddeleri ayrıca okumamak; bent 10 bu maddelerdeki görevleri açıkça Genel Kurula bağlar.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit etme yetkisinin, 1136 sayılı Kanun m.117 bent 7 kapsamında Genel Kurula ait olduğu kabul edilmektedir. (8. Daire, 2019/5274 E., 2024/3315 K., 29.05.2024)
• Birliğin meslek kuralı tespit yetkisinin Genel Kurul kararıyla kullanılması gerektiği, Yönetim Kurulunun bu yetkiyi tek başına kullanamayacağı kabul edilmektedir. (8. Daire, 2019/5274 E., 2024/3315 K., 29.05.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Genel Kurul kararının varlığını ve hangi bent kapsamında alındığını Birlik karar tutanakları ile ispat etmek Birliğe düşer; yetkinin dayanağını gösteren karar metni asıl ispat aracıdır.
• Baro keseneği tespitinin yıllık baro keseneğinin yarısını aşıp aşmadığı, ilgili baro keseneği kararı ve avukatların yıllık tutar bilgisi ile ispatlanır; bu tutarı aşan talep eden tarafça kanıtlanmalıdır.
• Huzur hakkı ve ücret miktarının Genel Kurulca belirlendiğini iddia eden taraf, bu kararı yazılı belge ile ispatlar; kararın bulunmaması ödemenin dayanaksız olduğu savunmasına yol açar.
• Meslek kuralının uyulması zorunlu olduğu savunmasında, kuralın Genel Kurulca usulüne uygun tespit edildiğini gösteren kayıt ve yayım bilgisi aranır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.49: Bent 10 uyarınca Genel Kurulun yerine getireceği Birlik görevlerinden birini içerir; m.117 bu görevleri Genel Kurula bağlar.
• 1136 sayılı Kanun m.75: Bent 10 uyarınca Genel Kurulun yerine getireceği Birlik görevlerinden birini içerir; m.117 bu görevleri Genel Kurula bağlar.

Madde, Türkiye Barolar Birliği'nin (TBB) yönetim kurulunun kimlerden oluştuğunu ve bu kurulun başkanının kim olduğunu düzenler. Birlik yönetim kurulunun birlik başkanı dışında on asıl üyeden kurulması, bu üyelerin birlik genel kurulunca kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilmesi ve on yedek üye seçilmesi hükme bağlanmıştır. Düzenleme TBB'nin yönetim kurulu bakımından geçerlidir; baroların yönetim kurulunu, barolar birliği genel kurulunun ve birlik başkanının seçimini, görev sürelerini ve yetkilerini düzenlemez. Birlik başkanının seçilme usulü (m.129 ve sonrası), birlik genel kurulunun ve yönetim kurulunun görevleri (m.110 ve m.133 civarı) ile baroların yönetim kurulu (m.89) ayrı maddelerde ele alınmıştır.

Kuruluşu: hangi kavramlar bilinmeli?

Birlik yönetim kurulu

Türkiye Barolar Birliği'nin yürütme ve yönetim organıdır. Birlik başkanı ile birlik genel kurulunca seçilen on üyeden oluşur ve birlik başkanının başkanlığında toplanır. Baro yönetim kurulundan ayrı bir organdır.

Yedek üye

Asıl üyenin yerine geçmek üzere birlikte seçilen üyelerdir. Maddede on yedek üye seçileceği belirtilmiştir; yedek üyelerin hangi hallerde asıl üyenin yerine geçeceği bu maddede düzenlenmemiştir.

Gizli oy

Seçmenin oyunun kime verildiğinin açıklanmadığı seçim yöntemidir. Maddede üyelerin seçiminin gizli oyla yapılması öngörülmüştür; bu, genel kurulda açık oylama ile seçim yapılamayacağı anlamına gelir.

Birlik başkanı

Türkiye Barolar Birliği'nin başkanıdır. Birlik yönetim kurulunun doğal başkanı olup, kurulun üyesi olarak ayrıca on üye seçilmesine konu değildir; yönetim kurulunun asıl üyeleri birlik başkanı hariç on kişidir.

Kuruluşu: hangi şartlar aranır?

• Birlik yönetim kurulunun oluşması için birlik başkanının bulunması gerekir.
• Birlik genel kurulunun kendi üyeleri arasından on asıl üye seçmesi gerekir.
• Asıl üyelerin seçimi gizli oyla yapılmalıdır.
• Birlik genel kurulunca on yedek üyenin de seçilmesi gerekir.
• Birlik yönetim kurulu toplantılarına birlik başkanı başkanlık etmelidir.
• Seçilecek üyelerin birlik genel kurulunun üyeleri arasından seçilmesi gerekir; genel kurul üyesi olmayan kişi bu kurula seçilemez.

Kuruluşu: hangi sonuçları doğurur?

• Birlik yönetim kurulu, birlik başkanı dahil on asıl üyeden oluşur ve on yedek üye ile tamamlanır.
• Asıl üyeler gizli oyla seçildiği için seçim açık oylamayla yapılamaz.
• Birlik başkanı yönetim kuruluna başkanlık eder.
• Kurulun asıl üye sayısı, madde metnindeki on üyeye bağlıdır; bu sayı kendiliğinden değişmez.

Kuruluşu: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Baro yönetim kurulu kurallarını birlik yönetim kuruluna uygulamak; baro yönetim kurulu baro başkanı ile en az dört üyeden oluşurken birlik kurulunda on asıl üye seçilir.
• Birlik başkanını yönetim kurulunun on asıl üyesi arasında saymak; birlik başkanı ayrıca kurulun başkanıdır ve on üye ona ilave olarak seçilir.
• Yedek üyeleri asıl üye gibi değerlendirmek; yedek üyeler yalnızca asıl üyenin yerine geçmek üzere seçilmiştir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Birlik yönetim kurulu seçimlerinde, kuruldaki üyelerin birlik genel kurulu üyeleri arasından seçildiği ve seçimin gizli oyla yapıldığı kabul edilmektedir. (8. Hukuk Dairesi, 2020/1968 E., 2021/12286 K., 09.12.2021)

Nasıl ispat edilir?

• Birlik yönetim kurulu üyeliğinin geçerliliğini iddia eden taraf, seçimin birlik genel kurulunda gizli oyla yapıldığını ve seçilen kişinin genel kurul üyesi olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
• Seçim tutanağı ve genel kurul karar defteri, seçimin usulüne uygun yapıldığını gösteren temel belgelerdir.
• Üyelik itirazında, seçimin açık oyla yapıldığını ya da seçilen kişinin genel kurul üyesi olmadığını ileri süren taraf bu iddiasını ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.110: Türkiye Barolar Birliği'nin görevleri arasında sayılan işler, yönetim kurulunun çalışma alanını belirler.
• 1136 sayılı Kanun m.129: Birlik başkanının seçimine ilişkin hükümleri içerir ve yönetim kurulunun başkanının kim olduğunu tamamlar.
• 1136 sayılı Kanun m.133: Birlik yönetim kurulunun görev ve yetkilerini düzenlediği, bu maddenin kurulun işleyişini tamamladığı kabul edilir.
• 1136 sayılı Kanun m.89: Baro yönetim kurulunun kuruluşunu düzenler; birlik yönetim kurulu ile karıştırılmamalıdır.

Madde, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun görev süresini ve bu kurulda görev yapan üyelerin yeniden seçilebilmesini düzenler. Ayrıca Birlik Yönetim Kurulu üyeleri bakımından, baro yönetim kurulu üyelerine ilişkin hükümlerin hangilerinin kıyasen uygulanacağını belirler. Madde, Birlik Yönetim Kurulunun kuruluşunu, seçim usulünü, üyelerin görevden çekilmesini ve Birlik organlarının diğer görevlerini düzenlemez; bunlar Birliğe ilişkin diğer maddelerde yer alır (AK m.113-133). Birlik Yönetim Kurulu üyelerinin disiplin sorumluluğu ve bu kurulun seçim sonuçlarına ilişkin itirazlar da bu maddenin kapsamı dışındadır. Baro yönetim kurulu üyelerinin görev süresi ve seçim usulü de bu maddenin konusu değildir.

Seçim dönemi: hangi kavramlar bilinmeli?

Birlik Yönetim Kurulu

Türkiye Barolar Birliğinin yürütme organı olan kuruldur. Bu madde bakımından görev süresi ve yeniden seçilebilirlik hükümlerinin muhatabıdır.

Görev süresi

Kurul üyelerinin seçildikleri tarihten itibaren görevde kalacakları azami dönemdir. Madde bunu dört yıl olarak belirler.

Yeniden seçilebilirlik

Görev süresi dolan kurul üyelerinin bir sonraki dönemde yeniden aday olup seçilebilmesi anlamına gelir. Madde süresi dolan üyeler için bu imkânı tanır; sınırlı bir dönem öngörmez.

Kıyasen uygulama

Maddenin açıkça Birlik Yönetim Kurulu için düzenlemediği hükümlerin, baro yönetim kurulu üyeleri için öngörülen kurallar üzerinden, benzer durumda olan Birlik üyelerine de uygulanmasıdır. Bu yolla 90. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ile 92. madde Birlik üyeleri için de geçerli olur.

Seçim dönemi: hangi şartlar aranır?

• Birlik Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresinin dört yıl olduğu kabul edilmelidir; bu süre kurulun tümü için geçerlidir.
• Görev süresinin dolmuş olması ve üyenin süresi dolan kurula mensup bulunması gerekir; bu hal yeniden seçilebilirlik için aranan koşuldur.
• Yeniden seçilme için Birlik Yönetim Kurulunun seçimine ilişkin usulün işletilmesi gerekir; madde bu usulü ayrıca düzenlemez.
• 90. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları Birlik Yönetim Kurulu üyeleri hakkında kıyasen uygulanır.
• 92. madde hükmü Birlik Yönetim Kurulu üyeleri hakkında kıyasen uygulanır.

Seçim dönemi: hangi sonuçları doğurur?

• Görev süresi dolan Birlik Yönetim Kurulu üyeleri yeniden seçilebilir.
• Birlik Yönetim Kurulunun görev süresi dört yıl olduğundan, bu süre sona erdiğinde kurulun yenilenmesi gerekir.
• 90. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ile 92. madde hükmü Birlik Yönetim Kurulu üyeleri bakımından kıyasen uygulanır; bu hükümler Birlik üyelerine de yaptırım ve görev sınırları getirir.
• Madde, yeniden seçilebilirlik için bir üst sınır koymadığından, süresi dolan üyeler sınırsız sayıda yeniden seçilebilir.

Seçim dönemi: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Birlik Yönetim Kurulu görev süresini baro yönetim kurulu süresiyle karıştırmak; Birlik kurulunun süresi bu maddede dört yıl olarak belirlenmiştir, ancak baro kurulu için ayrı bir düzenleme geçerlidir.
• Kıyasen uygulanan fıkraları tümüyle uygulamak; madde yalnız 90. maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarını ve 92. maddeyi kapsar, birinci fıkra ile diğer fıkralar bu kapsamda değildir.
• Yeniden seçilebilirliği sınırsız kabul etmek ile süre sınırını karıştırmak; madde yeniden seçilme için bir sayısal tavan koymaz, ancak başka hükümlerle sınır getirilip getirilmediğine bakmak gerekir.

Nasıl ispat edilir?

• Görev süresinin dolduğunu ve üyenin süresi dolan kurula mensup olduğunu, yeniden seçilme talebinde bulunan taraf ispat eder; bu ispat için Birlik kayıtları ve seçim tutanakları esas alınır.
• Yeniden seçilmenin usulüne uygun yapıldığı, seçim tutanağı ve Birlik kayıtlarıyla ispatlanır; bu belgelerin bulunmaması seçimin geçerliliğine ilişkin tartışmaya yol açar.
• Kıyasen uygulanan 90. madde ve 92. madde hükümlerinden bir yükümlülüğün doğduğunu ileri süren taraf, Birlik üyesinin bu hükmün kapsamına girdiğini ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.90: Baro yönetim kurulu üyelerine ilişkin hükümlerdir; bu maddenin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları Birlik Yönetim Kurulu üyeleri hakkında kıyasen uygulanır.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.92: Kurul üyelerine ilişkin bir hükümdür; madde bu hükmü de Birlik Yönetim Kurulu üyeleri hakkında kıyasen uygulanır kılar.
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.113-133: Birlik organlarının kuruluşunu ve görevlerini düzenler; bu madde Birlik Yönetim Kurulunun görev süresi ve yeniden seçilebilirliği dışındaki konularda bu hükümlere bakılmasını gerektirir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 120. maddesi, Birlik Yönetim Kurulunun toplantı sıklığını, olağanüstü toplantı çağrısını, bir sonraki toplantı gününün belirlenmesini, toplantıya katılmayan üyelerin istifa sayılmasını ve karar yeter sayısını düzenler. Hüküm Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu üyeleri ve bu kurulun işleyişi bakımından uygulanır. Madde, Birlik Yönetim Kurulunun görev ve yetkilerini, kurul üyelerinin seçimini ve barolarla ilişkisini düzenlemez (ilgili kanun bölümleri dışarıda kalır). Ek 2. maddenin uygulamasına ilişkin ayrıntılar da bu maddenin kendi metninde açıklanmamıştır. Birlik Yönetim Kurulu başkanının seçimi ve görev süresi, ayrıca kurulun genel kurul karşısındaki yetkileri bu maddede yer almaz.

Toplantılar: hangi kavramlar bilinmeli?

Olağan toplantı

Yönetim Kurulunun her ay bir kez, önceden belirlenen gün ve ilkeler çerçevesinde yaptığı düzenli toplantıdır. Ayda bir defadan fazla toplanma zorunluluğu bu hükümden doğmaz.

Olağanüstü toplantı

Başkan veya bir yönetim kurulu üyesinin isteğiyle, acele hallerde her zaman çağrılabilen toplantıdır. Çağrı için olağan toplantı günü beklenmez.

Çağrı mektubu

Toplantı gününün üyelere bildirilmesinde kullanılan yazılı çağrı araçtır. Kanun, toplantı gününün bu yolla bildirilmesini öngörür.

Salt çoğunluk

Toplantı yeter sayısında, kurul tamsayısının yarısından fazlasını ifade eder. Karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

Oylarda eşitlik

Kabul ve red oylarının sayıca eşit olması halidir. Bu durumda başkanın bulunduğu tarafın görüşü üstün tutulur.

Belgeye bağlı mazeret

Toplantıya gelmeme nedeninin yazılı bir belgeyle kanıtlanabilen yerinde bir engel olmasıdır. Yalnızca belgeye bağlanmış yerinde engeller, istifa sayılmayı önler.

Toplantılar: hangi şartlar aranır?

• Kurulun ayda bir defa olağan toplantı yapması gerekir.
• Olağanüstü toplantı için başkanın veya bir yönetim kurulu üyesinin isteğinin bulunması ve acele bir halin varlığı gerekir.
• Her toplantı sonunda gelecek toplantının günü kararlaştırılmalı ve bu gün üyelere çağrı mektubuyla bildirilmelidir.
• Toplantıya engeli olan üyenin bunu en az yedi gün önce yazılı olarak bildirmesi gerekir.
• Üyenin üst üste üç toplantıya, belgeye bağlanmış yerinde bir engele dayanmaksızın gelmemesi gerekir.
• Toplantının yapılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun hazır bulunması gerekir.
• Kararın alınabilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun aynı yönde oy kullanması gerekir.
• On veya daha az üyenin katıldığı toplantılarda kararın geçerli olabilmesi için en az beş üyenin aynı oyda birleşmesi gerekir.

Toplantılar: hangi sonuçları doğurur?

• Kurul ayda bir defa olağan toplantı yapmak zorundadır; bu yükümlülüğe uyulmaması kurulun işleyişine ilişkin kusur doğurur.
• Acele hal bulunduğunda başkanın veya bir üyenin isteği üzerine kurul her zaman olağanüstü toplantıya çağrılabilir.
• Her toplantıda gelecek toplantının günü kararlaştırılır ve çağrı mektubuyla üyelere bildirilir.
• Engeli olan üye bunu en az yedi gün önce yazılı bildirirse devamsızlık sayılmaz.
• Belgeye bağlanmış yerinde bir engele dayanmaksızın üst üste üç toplantıya gelmeyen üye istifa etmiş sayılır.
• Belgeye bağlı yerinde bir engel varsa üye üst üste üç toplantıya gelmemiş olsa bile istifa sayılmaz.
• Kurul, tamsayının salt çoğunluğu hazır değilse toplanamaz.
• Toplantıya katılanların salt çoğunluğu aynı yönde oy kullanmadıkça karar oluşmaz.
• On veya daha az üyenin katıldığı toplantıda en az beş üyenin aynı oyda birleşmemesi halinde karar verilemez.
• Oylar eşit olduğunda başkanın bulunduğu taraf üstün tutulur ve karar bu yönde oluşur.

