TMK Madde 284II. Yargılama usulü
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
TMK m.284, soybağına ilişkin davalarda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) uygulanmasını, ancak bu maddede yazılı iki kuralın saklı kalması kaydıyla öngörür. Birinci kural hâkimin maddi olguları re'sen araştırması ve delilleri serbestçe takdir etmesidir; ikinci kural tarafların ve üçüncü kişilerin zorunlu araştırma ve incelemelere rıza göstermesi yükümlülüğü ile davalının rızadan kaçınmasının sonucudur.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Soybağına ilişkin davalarda, aşağıdaki kurallar saklı kalmak kaydıyla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uygulanır:
1.Hâkim maddî olguları re'sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder.
2.Taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesinde zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdürler. Davalı, hâkimin öngördüğü araştırma ve incelemeye rıza göstermezse, hâkim, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu, onun aleyhine doğmuş sayabilir.
Bu maddedeki kavramlar
- Serbest takdir
- Bekleneni aleyhe sayma
- Re'sen araştırma
- Rıza yükümlülüğü
- Zorunlu araştırma ve inceleme
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
26 karar arasından seçildi- 2. Hukuk Dairesi · E. 2025/9141 · K. 2026/2170 · T. 24.02.2026Daire kararıBozma
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 284. maddesi gereğince, soybağına ilişkin davalarda, hakim maddi olguları re’sen araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder.
- 2. Hukuk Dairesi · E. 2022/338 · K. 2022/953 · T. 07.02.2022Daire kararıBozma
Babalığın tespiti istemli davalarda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 284. maddesinde belirtilen koşullar saklı kalmak kaydıyla, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır.
- 4. Ceza Dairesi · E. 2011/5356 · K. 2013/6985 · T. 11.03.2013Daire kararı
Soybağına ilişkin davalar hakkındaki ispat hukuku kuralları 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 284. maddesinde şöyle düzenlenmiştir:
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre, soybağına ilişkin davalardaki yargılama usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Hâkim maddî olguları resen araştırır. II. Hâkim kanıtları takdir ederken Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'ndaki delil sistemi ile bağlıdır. III. Davalı, sağlık yönünden tehlike yaratmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermezse, hâkim bu durumdan beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir.
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III