TBK Madde 523III. Simsarın haklarını kaybetmesi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, simsarın borcuna aykırı davranması ve dürüstlük kurallarına aykırı ücret sözü alması hâllerinde simsarın ücret ve masraf talep hakkının kaybını düzenler. Hüküm simsarlık sözleşmesine dayanan simsar ile müvekkil arasındaki ilişkiye uygulanır. Simsarlık sözleşmesinin tanımını, ücret hakkının doğumunu, ücretin belirlenmesini ve ücret borçlusunu düzenlemez (m.520, m.521). Masrafların ücretle karşılanması ve masraf kaydı konusunu düzenlemez (m.521).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Simsar, üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa, ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybeder.
Bu maddedeki kavramlar
- Dürüstlük kuralına aykırılık
- Simsar
- Ücret ve giderler hakkı
- Üstlendiği borç
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
59 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2020/339 K.2022/723 T.2022-05-24Hukuk Genel KuruluBozma
c) Türk Borçlar Kanunu’nun 523. maddesinde düzenlenen ve simsarın ücret ve giderlere ilişkin alacağının kaybı sonucunu doğuracak durumlardan birinin gerçekleşmemesi gerekir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Mülk sahibi (A), kendisine ait taşınmazın satışı için emlak simsarı (S) ile yazılı bir simsarlık sözleşmesi akdetmiştir. Sözleşmede, satışın gerçekleşmesi halinde (S)'ye satış bedelinin %2'si oranında ücret ödeneceği kararlaştırılmıştır. (S), potansiyel alıcı (B) ile de temasa geçmiş ve (A)'nın bilgisi ve rızası olmaksızın, taşınmazı (B) adına "en uygun şartlarda" satın alması için aracılık etme karşılığında, (B)'den de satış bedelinin %1'i oranında komisyon alacağına dair ayrı bir sözlü anlaşma yapmıştır. (S)'nin çabaları neticesinde (A) ile (B) arasında taşınmaz satış sözleşmesi kurulmuş ve tapuda devir işlemi gerçekleştirilmiştir. Bu olayda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre simsar (S)'nin ücret ve masraf talep hakkı bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Simsar (S), üstlendiği borcuna ve işvereni (A)'nın menfaatine aykırı olarak diğer taraf (B)'den dürüstlük kurallarına aykırı şekilde ücret sözü aldığından, hem (A)'dan hem de (B)'den olan ücret alacakları ile yaptığı giderlere ilişkin tüm haklarını kaybeder.
- B) (S) ile (B) arasındaki ücret anlaşması, taşınmaz simsarlığına ilişkin olup yazılı şekle tabi olduğundan geçersizdir; ancak (A) ile yaptığı yazılı sözleşme geçerli olduğundan (S) sadece (A)’dan ücret talep edebilir.
- C) (S)’nin faaliyeti sonucunda esas sözleşme kurulmuş olduğundan, ücretin doğumu için kanunda aranan temel şart gerçekleşmiştir ve bu nedenle (S) her iki tarafla yaptığı anlaşmalar uyarınca ücrete hak kazanır.
- D) Simsarlık sözleşmesine kural olarak vekâlet hükümleri uygulandığından, (S) sadece asıl vekâlet veren (A)'ya karşı olan sadakat borcunu ihlal etmiştir ve bu nedenle yalnızca (A)’dan talep edeceği ücrete ilişkin hakkını kaybeder, (B)’den alacağı ücrete ise hak kazanır.
- E) Simsar (S)’nin çifte aracılık yapması, ancak tarafların bu durumdan zarar görmesi ve sözleşmenin feshini talep etmesi halinde ücret hakkını ortadan kaldırır; aksi halde ücretin tenkisi yoluna gidilebilir.