Toplantılar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Olağanüstü toplantıyı olağan toplantı günü beklenerek yapılacakmış gibi değerlendirmek; acele hal ve istek şartını gözetmemek.
• Karar yeter sayısını yalnız salt çoğunluk olarak hesaplamak; on veya daha az üyeli toplantıda beş oy şartını atlamak.
• Toplantı yeter sayısı (üye tamsayısının salt çoğunluğu) ile karar yeter sayısını (katılanların salt çoğunluğu) birbirine karıştırmak.
• Belgeye bağlı mazereti her türlü mazeret sayıp üç toplantılık devamsızlık hesabını bu nedenle yanlış yapmak.
• Üst üste olmayan devamsızlıkları da üç toplantı sayarak istifa sonucu çıkarmak; hükmün ardışık toplantıları aradığını gözden kaçırmak.
• Oylarda eşitlik halinde başkanın oyunu ağırlık oyu gibi değerlendirmek; hükmün yalnızca eşitlikte başkanın bulunduğu tarafın üstünlüğünü öngördüğünü unutmak.

Nasıl ispat edilir?

• Toplantının usulüne uygun yapıldığını ve yeter sayının sağlandığını ileri süren taraf, toplantı tutanağı ve katılım listesiyle bunu ispatlamak zorundadır.
• Üyenin istifa sayılması iddiasını ileri süren taraf, üst üste üç toplantıda katılmadığını toplantı tutanaklarıyla ispatlamalıdır.
• Üyenin belgeye bağlı yerinde bir engelinin bulunduğunu ileri süren üye, bu engeli resmi veya inandırıcı bir belgeyle ispatlamalıdır; belge sunulmazsa istifa sayılma sonucu doğar.
• Engeli yazılı olarak en az yedi gün önce bildirdiğini ileri süren üye, bildirimin tarihini ve yazılı olduğunu ispatla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.120: Ek 2. maddeye yapılan atıf bu maddenin uygulanmasında ek hükümlerin dikkate alınmasını öngörür; ek maddenin içeriği bu metinde yer almamaktadır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 121. maddesi, Türkiye Barolar Birliği yönetim kurulunun görevlerini on dokuz bentte sıralamaktadır. Madde; genel kurulu toplantıya çağırma ve gündem hazırlama, birliğin yönetimi ve mallarına ilişkin işlemler, bütçe, genel kurul kararlarının uygulanması, gayrimenkul ve ayni hak işlemleri, memur ve kayıt işleri, rapor ve ibra, baroların kararlarına karşı itirazların incelenmesi, meslek alanındaki inceleme, başvuru, dayanışma ve anlaşmazlık çözümü görevlerini düzenler. Madde, Birlik yönetim kurulunun görevlerini belirler; baro organlarının ya da Birlik genel kurulunun kendi yetkilerini düzenlemez. Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, Birlik genel kurulunun görev ve yetkileri, baro yönetim kurulunun görevleri (m.80 vd. yönünde ayrı düzenlemeler) ile Birlik organlarının kuruluşu ve çalışma usulü bu maddenin konusu değildir. Maddenin on birinci bendinde anılan 31, 44, 54, 77 ve 83. maddelerdeki görevlerin esası bu maddede değil, o maddelerde düzenlenmiştir.

Görevleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Birlik yönetim kurulu

Türkiye Barolar Birliği'nin yürütme organıdır ve maddede sayılan görevleri yerine getirir. Birliğin genel kuruluna karşı görev ve hesap sorumluluğu bulunur.

Birlik genel kurulu

Barolardan seçilen temsilcilerden oluşan Birliğin karar organıdır. Yönetim kurulu gündemini hazırlar, bütçeyi ve raporu bu organa sunar, kararlarını uygular.

İktisabi ve iltizami işlemler

Birliğin mal edinme ve borç doğuran işlemleridir. Birlik Başkanına yetki verilmesi, bu işlemlerin yönetim kurulu adına Başkan tarafından yapılabileceğini ifade eder.

Baro kararlarına karşı itiraz

Baro organlarının aldığı kararların, kanunda başka bir merci veya organa verilmemişse Birlik yönetim kurulunca incelenmesi ve karara bağlanması yoluyla yapılan başvurudur.

Avukatlık ortaklığı tip anasözleşmesi

Avukatlık ortaklıklarının kuruluşunda kullanılacak standart ana sözleşme metnidir. Yönetim kurulu bu metni hazırlar; ortaklığın tescili ve ruhsat işlemleri ayrı düzenlemelere tabidir.

Yetki belgesi

Avukatlık ortaklıklarına Birlik tarafından düzenlenip bastırılan belgedir. Ortaklığın avukatlık faaliyetinde bulunma yetkisini gösterir.

Görevleri: hangi şartlar aranır?

