TBK Madde 173B. Bozucu koşul
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, sona ermesi gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen bir olguya bağlanan sözleşmeleri, yani bozucu koşula bağlı sözleşmeleri tanımlar ve bu koşulun gerçekleşmesinin hukuki sonucunu düzenler. Sonucun geleceğe etkili olması ile geçmişe etkili olmamasının kuralını ve bu kuralın istisnasını koyar. Hükmün uygulanması, sözleşmeyi bozucu koşula bağlayan tarafların iradesine ve sözleşmenin niteliğine bağlıdır. Madde geciktirici koşulu düzenlemez (m.170).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Sona ermesi önceden gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilinmeyen bir olguya bırakılan sözleşme, bozucu koşula bağlanmış olur.
Bozucu koşula bağlanmış sözleşmenin hükümleri, koşulun gerçekleştiği anda ortadan kalkar.
Aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça sona erme, geçmişe etkili olmaz.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 152 nci maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 172 nci maddesinde, bozucu koşul düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 152 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan "B. İnfisahı Şart lar" şeklindeki ibare, Tasarıda "B. Bozucu koşul" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 152 nci maddesi iki fıkradan oluştuğu hâlde, Tasarının 172 nci maddesine yeni bir fıkra eklenerek, madde üç fıkra hâlinde kaleme alınmıştır. Eklenen birinci fıkrada, bozucu koşulun tanımlanması sistematik bakımdan uygun görülmüştür. 818 sayılı Borçlar Kanununun 152 nci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan "akit, şartın tahakkuku anından itibaren hüküm ifade etmez." şeklindeki ibare, Tasarıda "sözleşmenin hükümleri, koşulun gerçekleştiği anda ortadan kalkar." şeklinde ifade edilmiştir. - 8 8 - 818 sayılı Borçlar Kanununun 152 nci maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan "Kaideten" şek lindeki ibare, Tasarıda "Aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça" şekline dönüştürülmüştür.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddeye özel soru
Ünlü ressam (A), maddi zorluklar yaşayan eski öğrencisi (B)'nin sanatsal çalışmalarına devam edebilmesi için kendisine ait stüdyo dairede bedelsiz olarak oturmasına izin vermiştir. Taraflar arasındaki sözleşmede, (B)’nin bu hakkının, "açacağı ilk kişisel sergisinde en az beş adet tablosunu satmasıyla birlikte sona ereceği" kararlaştırılmıştır. Bir süre sonra (B), düzenlediği sergide yedi tablosunu satmayı başarır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre, bu hukuki olaydaki koşulun niteliği ve sözleşmeye etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Sözleşmenin hükümlerinin doğumu, (B)’nin tablo satması olayına bağlandığından, geciktirici koşul söz konusudur.
- B) Hâlihazırda hüküm doğuran sözleşmenin sona ermesi, gerçekleşmesi belirsiz bir olaya bağlandığından, bozucu koşul söz konusudur ve koşulun gerçekleşmesiyle sözleşme ileriye etkili olarak ortadan kalkar.
- C) Koşulun gerçekleşmesi hem (B)'nin iradesine hem de üçüncü kişilerin davranışına bağlı olduğundan, olayda bir karma koşul bulunmaktadır ve bu durum sözleşmeyi baştan itibaren geçersiz kılar.
- D) Eğer (A), sergi sırasında alıcıları olumsuz etkileyerek satışları engellemeye çalışsaydı, dürüstlük kuralına aykırı bu davranış nedeniyle koşul gerçekleşmiş sayılırdı.
- E) Kullanım ödüncü (ariyet) sözleşmesi şahsa bağlı bir işlem olduğundan koşula bağlanamaz; bu nedenle hem koşul hem de sözleşme geçersizdir.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl