Dürüstlük kuralına aykırılık nedir?
Kısaca
Taraf değişikliğinin, karşı tarafa zarar verecek ya da hakkı kötüye kullanır nitelikte yapılmasıdır. Bu nitelikteki talep, maddi hata da olsa, rıza aranmaksızın kabul edilmez.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.84 · II. İfanın konusu — 1. Kısmen ifa
Alacaklının kısmi ifayı reddetmesinin, somut durumda iyi niyet kurallarına uymayacak biçimde kullanılmasıdır. Edimin çok büyük olması veya ifa edilmeyen kısmın çok önemsiz kalması bu sonucu doğurabilir.
- TBK m.523 · III. Simsarın haklarını kaybetmesi
Simsarın, taraflardan birinin çıkarını diğerinin aleyhine koruyarak ya da olağan dürüstlük ölçüsünün dışında bir menfaat sağlayarak hareket etmesidir. Bu ölçü somut olayın koşullarına göre belirlenir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.124 · Tarafta iradî değişiklik
Taraf değişikliğinin, karşı tarafa zarar verecek ya da hakkı kötüye kullanır nitelikte yapılmasıdır. Bu nitelikteki talep, maddi hata da olsa, rıza aranmaksızın kabul edilmez.
- HMK m.327 · Dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle yargılama giderlerinden sorumluluk
Tarafın davada gereksiz yere süreci uzatması veya gereksiz gider yapılmasına yol açması hâlidir. Kasıt aranmaz; davranışın gereksiz olması ve sonucu yaratması yeterlidir. Taraf haklı çıksa bile bu sonuç doğabilir.
Karıştırılan kavramlar
Açıkça kötüye kullanım ile dürüstlük kuralına aykırılık arasındaki fark nedir?
Açıkça kötüye kullanımda hakkın amacına aykırılık belirgindir ve orantısızlık ortadadır.
Yalnız dürüstlük kuralına aykırılıkta bu belirginlik bulunmaz, aykırılık değerlendirme gerektirir.
Açık kötüye kullanımda hak korunmaz; belirgin olmayan aykırılıkta hak korunmaya devam edebilir, yalnız birinci fıkra gereği başka sonuçlar doğabilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1242 E., 2023/1042 K., 01.11.2023İlgili madde: HMK m.124
- 9. Hukuk Dairesi, 2021/8434 E., 2021/12581 K., 22.09.2021İlgili madde: HMK m.327
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Bölünemez edim
- Bölünebilir edim
- Simsar
- Karar ve ilam harcı
- Fer'i müdahale
- Açık rıza
- Maddi hata
- Yargılama gideri
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.