• Görevin Birlik yönetim kurulu tarafından yerine getirilmesi gerekir; madde yönetim kurulunu görev sahibi olarak belirler.
• Görevin kanunda başka bir merci veya organa verilmemiş olması gerekir; bu, özellikle baro kararlarına karşı itiraz yetkisinde aranır (10. bent).
• Gayrimenkul alma, satma, ipotek etme ve ayni hak tesisi gibi işlemlerde Birlik adına işlem yapılması ve bu işlemler için Birlik Başkanına yetki verilmesi gerekir (5. bent).
• Bütçe, rapor ve ibra gibi işlemlerde Birlik genel kurulunun onayına bağlı olduğu için, yönetim kurulu bu konuları genel kurula sunmak zorundadır (3. ve 9. bentler).
• Avukatlık ortaklıkları, avukat, bürolar ve ilgili belgelere ilişkin kayıt ve belge işlemleri yönetmelikte belirlenen esas ve usullere uygun yapılmalıdır (8. bent).
• Madde, bu görevlerin hangi koşulla hangi hukuki sonuca bağlandığını düzenlemez; yönetim kurulunun yetkisi ilgili bentte sayılan görevlerle sınırlıdır.

Görevleri: hangi sonuçları doğurur?

• Yönetim kurulu, Birliği ve mallarını yönetir ve bu yönetimde genel kurul kararlarını uygular.
• Yönetim kurulu, iki yıllık bütçeyi hazırlayıp genel kurula sunar; bütçenin kesinleşmesi genel kurul kararına bağlıdır.
• Yönetim kurulu, Birlik genel kuruluna rapor verir ve çalışma ve hesaplarından dolayı ibra ister.
• Yönetim kurulu, baroların kararlarına karşı yapılan itirazları kanunda başka bir organa verilmemişse inceler ve karara bağlar.
• Yönetim kurulu, baro genel kurullarını olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• Görevlerin yerine getirilmemesi halinde madde doğrudan bir yaptırım veya hükümsüzlük öngörmez; sonuçları ilgili görevin dayandığı diğer mevzuatta aranır.

Görevleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Madde 121'i tek başına uygulanabilir bir yetki kaynağı saymak; bentlerin birçoğu başka maddelerdeki şartlara ve usule bağlıdır.
• Birlik yönetim kurulunun 10. bentteki itiraz yetkisini, kanunda başka bir merciye verilmiş itirazlar için de kullanmak.
• Bütçe ve ibra işlemlerinde yönetim kurulu kararının genel kurul onayı olmadan kesinleşmiş sayılması.
• Gayrimenkul işlemlerinde Birlik Başkanının yetkisini, yönetim kurulunun yazılı kararı aranmadan kullanılmış saymak.

Nasıl ispat edilir?

• Birlik yönetim kurulunun görevini yerine getirdiğini ileri süren taraf, bu görevin 121. maddenin hangi bendine girdiğini belirtmek ve dayanağını göstermek zorundadır; ispat yükü bu tarafa aittir.
• Bütçe, genel kurul kararı, rapor ve ibra işlemleri yazılı belge ile kanıtlanır; genel kurul tutanakları ve yönetim kurulu kararları bu işlemin kanıtı olarak kullanılır.
• Gayrimenkul alma, satma veya ipotek işleminde Birlik Başkanının yetkisi, yönetim kurulunun yazılı kararı ile belgelenmelidir.
• Baro kararına karşı itirazın Birlik yönetim kurulunda incelenmesi gerektiğini ileri süren taraf, kanunda başka bir merciye verilmediğini de ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 1136 sayılı Kanun m.31: Madde 121'in 11. bendinde Birliğe verilen görevlerden biri bu maddede düzenlenmiştir; yönetim kurulu bu görevi bu madde kapsamında yerine getirir.
• 1136 sayılı Kanun m.44: 11. bentte anılan görevlerden biridir; yönetim kurulunun bu görevi, maddede belirlenen kapsamda yerine getirmesi gerekir.
• 1136 sayılı Kanun m.54: 11. bentte anılan görevlerden biridir; yönetim kurulu, bu maddede Birliğe verilen görevleri yerine getirir.
• 1136 sayılı Kanun m.77: 11. bentte anılan görevlerden biridir; baro ile ilgili düzenlemeleri içerir ve yönetim kurulunun bu yetkisini sınırlar.
• 1136 sayılı Kanun m.83: 11. bentte anılan görevlerden biridir; Birliğe verilen görevlerin kapsamını belirler.