TCK Madde 323Savaşta yalan haber yayma
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, savaş sırasında halkta endişe ve heyecan yaratacak asılsız, abartılmış veya özel maksada dayalı haber yayma ve nakletme ile temel milli yararlara zarar verebilecek faaliyetleri; bu fiillerin propaganda, askerlere yönelik olma veya yabancı ya da düşmanla anlaşma yoluyla işlenmesi hallerinde ağırlaştırılmış cezaları; ayrıca savaş zamanında yabancı paraların değerini düşürme ve itibarı amme kağıtlarının değeri üzerinde etki yapma hareketlerini düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Savaş sırasında kamunun endişe ve heyecan duymasına neden olacak veya halkın maneviyatını sarsacak veya düşman karşısında ülkenin direncini azaltacak şekilde asılsız veya abartılmış veya özel maksada dayalı havadis veya haber yayan veya nakleden veya temel milli yararlara zarar verebilecek herhangi bir faaliyette bulunan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
(2)Eğer fiil;
a)Propagandayla,
b)Askerlere yönelik olarak,
c)Bir yabancı ile anlaşma neticesi,
İşlenmişse, verilecek ceza on yıldan yirmi yıla kadar hapistir.
(3)Fiil, düşmanla anlaşma neticesi işlenmişse müebbet hapis cezası verilir.
(4)Savaş zamanında düşman karşısında milletin direncini tehlikeyle karşı karşıya bırakacak şekilde yabancı paraların değerini düşürmeye veya itibarı amme kağıtlarının değeri üzerinde etki yapmaya yönelik hareketlerde bulunan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezası verilir.
(5)Dördüncü fıkrada yazılı fiil, bir yabancı ile anlaşma sonucu işlenmişse ceza yarısı; düşmanla anlaşma sonucu işlenmiş ise bir katı oranında artırılır.
Madde gerekçesi
Madde, savaş zamanında silâhlı kuvvetlerin veya halkın ihtiyaçları için kamu kurum veya kuruluşlarıyla sözleşme yaparak iş veya mal verme taahhüdünde bulunanların, yükümlülüklerini kısmen de olsa yerine getirmemelerini cezalandırmaktadır. Taahhüdün yerine getirilmemesi taksirli bir fiilden meydana gelmiş ise ceza yarıya kadar indirilmekte ve böylece taksirli bir suç meydana getirilmiş olmaktadır. Ancak taahhütte bulunanın kast veya taksir derecesinde hiçbir kusuru yok ise, taahhüdün yerine getirilmemesi, örneğin mücbir nedene dayanmakta ise ceza verilmeyecektir; verilecek olan şeylerin başkalarınca imha olunması gibi. Maddenin üçüncü fıkrası, taahhüdün yerine getirilmemesine aracıların, örneğin taşeronların neden olduğu hâllerde aracıların da aynı suretle cezalandırılacaklarını hüküm altına almış bulunmaktadır. Maddenin son fıkrasında hile yapan müteahhitlerin fiillerinin daha ağır cezayla karşılanması öngörülmektedir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Bu maddedeki kavramlar
- Asılsız haber
- Abartılmış haber
- İtibarı amme kağıtları
- Özel maksada dayalı haber
- Propaganda
- Temel milli yararlar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
Aşağıdakilerden hangisi "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" bölümünde yer almaz?
- A) Halkı Askerlikten Soğutma
- B) Askeri Komutanlıkların Gasbı
- C) Askerleri İtaatsizliğe Teşvik
- D) Yabancı Hizmetine Asker Yazma
- E) Düşmanla İşbirliği Yapmak