Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu Madde 13Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim dışında kullanılmasının koşullarını düzenler: alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla sayılan kamu yararı hâllerinde Bakanlıkça izin verilmesi, bu arazi sınıfları dışındaki tarım arazilerinin valiliklerce tahsisi, tarımsal amaçlı yapılar için valilik izni, imar planlarında tarımsal niteliği korunacak yerlerin korunması, izin alan işletmecilerin yükümlülükleri ve valilik kararlarına itirazın yetkili makamca değerlendirilmesi.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;
a)Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,
b)Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,
c)Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,
ç)İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri,
d)Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,
e)(Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,
f)(Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,
g)(Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları,
İçin bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebilir.
Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile kullanılır.
(Ek fıkra: 28/10/2020-7255/21 md.) İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile kamu yararı kararı alınarak tarım dışı amaçla kullanım izni verilen yerler, yeniden izin alınmaksızın bu amaç dışında kullanılamaz ve planlanamaz. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı ile.)
Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler, faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler.
Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar, Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.
Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair uygulamaların usûl ve esasları yönetmelikle düzenlenir.1
- 1.(8. fıkra)30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan “tüzükle” ibaresi “yönetmelikle” şeklinde değiştirilmiştir.
Değişiklik geçmişi(7)
- 05.04.2023“Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler,…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 05.04.2023 tarihinde Anayasa Mahkemesince iptal edildi (AYM E.2020/103, K.2023/68)
- 28.10.2020“İmar planlarında tarımsal niteliği korunacak alan olarak ayrılan yerler ile…” ile başlayan fıkra 28.10.2020 tarihinde 7255 sayılı Kanunla eklendi
- 30.04.2014bu fıkra 30.04.2014 tarihinde 6537 sayılı Kanunla değiştirildi
- 26.03.2008“Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628…” ile başlayan bent 26.03.2008 tarihinde 5751 sayılı Kanunla eklendi
- 26.03.2008“Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları, İçin bu arazilerin amaç dışı…” ile başlayan bent 26.03.2008 tarihinde 5751 sayılı Kanunla eklendi
- 31.01.2007“Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak…” ile başlayan bent 31.01.2007 tarihinde 5578 sayılı Kanunla eklendi
- 31.01.2007“Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir. Mutlak tarım arazileri, özel…” ile başlayan fıkra (bir cümlesi) 31.01.2007 tarihinde 5578 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Atıflar(1)
Bu maddeye atıf yapanlar
Bu maddede geçen tanımlar(7)
- Bakanlık
- Tarım ve Köyişleri Bakanlığını
- Kurul
- Toprak Koruma Kurulunu
- Toprak
- Mineral ve organik maddelerin parçalanarak ayrışması sonucu oluşan, yeryüzünü ince bir tabaka halinde kaplayan, canlı ve doğal kaynağı
- Arazi
- Toprak, iklim, topografya, ana materyal, hidroloji ve canlıların değişik oranda etkisi altında bulunan yeryüzü parçasını
- Tarım arazisi
- Toprak, topografya ve iklimsel özellikleri tarımsal üretim için uygun olup, hâlihazırda tarımsal üretim yapılan veya yapılmaya uygun olan veya imar, ihya, ıslah edilerek tarımsal üretim yapılmaya uygun hale dönüştürülebilen arazileri
- Tarımsal amaçlı yapılar
- Toprak koruma ve sulamaya yönelik altyapı tesisleri, entegre nitelikte olmayan hayvancılık ve su ürünleri üretim ve muhafaza tesisleri ile zorunlu olarak tesis edilmesi gerekli olan müştemilatı, mandıra, üreticinin bitkisel üretime bağlı olarak elde ettiği ürünü için ihtiyaç duyacağı yeterli boyut ve hacimde depolar, un değirmeni, tarım alet ve makinelerinin muhafazasında kullanılan sundurma ve çiftlik atölyeleri, seralar, tarımsal işletmede üretilen ürünün özelliği itibarıyla hasattan sonra iki saat içinde işlenmediği takdirde ürünün kalite ve besin değeri kaybolması söz konusu ise bu ürünler
- Toprak koruma projeleri
- Toprağın doğal veya insan faaliyetleri sonucu yok olmasını, bozulmasını veya zarar görmesini önlemek ve sürekli üretken kalmasını sağlamak için yapılan fiziksel, kültürel ve bitkisel tedbirleri kapsayan projeleri, ö) (Mülga: 19/4/2018-7139/41 md.) p) (Mülga: 19/4/2018-7139/41 md.)
Bu maddedeki kavramlar
- Amaç dışı kullanım
- Tarımsal amaçlı yapılar
- Toprak koruma projesi
- Kurul
- Mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi, sulu tarım arazisi
- Tarımsal niteliği korunacak alan
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
431 karar arasından seçildi- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/1490 · K. 2025/629 · T. 05.02.2025Daire kararıDüzeltilerek onama
2104/6 numaralı ruhsat alanının koordinatları içinde yer alan parsellerin zeytinlik ve incirlik alanlardan oluşan tarım arazileri olduğunu, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un (3573 sayılı Kanun) 20. maddesi ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun (5403 sayılı Kanun) 13. maddesi hükümlerine göre bu alanda jeotermal elektrik üretimi için sondaj yapmanın ve tesis kurmak mümkün olmadığını, sondaj açma izin taleplerinin ve davalının taşınmaz cinsi değişikliğine ilişkin talebinin idarelerce reddedildiğini,
- 6. Daire · E. 2021/7613 · K. 2025/337 · T. 03.02.2025Daire kararıRet
OSB sınırlarına dahil edilmek istenen uyuşmazlık konusu parsellere ilişkin olarak alınan... tarih ve ... no'lu Toprak Koruma Kurulu kararı doğrultusunda Tarım Reformu Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı yazısıyla 5403 sayılı Yasanın 13. maddesinin (d) bendi uyarınca "Atık Kağıt Toplama Sahası" amaçlı tarım dışı kullanımının uygun görüldüğü, 14/10/2020 tarih ve 93 sayılı toprak koruma kurulu kararıyla "..., ..., ..., ... ve ... nolu parsellerin OSB bölgesine dahil edilmesi için sanayi amaçlı kullanılması talebi,
- 10. Daire · E. 2019/7841 · K. 2023/6815 · T. 14.11.2023Daire kararıBozma
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Nurdağı ilçesi, … Köyü Mevkiinde bulunan, … parselde kayıtlı taşınmaz üzerindeki hazır beton işletmesinin sahibi olan davacı şirket tarafından, komşu parselde bulunan tarım arazisine başka bir şirket tarafından yapılacak tesis için 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca Kamu Yararı Kararı verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.