Anayasa Madde 15IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa'nın 15. maddesi, savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesinin ve bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilmesinin koşullarını ve bu yetkinin sınırlarını düzenler. Madde, bu yetkinin kullanılabileceği hallerde bile dokunulamayacak çekirdek alanı da belirler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Savaş, seferberlik (…)1 veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler (…)2 dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.
- 1.(1. fıkra)21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “, sıkıyönetim” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
- 2.(2. fıkra)7/5/2004 tarihli ve 5170 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ile, ölüm cezalarının infazı” ibaresi madde metninden çıkartılmıştır.
Değişiklik geçmişi(2)
- 21.01.2017bu fıkra 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
- 07.05.2004bu fıkra 07.05.2004 tarihinde 5170 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddedeki kavramlar
- Durdurma
- Çekirdek alan
- Güvencelere aykırı tedbir
- Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler
- Savaş hukukuna uygun fiiller
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1 karar arasından seçildi- İdare Dava Daireleri Kurulu · E. 2023/32 · K. 2023/37 · T. 12.10.2023İDDK
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 15. maddesinin birinci fıkrasında, olağanüstü hâllerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceği veya bunlar için Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabileceği; 121. maddesinin son fıkrasında, olağanüstü hâl süresince, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda kanun hükmünde kararnameler çıkarabileceği,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Temel Hak ve Ödevlere İlişkin Genel HükümlerAnayasa Hukuku · 2.1 Temel Hak ve Hürriyetler Giriş · 0:33
Bu maddeye özel soru
Temel hak ve hürriyetlerin durdurulması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde uygulanabilir.
- B) Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemelidir.
- C) Ölçülülük ilkesi (durumun gerektirdiği ölçüde olma) gözetilmelidir.
- D) Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında yaşama hakkına dokunulamaz.
- E) Suç ve cezaların geçmişe yürütülemezliği ilkesi bu dönemlerde askıya alınabilir.
Bu maddeyle ilgili 12 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl