Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Madde 74İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, izinsiz kazı ve sondaj ile izinsiz define araştırma fiillerini cezalandırır, bu fiillerde ceza indirimi ve artırımına ilişkin hâlleri belirler. Madde kazı ve sondaj ile define araştırmayı, sit alanı ve korunması gerekli yer ayrımını, nitelikli halleri, etkin pişmanlık ve ihbar ile ilgili indirim ve yer olmadığı kararını düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik: 23/1/2008-5728/416 md.)
Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir.
İzinsiz olarak define araştıranlar, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bu fiillerin yurt dışına kültür varlıklarını kaçırma amacıyla veya kültür varlıklarının korunmasında görevli kişiler tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
Kişinin bu maddede tanımlanan suçları işlemek suretiyle bulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslim etmesi hâlinde, mahkeme verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapabilir.
İzinsiz olarak define araştıran kişinin, hakkında kovuşturma başlayıncaya kadar, kendisini bu fiili işlemeye gerekli cihazları temin etmek suretiyle sevk eden kişilerin kimliklerini açıklaması ve yakalanmasını sağlaması hâlinde, mahkeme verilecek cezada indirim yapabileceği gibi, ceza verilmesine yer olmadığına da karar verebilir.
Değişiklik geçmişi(1)
- 23.01.2008maddenin tamamı 23.01.2008 tarihinde 5728 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Kültür varlığı
- Mahallî mülkî amir
- Sit alanı
- İzinsiz define araştırma
- İzinsiz kazı veya sondaj
- Yurt dışına kültür varlığı kaçırma amacı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
1.488 karar arasından seçildi- 12. Ceza Dairesi · E. 2025/993 · K. 2025/6282 · T. 10.07.2025Daire kararı
sanıkların ifadeleri, araçta bulunan malzemelerin nitelikleri, olay yerinde yapılan inceleme neticesinde çekilen fotoğraflar ve tüm soruşturma evrakı kapsamı itibarıyla şüphelilerin define aramak için kaza yaptıklarının sabit olduğu, bu nedenlerle sanıkların müsnet 2863 sayılı Kanunun 74/1-1 maddesi uyarınca cezalandırılmalarına karar verilmiş,
- 12. Ceza Dairesi · E. 2024/572 · K. 2025/5221 · T. 12.06.2025Daire kararıRet
hilti, delici aletler ile birlikte yakalandıkları, sanıkların bir kısmının söz konusu alana kültür varlığı bulmak amacıyla gittiklerini beyan ettikleri, olay yerinde yapılan incelemede, yapılmış olan mevcut kazıların eskiye dair olması nedeniyle 2863 sayılı Kanunun 74/1 maddesi gereğince sanıkların bir eylemlerinin bulunduğunun sabit olmadığı,
- Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu · E. 2021/87 · K. 2022/73 · T. 16.03.2022Başkanlar KuruluGönderme
2863 sayılı Kanun’a aykırılık suçundan aynı Kanun'un 67; sanık ... hakkında suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte yardım etme suçundan TCK’nın 220/7, 2863 sayılı Kanun’a aykırılık suçundan aynı Kanun'un 74/1. maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemi ile açılan kamu davasında yapılan yargılama sonucunda Aksaray 1. Asliye Ceza Mahkemesince 03.12.2015 tarih ve 680-1253 sayı ile;
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.